HvJ 19 december 2018, nr. C-219/17

Rechtsbescherming – annulatieberoep – bevoegde rechter – voorbereidende handeling

Onder de kapitaalvereistenrichtlijn (CRD IV-richtlijn), aangenomen in de nasleep van de bankencrisis, moeten personen die een controle over een kredietinstelling willen vergroten of verwerven gescreend en goedgekeurd worden door de toezichthouder. Doordat Berlusconi schuldig was bevonden aan fiscale fraude, blokkeerde de toezichthouder de overname door zijn bedrijf Fininvest van een Milanese bank. Aangezien deze laatste de status had van ‘significante’ bank, werd de beslissing door de Europese Centrale Bank genomen op basis van een voorstel van de Italiaanse toezichthouder. Berlusconi en Fininvest meenden dat de Italiaanse toezichthouder hierbij onregelmatigheden had begaan. De geadieerde Italiaanse rechter vraagt bijgevolg aan het Hof of de nationale rechter überhaupt de handelingen van de Italiaanse toezichthouder kan toetsen, gelet op de implicaties voor de finale beslissing van de ECB. Het Hof antwoordt dat in ‘composiete procedures’ (die bestaan uit handelingen van nationale autoriteiten die de input leveren voor bindende beslissingen door EU-autoriteiten of vice versa) een onderscheid moet worden gemaakt tussen twee scenario’s: in het eerste beschikt de EU-autoriteit over een beperkte of geen beoordelingsmarge om af te wijken van het voorstel van de nationale autoriteit. In dit geval moet de voorbereidende nationale handeling aangevochten worden, ook al is het de EU-beslissing die de eigenlijke rechtsgevolgen sorteert. Een tweede geval is datgene waarin de Uniewetgever een composiete administratieve procedure creëert waarin de Unie-instelling exclusief bevoegd is/blijft om de finale beslissing te nemen. Het Hof oordeelt dat dit tweede geval aan de orde is, wat betekent dat enkel de Europese rechter het besluit kan toetsen en dat enige onregelmatigheden in het nationale luik van de composiete procedure enkel voor de Europese rechter opgeworpen kunnen worden.

HvJ 19 december 2018, nr. C-219/17, NjW 2020, afl. 414, 23.

  12