Wilsverklaring bij euthanasie voortaan onbeperkt geldig

Wet tot wijziging van de wetgeving betreffende de euthanasie

Vanaf 2 april 2020 geldt de wilsverklaring bij euthanasie voor onbepaalde duur. Tot nu toe was dat 5 jaar. Maar de wetgever beschouwt de vereiste hernieuwing als een ‘onnodige administratieve verplichting’ en schrapt die vereiste uit de Euthanasiewet.

Opgelet! Door een eerdere wetswijziging eind 2019 zou de geldigheidsduur van wilsverklaringen sinds begin 2020 10 jaar bedragen. Wie zijn wilsverklaring bij de gemeente registreert, zou zelf de geldigheidsduur mogen bepalen. Maar moest door de gemeentebesturen op de hoogte worden gehouden van intrekkings- en verlengingsmogelijkheden. Het vereiste uitvoeringsbesluit bij deze wetswijziging kwam er echter nooit. Meer nog: vandaag trekt de wetgever de hele hervorming in. Hij kiest nu resoluut voor een onbeperkte geldigheidsduur. Daarbij geldt dat alle wilsverklaringen die werden opgesteld, gewijzigd en eventueel bij de gemeente geregistreerd tussen 1 januari en 2 april 2020 worden geacht van rechtswege een geldigheidsduur te hebben van 5 jaar.

Wilsverklaring

Volgens de huidige Euthanasiewet kan iedere handelingsbekwame meerderjarige of ontvoogde minderjarige schriftelijk aangeven dat hij wil dat een arts euthanasie toepast wanneer die arts er zich van verzekerd heeft dat hij
  • leidt aan een ernstige en ongeneeslijke, door ongeval of ziekte veroorzaakte aandoening;
  • niet meer bij bewustzijn is;
  • en deze toestand volgens de stand van de wetenschap onomkeerbaar is.

Hernieuwing

De wilsverklaring kan op elk moment worden opgesteld. Maar na 5 jaar verliest het document zijn geldigheid en moet de verklaring worden hernieuwd.

En daar komt heel wat administratie bij kijken. En dat is al enkele jaren bron van discussie. Vorig jaar nodig kwam de wetgever met een wetswijziging om de geldigheidsduur van de wilsverklaring op te trekken tot 10 jaar. Wie zijn wilsverklaring bij de gemeente registreert, zou zelf de geldigheidsduur van het document kunnen bepalen. De betrokkene zou dan 3 maanden voor de vervaldag of ten minste om de 10 jaar worden verwittigd van het bestaan van zijn wilsverklaring en de mogelijkheid om die aan te passen, te verlengen of in te trekken.

Het vereiste uitvoeringsbesluit kwam er echter nooit. En nu heeft de wetgever beslist om de wijziging volledig in te trekken.

Geldig voor onbepaalde duur

Voortaan geldt de wilsverklaring voor onbepaalde duur. Wijzigen of intrekken, kan op elk moment.

Voorwaarden

De aanpassing naar onbepaalde duur heeft gevolgen voor de voorwaarden waaronder euthanasie wordt uitgevoerd. Want wat als bijvoorbeeld de aangewezen vertrouwenspersoon intussen overleden? Dus doet de wetgever ook daar de nodige aanpassingen. Zo mag de arts alleen euthanasie uitvoeren wanneer de “enige of in laatste instantie aangewezen vertrouwenspersoon” niet geweigerd, verhinderd, onbekwaam of overleden is.

Verder stelt de wetgever uitdrukkelijk dat
  • geen enkele al dan niet schriftelijke clausule een arts mag beletten om met inachtneming van de voorwaarden euthanasie toe te passen
  • wanneer de geraadpleegde arts weigert om op grond van zijn gewetensvrijheid euthanasie toe te passen, hij dut tijdige en ten laatste 7 dagen na de eerste formulering van het verzoek aan de patiënt of zijn eventuele vertrouwenspersoon moet laten weten. Hij moet de redenen van zijn weigeren toelichten en de patiënt of vertrouwenspersoon doorverwijzen naar een andere door de patiënt of vertrouwenspersoon aangewezen arts
  • wanneer de geraadpleegde arts weigert om euthanasie toe te passen op een medische grond, dan dient hij dit tijdig aan de patiënt of vertrouwenspersoon te laten weten. Hij licht de weigeringsgronden toe. De medische grond wordt opgetekend in het medisch dossier van de patiënt
  • de arts die een euthanasie weigert de patiënt of de vertrouwenspersoon sowieso de contactgegevens moet bezorgen van een centrum of vereniging die in euthanasierecht is gespecialiseerd. Op vraag van de patiënt of vertrouwenspersoon moet hij binnen de 4 dagen ook het medisch dossier van de patiënt bezorgen aan de door de patiënt of vertrouwenspersoon aangewezen arts.

In werking: 2 april 2020. De onbepaalde geldigheidsduur is van toepassing op wilsverklaringen die worden opgesteld of herbevestigd na die datum.

Bron: Wet van 15 maart 2020 tot wijziging van de wetgeving betreffende de euthanasie, BS 23 maart 2020.
Zie ook
Wet van 5 mei 2019 houdende diverse bepalingen in strafzaken en inzake erediensten, en tot wijziging van de wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie en van het Sociaal Strafwetboek, BS 24 mei 2019 (art. 121 DB Strafzaken)
Wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie.
Laure Lemmens
Wolters Kluwer
  582