Wettelijk kader voor polygraafgebruik

Wet tot wijziging van het Wetboek van strafvordering wat het gebruik van de polygraaf betreft

Er is een wettelijk kader voor polygraaftesten. Tot nu werd het gebruik van de polygraaf geregeld door omzendbrieven. De test kan niet opgelegd worden, de deelname is altijd vrijwillig. En vooraleer men deelneemt, moet men goed geïnformeerd zijn. 

Gebruik

De polygraaftest is alleen mogelijk wanneer er ernstige aanwijzingen van strafbare feiten zijn die een misdaad of wanbedrijf uitmaken.

De procureur des Konings of de onderzoeksrechter kan deze bijzondere techniek van politionele ondervraging voorstellen aan de verdachte, het slachtoffer of een getuige. Maar zij kunnen daar ook zelf om vragen. De procureur of de onderzoeksrechter kan mits motivering hun vraag afwijzen.

Uitsluitingen

Een polyraaftest is niet mogelijk bij zwangere vrouwen. En ook niet gedurende de eerste 48 uur na een vrijheidsberoving.

De test is evenmin mogelijk bij minderjarigen die nog geen 16 zijn.

Vrijwillig

Niemand kan gedwongen worden tot een polygraaftest. Aan een weigering is geen enkel rechtsgevolg gekoppeld. Evenmin aan een onderbreking van de test.

Wie de test ondergaat, wordt bij de start ervan op een aantal zaken gewezen. Bijvoorbeeld dat hij de test op elk moment kan onderbreken en het lokaal kan verlaten, zonder rechtsgevolgen, dat de test audiovisueel wordt opgenomen en dat zijn advocaat de test mag volgen vanuit de volgkamer.

Proces-verbaal van toestemming

De test kan pas doorgaan als de betrokkene een proces-verbaal van toestemming heeft ondertekend. Een KB zal nog vastleggen welke informatie in dat PV moet staan. De informatie moet voorgelezen worden.

Een minderjarige ondertekent samen met zijn advocaat het PV.

Voorafgaande testen

De betrokkene kan vooraf aan een aantal testen onderworpen worden: een alcohol-, drugs- of geneesmiddelentest of een psychologisch of psychiatrisch onderzoek. De testresultaten kunnen de magistraat helpen om te beoordelen of de polygraaftest wel aangewezen is.

De voorafgaande testen zijn ook belangrijk voor de polygrafist. Hij beoordeelt of basis van de testresultaten of het haalbaar is om de polygraaftest af te nemen zonder dat er kan getwijfeld worden aan de geldigheid of betrouwbaarheid van de test.

Tijdens de test zelf kan de polygraaf trouwens ook beslissen om te stoppen, als hij twijfelt over de fysische of psychische gezondheid van de betrokkene. De magistraat kan een deskundige aanwijzen voor verder onderzoek.

Bijstand advocaat

Wie een polygraaftest ondergaat, heeft recht op bijstand van een advocaat. Aangezien het hier niet om een verhoor gaat, is de bijstand vrij beperkt: de advocaat mag aanwezig zijn bij het voorlezen en ondertekenen van het pv van toestemming. Hij mag de voorbereiding en het feitelijke verloop van de test volgen vanuit de volgkamer. Komt de advocaat op enige andere manier tussen, dan stopt de test onmiddellijk. Diezelfde dag is geen test meer mogelijk.

Indien er naar aanleiding van de polygraaftest achteraf een verhoor wordt afgenomen, dan kan men voor het verhoor wel een vertrouwelijk overleg hebben met de advocaat.

De advocaat kan na de polygraaftest eventuele schendingen van rechten laten opnemen in het proces-verbaal over de test.

Proces-verbaal

Van de test wordt een pv opgemaakt. Met daarin de letterlijke weergave van alle vragen en antwoorden en een samenvatting van de nabespreking van de test.

De audiovisuele opnames van de test en de testgrafieken worden ter griffie neergelegd.

Bekentenis

Bekent iemand spontaan tijdens of naar aanleiding van de polygraaftest, dan stopt de test onmiddellijk en volgt een verhoor.

Bewijswaarde

De resultaten van de test vormen geen bewijs op zich. Ze kunnen wel andere bewijsmiddelen ondersteunen.

Toestel

De test mag alleen afgenomen worden met een toestel dat aan specifieke technische vereisten voldoet. Nog vast te leggen bij KB. Van testen met andere toestellen zijn de resultaten nietig.

Inwerkingtreding

De nieuwe wet van 4 februari 2020 treedt in werking op 2 maart 2020. Maar de toestellen moeten pas aan de nieuwe normen voldoen vanaf een bij KB vastgelegde datum. En uiterlijk op 1 januari 2021.

Bron: Wet van 4 februari 2020 tot wijziging van het Wetboek van strafvordering wat het gebruik van de polygraaf betreft, BS 21 februari 2020
Zie ook:
Omzendbrief COL 3/2003 van 6 mei 2003 betreffende de ministeriële omzendbrief betreffende het gebruik van de polygraaf in de strafrechtspleging – Toepassing van artikel 112ter van het Wetboek van Strafvordering
Ilse Vogelaere
  253