Wetgeving mensenhandel, kinderpornografie en illegale immigratie afgestemd op Europese vereisten

Europa heeft de voorbije jaren extra ingezet op de aanpak van mensenhandel, seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie. En hoewel onze wetgeving al grotendeels in overeenstemming is met de Richtlijnen Mensenhandel (2011/36/EU), Seksueel Misbruik (2011/93/EU) en Hulpverlening bij illegale immigratie (2002/90/EU) blijken er hier en daar nog een aantal lacunes te bestaan. Het Strafwetboek, het Wetboek van Strafvordering, de Vreemdelingenwet en Wet bestrijding mensenhandel en kinderpornografie worden daarom gecorrigeerd en aangevuld waar nodig.

Mensenhandel

  • Verzwarende omstandigheden
De lijst met verzwarende omstandigheden (art. 433septies Strafwetboek) wordt aangevuld met alle modi operandi die vermeld zijn in de Richtlijn Mensenhandel. Het gaat om ontvoering, verstrekking of inontvangstneming van betalingen of voordelen om de instemming van een persoon die controle uitoefent over een andere persoon te verkrijgen, misleiding en misbruik van gezag. De wijziging zorgt er ook voor dat telefoontap in deze gevallen kan worden toegepast. Tot nog toe was deze methode beperkt tot zware vormen van mensenhandel.

De Vreemdelingenwet wordt op een gelijkaardige manier gewijzigd.

  • Strengere bestraffing
Wie zich schuldig maakt aan mensenhandel zal strenger worden bestraft. Het Strafwetboek voorziet voortaan in de ontzetting van de rechten in geval van veroordeling voor de gewone vorm van mensenhandel. Bovendien kunnen de bijkomende straffen uit artikel 382§2 (verbod om een gelegenheid uit te baten) en 382bis (verbod om een activiteit uit te oefenen) worden toegepast op alle vormen van mensenhandel (gewoon of verzwaard, en zonder onderscheid qua finaliteit), gepleegd op minderjarigen. In het verleden konden deze bijkomende straffen allen worden uitgesproken in geval van samenloop met misdrijven seksueel misbruik of uitbuiting van prostitutie. Verder wordt onder meer artikel 382§3 van het Strafwetboek (sluiting van een inrichting), dat van toepassing is bij uitbuiting van prostitutie, mogelijk bij mensenhandel.

  • Bescherming slachtoffers
Slachtoffers van mensenhandel met als doel seksuele uitbuiting zullen voortaan worden beschermd tegen het openbaar maken van hun identiteit.

  • Poging tot mensenhandel
Er wordt voorzien in de uitbreiding van de extraterritoriale bevoegdheid tot het basismisdrijf van mensenhandel, de poging inbegrepen.

  • Verlenging verjaringstermijn
De wetgever past de ‘Voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering’ aan om de verlenging van de verjaringstermijn te garanderen vanaf de leeftijd van 18 jaar bij poging tot mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting en kinderpornografie.

  • Spreekrecht
De bepalingen m.b.t. het spreekrecht gelden nu ook in geval van mensenhandel (en van poging ertoe) met het oog op seksuele uitbuiting, slavernij, gedwongen arbeid en het wegnemen van organen.

Kinderpornografie, seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen

  • Live bekijken kinderpornografie op het internet
Het ‘live bekijken van op het internet uitgezonden kinderpornografische vertoningen’ is voortaan expliciet verboden. Hoewel ons Strafwetboek al langer de nodige bepalingen bevat waardoor ‘het wetens en willens aanwezig zijn bij een vertoning van pedofiele aard waarbij minderjarigen worden voorgesteld’ kan worden vervolgd, was nog niet voorzien in een uitdrukkelijk verbod op het live bekijken van op het internet uitgezonden beelden van kinderporno’.

  • Bescherming slachtoffers
Net zoals bij mensenhandel zal ook de identiteit van minderjarige slachtoffers van seksuele misbruik, van uitbuiting van ontucht of prostitutie en van kinderpornografie voortaan worden beschermd. Er wordt hiervoor een nieuw artikel 382quinquies toegevoegd aan het Strafwetboek. Dat stelt een uitdrukkelijk verbod in op ‘de publicatie en de verspreiding van teksten, tekeningen, foto’s, beelden of geluidsfragmenten waaruit de identiteit van een slachtoffer kan blijken’, tenzij het slachtoffer zijn schriftelijke toestemming heeft gegeven voor publicatie of verspreiding of de bevoegde procureur des Konings of onderzoeksrechter dat deed in het kader van een opsporings- of gerechtelijk onderzoek. Daders riskeren een gevangenisstraf van 2 maanden tot 2 jaar en een geldboete van 300 tot 3.000 euro (of één van deze straffen).

  • Spreekrecht
De bepalingen met betrekking tot het spreekrecht worden uitgebreid tot gevallen van ontucht, uitbuiting van prostitutie en kinderpornografie.

  • Strafbaarstelling kinderpornografie
De definitie en de strafbaarstelling van kinderpornografie wordt aangepast, onder meer om te doelen op de vervaardiging van kinderpornografie ongeacht het oogmerk waarmee dat plaatsvindt. De regering wil immers kinderpornografie in al haar verschijningsvormen bestrijden. Daarbij is het de bedoeling om het beeld van de minderjarige op zich te beschermen, zelfs indien het kinderpornografisch materiaal werd vervaardigd met een meerderjarige die daartoe de uiterlijke kenmerken van een minderjarige wordt gegeven, bijvoorbeeld ook door ‘digitale manipulatie van het beeldmateriaal, en op consensuele wijze’.

  • Verwijderen websites met kinderporno
De wetgever neemt tot slot extra maatregelen om websites met kinderpornografisch materiaal te verwijderen. Om tegemoet te kunnen komen aan de vereiste van een ‘onverwijlde verwijdering’ wordt een faciliterende rol toegekend Child Focus. Later volgt een KB waarin de voorwaarden zullen staat waaronder Child Focus kinderpornografische beelden kan ontvangen en behandelen met het oog op de melding ervan aan de politionele en gerechtelijke autoriteiten.

Illegale immigratie

In dit kader wordt onder meer de poging tot hulp bij illegale immigratie expliciet strafbaar gesteld. Dat was tot nog toe niet het geval hoewel het om een Europese vereiste uit Richtlijn 2002/90/EG gaat.

18 juni 2016

De wet van 31 mei 2016 bevat geen specifieke datum van inwerkingtreding. De bepalingen worden dus volgens de algemene regel van kracht 10 dagen na publicatie in het Belgisch Staatsblad. Dat is 18 juni 2016.

Bron:Wet van 31 mei 2016 tot verdere uitvoering van de Europese verplichtingen op het vlak van seksuele uitbuiting van kinderen, kinderpornografie, mensenhandel en hulpverlening bij illegale binnenkomst, illegale doortocht en illegaal verblijf, BS 9 juni 2016.
Zie ook StrafwetboekWetboek van Strafvordering Vreemdelingenwet Wet bestrijding mensenhandel en kinderpornografie. Wet houdende de voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering. ln75 Richtlijn 2011/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/629/JBZ van de Raad, Pb. L. 15 april 2011, afl. L101/1. Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad, Pb.L 17 december 2011, afl. L335/1. Richtlijn 2002/90/EG van de Raad van 28 november 2002 tot omschrijving van hulpverlening bij illegale binnenkomst, illegale doortocht en illegaal verblijf, Pb. L. 5 december 2002, afl. L328/17.

Laure Lemmens

Wet tot verdere uitvoering van de Europese verplichtingen op het vlak van seksuele uitbuiting van kinderen, kinderpornografie, mensenhandel en hulpverlening bij illegale binnenkomst, illegale doortocht en illegaal verblijf

Afkondigingsdatum : 31/05/2016
Publicatiedatum : 08/06/2016

Gepubliceerd op 13-06-2016

  198