Wetgeving bijzondere opsporingsmethoden herzien

De wetgeving over de bijzondere opsporingsmethoden krijgt een update. Naast een aantal algemene, minder ingrijpende aanpassingen en administratieve vereenvoudigingen, introduceert de wetgever ook een pak nieuwigheden zoals de oprichting van de Databank Stemafdrukken bij de politie, de introductie van de heimelijke zoeking in informaticasystemen tijdens gerechtelijke onderzoeken en de hervorming van de inkijkoperatie.

We stippen de belangrijkste elementen kort aan.

Niet-heimelijke zoeking in informaticasystemen

Artikel 39bis van het Wetboek van Strafvordering is voortaan hét referentieartikel op vlak van de ‘niet-heimelijke zoeking in informaticasystemen’. De inhoud van artikel 88ter, het basisartikel voor de zogenaamde netwerkzoeking, werd erin geïntegreerd. Daardoor zijn voortaan 4 niveaus te onderscheiden:

  • de zoeking waartoe de officier van gerechtelijke politie kan beslissen. Dit is de zoeking in een informaticasysteem dat in beslag is genomen;
  • de zoeking in een informaticasysteem dat kan in beslag worden genomen, maar niet in beslag is genomen, bevolen door de procureur des Konings;
  • de uitbreiding van de hierboven vermelde zoekingen tot een informaticasysteem dat het verbonden is met een informaticasysteem dat het onderwerp is van de eerste maatregel, bevolen door de procureur des Konings. Voortaan kan deze zoeking worden toegestaan door een parketmagistraat zolang hierbij geen extra paswoorden dienen te worden gekraakt. In het verleden was deze zoekingsvorm voorbehouden aan de onderzoeksrechter (art. 88ter). Ze kon wel worden toegepast in het kader van de mini-instructie;
  • elke andere niet-heimelijke zoeking in een informaticasysteem. Dit type zoekingen kan alleen door een onderzoeksrechter worden bevolen.

De maximumstraf voor het niet meewerken of verhinderen van een zoeking of een uitbreiding ervan wordt trouwens opgetrokken van één tot 3 jaar (art. 88quaterSv.). Wanneer de medewerking de uitvoering van een misdaad of een wanbedrijf kan verhinderen, of de gevolgen ervan kan beperken, en deze medewerking niet verleend wordt, zijn de straffen een gevangenisstraf van één tot 5 jaar en een geldboete van 500 tot 50.000 euro. Deze bepaling is nieuw.

Heimelijke zoeking in informaticasystemen

Het Wetboek van Strafvordering wordt uitgebreid met ‘de heimelijke zoeking in informaticasystemen’. Die is voorbehouden voor de onderzoeksrechter in het kader van het gerechtelijk onderzoek (art. 90ter Sv.).

Artikel 90ter met betrekking tot het onderscheppen van telecommunicatie wordt trouwens grondig hervormd. Niet alleen is er de introductie van de heimelijke zoeking. De lijst van misdrijven waarvoor de maatregel mogelijk is (de zogenaamde taplijst) wordt uitgebreid.

Bevriezing gegevens

In het kader van het Cybercrimeverdrag wordt ‘de snelle bevriezing en onthulling van gegevens op verzoek van een derde Staat’ mogelijk. Dit moet voorkomen dat de gegevens beschadigd raken of verloren gaan.

Al is het de bedoeling dat alleen wordt gevraagd aan een persoon (of rechtspersoon) om bepaalde gegevens gedurende een bepaalde termijn veilig te bewaren. De gerechtelijke autoriteiten hebben op dat moment nog geen toegang tot die gegevens. De bewaarde gegevens moeten daarvoor nog worden overgemaakt aan de bevoegde gerechtelijke autoriteit volgens artikel 46bis of 88bis Sv.

Hiervoor worden 2 nieuwe artikels ingevoerd in het Wetboek van Strafvordering: artikel 39ter en 39quater.

Hervorming inkijkoperatie

De wetgeving op het gebied van de inkijkoperatie wordt hervormd (art. 46quinquies en 89ter Sv.). Zo wordt het mogelijk gemaakt om gesloten voorwerpen (bv. slotvaste kastes of safes) te openen en voorwerpen mee te nemen. Met gesloten voorwerpen worden niet informaticasystemen bedoeld. Om laptops of smartphones te doorzoeken is nog steeds het bevelschrift van de onderzoeksrechter nodig. Maar de opsporingsdiensten mogen wel binnendringen in een systeem wanneer het enkel de bedoeling is een technisch hulpmiddel te plaatsen, te herstellen of terug te nemen in het kader van een observatie.

Ook de inkijkoperatie ten aanzien van informatiesystemen wordt ingevoerd, maar deze bevoegdheid wordt voorbehouden aan de onderzoeksrechter. Bij inkijkoperaties zullen informaticasystemen dezelfde bescherming krijgen als de woning.

Infiltratie op internet

Er wordt een specifieke maatregel ingevoerd voor interacties of infiltraties die uitsluitend op internet plaatsvinden. Een soepeler regime dan voor de infiltraties in de fysieke wereld, maar die soepelheid zal worden gecompenseerd doordat alle contacten moeten worden geregistreerd.

Observatie

De termijn voor observatie wordt verlengd van één tot 3 maanden (art. 47 sexies Sv.). Vroeger bestond al de mogelijkheid tot verlenging, maar nu geldt algemeen dus een langere termijn. Deze maatregel moet het werk van de magistratuur en de politie verminderen. Onderzoek heeft immers aangewezen dat in 65% van de gevallen een verlenging werd aangevraagd wat erg veel administratie met zich meebrengt.

Databank Stemafdrukken

Er wordt een gegevensbank van stemafdrukken opgericht bij de politie om de identificatie van verdachten te vergemakkelijken bij het afluisteren ven communicatie (art. 90ter Sv.). Bedoeling is om speurders tactische informatie te verschaffen, niet om juridisch bewijsmateriaal aan te leveren.

Concreet zullen speurders met behulp van software stemmen kunnen herkennen van verdachten en veroordeelden van wie de stemafdruk in de databank werd geregistreerd in het kader van dossiers waarvoor een telefoontap is goedgekeurd. Stemafdrukken van andere personen die betrokken zijn bij een telefoontap, zoals getuigen of toevallige betrokkenen, mogen niet worden aangemaakt of bewaard.

In werking: 27 januari 2017

Bron:Wet van 25 december 2016 houdende diverse wijzigingen van het Wetboek van strafvordering en het Strafwetboek, met het oog op de verbetering van de bijzondere opsporingsmethoden en bepaalde onderzoeksmethoden met betrekking tot internet en elektronische en telecommunicaties en tot oprichting van een gegevensbank stemafdrukken, BS 17 januari 2017.

Laure Lemmens

Wet houdende diverse wijzigingen van het Wetboek van strafvordering en het Strafwetboek, met het oog op de verbetering van de bijzondere opsporingsmethoden en bepaalde onderzoeksmethoden met betrekking tot internet en elektronische en telecommunicaties en tot oprichting van een gegevensbank stemafdrukken

Afkondigingsdatum : 25/12/2016
Publicatiedatum : 17/01/2017

Gepubliceerd op 25-01-2017

  129