Vlaanderen controleert en sanctioneert werkzoekenden

Op 1 juli 2014 kreeg het beleidsdomein Werk en Sociale Economie (WSE) er dankzij de zesde staatshervorming een pak bevoegdheden bij. Een decreet van 24 april 2015 bundelt diverse bepalingen die die Vlaamse bevoegdheden uitvoeren.

Een van die nieuwe taken is het controleren en sanctioneren van werkzoekenden bij de beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt. Naast de controle op de actieve en passieve beschikbaarheid gaat het hier ook over het nemen van beslissingen en opleggen van sancties in het kader van deze controle, en over het toekennen van vrijstellingen in verband met die beschikbaarheid.

Beschikbaarheid

Het takenpakket van de Vlaamse arbeidsbemiddelaar VDAB wordt aanzienlijk uitgebreid. Maar de Vlaamse arbeidsbemiddelaar moet die nieuwe bevoegdheden uitoefenen in overeenstemming met het federaal normatief kader. Want de begrippen ‘actieve’ en ‘passieve’ beschikbaarheid worden op federaal niveau ingevuld.

Actieve beschikbaarheid gaat over de medewerking van werkzoekenden en de acties die ze zelf ondernemen bij het zoeken naar werk. Passieve beschikbaarheid gaat vooral over het ingaan op uitnodigingen van de VDAB en aanbiedingen van werk. En dan is er nog de ‘aangepaste beschikbaarheid’ waar heel veel om te doen is.

De controle op de beschikbaarheid omvat ook de mogelijkheid om alle beslissingen en sancties te nemen conform de werkloosheidsreglementering. Dat is in de eerste plaats het werkloosheidsbesluit van 25 november 1991, maar ook de besluitwet van 28 december 1944, en het handvest van de sociaal verzekerde. Men houdt daarbij rekening met de rechten van verdediging en het federaal normatief kader.

Aparte controledienst

De VDAB heeft nu uiteraard al een bemiddelingsopdracht en dus is vermenging van bemiddeling, controle en sanctionering niet aangewezen. Vandaar dat er een aparte controledienst wordt opgericht binnen de VDAB voor de sanctionering en het verhoren van werkzoekenden. De dienst zal taken inzake de activering en de controle van de beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt en de sanctionering op zich nemen.

De onafhankelijkheid en neutraliteit bij de beslissingen is op deze manier gewaarborgd. En er komt een federaal normatief kader waarbinnen de Vlaamse overheid haar bevoegdheden kan uitoefenen. Zo zal de Vlaamse Regering de bevoegdheid, de werking en de samenstelling van de dienst moeten omschrijven.

Het decreet van 24 april 2015 legt de principes en de essentiële elementen vast, maar voor de rest blijft het dus wachten op de nodige uitvoeringsbepalingen. Voor operationele aspecten werkt men met delegaties van bevoegdheid, zoals de manier en de frequentie van een uitnodiging voor een gesprek, de organisatie en de werking van de controledienst en het verloop van de controleprocedure, de organisatie van het verhoor en het opleggen van eventuele sancties.

Vrijstellingen

Een laatste aspect zijn de vrijstellingen bij een studie, beroepsopleiding of stage. Ze worden toegekend indien ze kaderen in het traject naar werk. De werkzoekende blijft ingeschreven bij de VDAB, en dient te handelen volgens het traject. Vrijstellingen worden toegekend voor de duur van de opleiding, beperkt tot een maximumduur van in principe 12 maanden (verlengbaar).

Ook hier gaat het om het ‘inkantelen’ van bevoegdheden bij de VDAB en het vastleggen van de algemene principes die dat mogelijk maken. De Vlaamse Regering bepaalt de voorwaarden voor de duurtijd van de vrijstelling, de toekenning, en de verlenging of intrekking van de vrijstellingen. De categorieën van werkzoekenden die recht hebben op een vrijstelling worden ook bepaald door de Vlaamse Regering op eensluidend advies van de federale ministerraad.

Ook het begrip ‘vrijstelling’ moet nog verder uitgewerkt worden. Dit houdt in dat aan de verplicht ingeschreven werkzoekende door de VDAB acties kunnen worden voorgesteld mits die acties zijn studie, beroepsopleiding of stage niet belemmeren. Deze acties worden vastgelegd in een traject naar werk. Indien blijkt dat de vrijgestelde verplicht ingeschreven werkzoekende dit traject onvoldoende respecteert, kan zijn vrijstelling worden ingetrokken.

De bevoegdheid van de arbeidsrechtbank blijft ongewijzigd, ook voor wat betreft de vrijstellingen. De bepalingen van het gerechtelijk wetboek zijn met andere woorden van toepassing.

Let op! Bij het verslag van de commissie Werk zit een PowerPointpresentatie van minister Muyters. De presentatie geeft een overzicht van de wijzigingen.

In werking

Globaal genomen treedt het decreet van 24 april 2015 in werking op 1 mei 2015. Maar een aantal wijzigingen van het VDAB-decreet van 7 mei 2004 treedt pas in werking op een door de Vlaamse Regering vast te stellen datum. Dat is ook het geval voor de toewijzing van de taken in verband met het activeren en controleren van werkzoekenden.

Bron:Decreet van 24 april 2015 houdende de implementatie van de zesde staatshervorming en houdende diverse bepalingen inzake het beleidsdomein Werk en Sociale Economie, BS 7 mei 2015
Zie ook: Decreet van 30 april 2004 tot uniformisering van de toezichts-, sanctie- en strafbepalingen die zijn opgenomen in de regelgeving van de sociaalrechtelijke aangelegenheden, waarvoor de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest bevoegd zijn, BS 5 augustus 2004 (decreet houdende sociaalrechtelijk toezicht)

Steven Bellemans

Decreet houdende de implementatie van de zesde staatshervorming en houdende diverse bepalingen inzake het beleidsdomein Werk en Sociale Economie

Afkondigingsdatum : 24/04/2015
Publicatiedatum : 07/05/2015

Gepubliceerd op 12-05-2015

  256