Vlaams Wapenhandeldecreet krijgt grondige update

Decreet tot wijziging en optimalisatie van diverse bepalingen van het Wapenhandeldecreet van 15 juni 2012

Het Vlaams Wapenhandeldecreet krijgt een grondige update. Sinds de inwerkingtreding 5 jaar geleden zijn er immers een aantal inhoudelijke lacunes en mankementen opgedoken. Sommige bepalingen bleken ook onvoldoende werkbaar op het terrein.
Het gaat om een ingrijpende hervorming, met nieuwigheden op het gebied van doorvoer, transparantie, handhaving, controle op het eindgebruik en verplichtingen voor erkende wapenhandelaars.
Aanpassingen waardoor ook meteen uitvoering wordt gegeven Vlaamse Conceptnota van 27 november 2015 over de optimalisatie van het Wapenhandeldecreet van 15 juni 2012 en het Wapenhandelsbesluit van 20 juli 2012.

Controle op doorvoer

De meest verregaande wijzigingen hebben betrekking op de ‘controle op de doorvoer van wapens’. De decreetgever introduceert immers een ‘controle op doorvoer zonder overlading of herlading’. Dit betekent dat wapens en militair materieel dat louter door Vlaanderen getransporteerd wordt, zonder hier overgeladen te worden, voortaan grondig zullen worden gecheckt. Zo kan effectiever worden opgetreden tegen illegale wapentransporten.
Tegelijk wordt de huidige systematische vergunningsplicht voor doorvoer met overlading of herlading versoepeld. De weggevallen systematische controle wordt vervangen door dezelfde ‘ad-hoc-vangnetcontrole’ die wordt voorzien voor doorvoer zonder overlading/herlading. Het gaat daarbij specifiek over doorvoer met overlading/herlading van goederen die bestemd zijn voor een andere lidstaat van de EER – met mogelijkheid tot uitbreiding naar bepaalde deelnemende staten van de Navo en het Wassenaar Arrangement – in gevallen waarin de uitvoer en de invoer van die goederen al is toegelaten door de betrokken landen.
De administratieve last voor doorvoer naar niet-risicolanden (bv EU-lidstaten) wordt dus aanzienlijk verminderd. En de procedure is verfijnd. Zo wijst het Wapenhandeldecreet de partijen die verantwoordelijk zijn voor het aanvragen van vergunningen voortaan uitdrukkelijk aan.

Rapportering

Er wordt ook gesleuteld aan de rapportering over de toepassing van het Wapenhandeldecreet aan het Vlaams Parlement. Bedoeling hier is vooral meer transparantie inbouwen. Elementen die in de praktijk al jaren worden gevolgd, maar nu ook op papier worden gezet om de voortrekkersrol van Vlaanderen op het gebied van transparantie te benadrukken.

Algemene beperkende maatregelen

Een laatste belangrijke nieuwigheid is de mogelijkheid voor de Vlaamse regering om algemene beperkende maatregelen aan te nemen. Dit wil zeggen dat de regering de bevoegdheid krijgt om voor een bepaalde periode alle uitvoer van wapens en militaire materieel naar een bepaald land te verbieden als de van oordeel is dat die uitvoer in strijd is met het Wapenhandeldecreet. De regering kan dus zelf optreden wanneer een wapenembargo op het niveau van de VN of de EU gerechtvaardigd lijkt, maar om politieke redenen niet waarschijnlijk is.

Fonds Wapengerelateerde Boeten

In het nieuwe Samenwerkingsakkoord Chemische Wapens van 17 december 2015 werd afgesproken dat de opbrengst van de administratieve boetes bij inbreuken in de toekomst in het Fonds Wapengerelateerde Boeten zou terechtkomen. Het geld van het fonds zal worden gebruikt voor het toezicht op de naleving van het Wapenhandeldecreet en van de andere regelgeving inzake de controle op de handel in strategische goederen, de uitvoering en de handhaving van deze regelgeving en de initiatieven om de compliance van de Vlaamse defensie-industrie, wapenhandelaars en wapenbezitters te bevorderen, zoals informatiesessies en documentatiemateriaal. Het samenwerkingsakkoord is nog niet in werking getreden, maar met de wijziging wordt nu ook rekening gehouden in het Wapenhandeldecreet.

In werking …

De meeste bepalingen treden in werking op 13 augustus 2017, 10 dagen na publicatie. De artikels met betrekking tot het Fonds Wapengerelateerde Boeten treden later in werking.
Bron: Decreet van 30 juni 2017 tot wijziging en optimalisatie van diverse bepalingen van het Wapenhandeldecreet van 15 juni 2012, BS 3 augustus 2017.
Laure Lemmens
Wolters Kluwer
  344