Uitkeringen landingsbanen: NAR houdt leeftijdsverhoging tegen in uitzonderlijke gevallen

De Nationale Arbeidsraad (NAR) heeft de CAO nr. 118 gepubliceerd. Die pint de leeftijdsgrens voor het recht op onderbrekingsuitkeringen bij landingsbanen uitzonderlijk vast op 55 jaar voor de periode 2015-2016. Het gaat enkel om werknemers met een lange loopbaan, een zwaar beroep, een job met nachtarbeid, en werknemers in de bouwsector met een ongeschiktheidsattest van de arbeidsgeneesheer. Ook werknemers van ondernemingen in herstructurering en ondernemingen in moeilijkheden komen in aanmerking.

Let wel, de CAO nr. 118 is een kader-cao waartoe de onderneming of het bevoegde paritair comité of subcomité moet toetreden.

60 jaar

Het recht op tijdskrediet ‘einde loopbaan’ geeft oudere werknemers de kans om zonder maximumduur te kiezen voor een zogenaamde landingsbaan. Dit kan via een halftijds of 1/5 tijdskrediet ‘einde loopbaan’.

Op 1 januari 2015 werd de leeftijdsgrens voor deze bijzondere vorm van tijdskrediet opgetrokken van 55 tot 60 jaar. Het recht op onderbrekingsuitkeringen wordt enkel toegekend aan werknemers die een beroepsloopbaan als loontrekkende hebben van minstens 25 jaar (in de zin van de CAO nr. 103) op het ogenblik van de schriftelijke kennisgeving aan de werkgever.

Belangrijk: het gaat hier over het recht op onderbrekingsuitkeringen, niet over het recht op tijdskrediet dat aan bod komt in de CAO nr. 103. Het recht op tijdskrediet is immers niet automatisch gekoppeld aan het recht op onderbrekingsuitkeringen. In de meeste gevallen krijgt de werknemer wel een onderbrekingsuitkering van de RVA die het loonverlies door de vermindering van de arbeidsprestaties gedeeltelijk compenseert. De uitkeringen voor werknemers met een landingsbaan zijn hoger dan de uitkeringen bij de andere vormen van tijdskrediet. Ze komen aan bod in een KB van 12 december 2001.

Uitzonderingen

Er zijn een aantal uitzonderingen. De leeftijd om toegang te krijgen tot de verhoogde onderbrekingsuitkeringen is op 1 januari 2015 55 jaar voor werknemers die:

  • op de aanvangsdatum van de vermindering van hun prestaties tewerkgesteld zijn in een onderneming die erkend is als onderneming in herstructurering of als onderneming in moeilijkheden;
  • op het ogenblik van de schriftelijke kennisgeving aan de werkgever een beroepsloopbaan als loontrekkende van 35 jaar bewijzen, in de zin van de reglementering ‘werkloosheid met bedrijfstoeslag’ (SWT);
  • op het ogenblik van de schriftelijke kennisgeving aan de werkgever:
    • ofwel minstens 5 jaar in de 10 voorgaande jaren werkten in een ‘zwaar beroep’, in de zin van de reglementering ‘werkloosheid met bedrijfstoeslag’ (SWT);
    • ofwel minstens 7 jaar in de 15 voorgaande jaren werkten in een ‘zwaar beroep’;
    • ofwel minstens 20 jaar werkten in een stelsel van nachtarbeid, in de zin van de CAO nr. 46;
    • ofwel waren tewerkgesteld door een werkgever uit het paritair comité voor het bouwbedrijf en beschikken over een attest van een arbeidsgeneesheer die de ongeschiktheid bevestigt om hun beroepsactiviteit voort te zetten.

Stapsgewijs opgetrokken

De toegangsleeftijd wordt voor deze afwijkende regimes stapsgewijs opgetrokken tot:

  • 56 jaar vanaf 1 januari 2016;
  • 57 jaar vanaf 1 januari 2017;
  • 58 jaar vanaf 1 januari 2018;
  • 60 jaar vanaf 1 januari 2019.

Maar die leeftijdsverhoging wordt niet toegepast wanneer de NAR over dit recht op uitkeringen voor de periode 2015-2016 een bij KB algemeen verbindend verklaarde cao afsluit die een lagere leeftijdsgrens vastlegt, zonder dat deze lager mag zijn dan 55 jaar.

De cao van de NAR kan na 2016 onder dezelfde voorwaarden verlengd of aangepast worden, waarbij de minimumleeftijd geleidelijk kan worden verhoogd volgens een vooropgesteld tijdspad.

Er zijn een paar bijkomende voorwaarden:

  • de cao moet van bepaalde duur zijn, mag geen bepaling van stilzwijgende verlenging bevatten en loopt maximum 2 jaar;
  • de aanvangsdatum van de periode van vermindering van arbeidsprestaties (of van de verlenging van die periode) ligt binnen de geldigheidsduur van de cao;
  • er moet een algemeen verbindend verklaarde cao afgesloten worden waarbij uitdrukkelijk gesteld wordt dat deze cao afgesloten is in toepassing van de cao van de NAR.

CAO nr. 118

De NAR heeft nu zo’n een kader-cao afgesloten die de progressieve verhoging van de leeftijdsgrens tegenhoudt. De CAO nr. 118 van 27 april 2015 werd gesloten ‘tot vaststelling voor 2015-2016 van het interprofessioneel kader voor de verlaging van de leeftijdsgrens naar 55 jaar, voor wat de toegang op het recht op uitkeringen voor een landingsbaan betreft, voor werknemers met een lange loopbaan, zwaar beroep of uit een onderneming in moeilijkheden of herstructurering’. De tekst moet nog algemeen verbindend verklaard worden.

Let op! In de commentaar bij de nieuwe cao benadrukt men dat het hier enkel gaat over de toekenning van uitkeringen, zoals voorzien in het KB van 12 december 2001, en dus niet over het recht op een landingsbaan dat aan bod komt in de CAO nr. 103. Doordat het recht op uitkeringen op 1 januari 2015 werd teruggeschroefd, is er opnieuw een (grotere) discrepantie ontstaan tussen het recht op uitkeringen — geregeld in een KB — enerzijds, en het recht op tijdskrediet — geregeld in een cao — anderzijds. Want we noteren op dit moment maar een kleine aanpassing van de CAO nr. 103. De CAO nr. 103bis van 27 april 2015 voorziet namelijk enkel in een gelijkstelling van de ontslagcompensatievergoeding voor de berekening van de loopbaanvoorwaarde om recht te hebben op een landingsbaan.

55 jaar

De nieuwe CAO nr. 118 maakt een onderscheid tussen:

  • ‘de leeftijdsgrens voor een landingsbaan lange loopbaan en zwaar beroep met uitkering’;
  • ‘de leeftijdsgrens voor een landingsbaan met uitkering bij ondernemingen in herstructurering of in moeilijkheden’.

1/ Voor 2015 en 2016 is de leeftijdsgrens 55 jaar voor de werknemers die hun arbeidsprestaties verminderen tot een halftijdse betrekking of verminderen met 1/5 en die een loopbaan hebben van 35 jaar, tewerkgesteld zijn in een zwaar beroep, een stelsel van nachtarbeid of in de bouwsector (met ongeschiktheidsattest van de arbeidsgeneesheer), conform het KB van 12 december 2001.

De lagere leeftijdsgrens zal enkel kunnen worden toegepast als het voor de werknemer bevoegde paritair comité of subcomité voor 2015 en 2016 een bij KB algemeen verbindend verklaarde cao afgesloten heeft waarin staat dat de overeenkomst is afgesloten in toepassing van de CAO nr. 118.

2/ Voor 2015 en 2016 is de leeftijdsgrens 55 jaar voor de werknemers die hun arbeidsprestaties verminderen tot een halftijdse betrekking of verminderen met 1/5 en die werken in ondernemingen die erkend zijn als onderneming in herstructurering of in moeilijkheden.

De aanvangsdatum van de vermindering van de arbeidsprestaties moet liggen in de periode van erkenning. Bovendien gelden volgende voorwaarden, conform het KB van 12 december 2001:

  • de onderneming kadert zijn aanvraag tot erkenning binnen een herstructureringsplan en toont aan dat ontslagen zijn vermeden;
  • de onderneming toont bij zijn aanvraag tot erkenning aan dat daardoor het aantal werknemers dat overgaat naar het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT) is verminderd;
  • de minister heeft in de erkenningsbeslissing uitdrukkelijk vermeld dat aan deze voorwaarden is voldaan.

De lagere leeftijdsgrens zal enkel kunnen worden toegepast als de onderneming voor 2015 en 2016 een bij KB algemeen verbindend verklaarde cao afgesloten heeft naar aanleiding van de herstructurering of de moeilijkheden waarin staat dat de overeenkomst is afgesloten in toepassing van de CAO nr. 118.

Is er geen sectorale cao of geen cao in de onderneming in herstructurering of moeilijkheden, dan geldt het nieuwe tijdspad in het KB van 12 december 2001, namelijk: 55 jaar in 2015 en 56 jaar in 2016.

In werking

De CAO nr. 118 is gesloten voor bepaalde tijd. De tekst heeft uitwerking met ingang van 1 januari 2015 en treedt buiten werking op 31 december 2016. De overeenkomst is van toepassing op periodes van vermindering van arbeidsprestaties waarvoor de aanvangsdatum of de datum van verlenging in die periode valt.

Bron:Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 118 van 27 april 2015 tot vaststelling voor 2015-2016 van het interprofessioneel kader voor de verlaging van de leeftijdsgrens naar 55 jaar, voor wat de toegang tot het recht op uitkeringen voor een landingsbaan betreft, voor werknemers met een lange loopbaan, zwaar beroep of uit een onderneming in moeilijkheden of herstructurering
Zie ook: — Advies nr. 1.938 van 27 april 2015, “Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 118 van 27 april 2015 tot vaststelling voor 2015-2016 van het interprofessioneel kader voor de verlaging van de leeftijdsgrens naar 55 jaar, voor wat de toegang tot het recht op uitkeringen voor een landingsbaan betreft, voor werknemers met een lange loopbaan, zwaar beroep of uit een onderneming in moeilijkheden of herstructurering en collectieve arbeidsovereenkomst nr. 103 bis van 27 april 2015 tot aanpassing van de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 103 van 27 juni 2012 tot invoering van een stelsel van tijdskrediet, loopbaanvermindering en landingsbanen”— Koninklijk besluit van 30 december 2014 tot wijziging van het koninklijk besluit van 12 december 2001 tot uitvoering van hoofdstuk IV van de wet van 10 augustus 2001 betreffende verzoening van werkgelegenheid en kwaliteit van het leven betreffende het stelsel van tijdskrediet, loopbaanvermindering en vermindering van de arbeidsprestaties tot een halftijdse betrekking, BS 31 december 2014

Steven Bellemans

Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 118 tot vaststelling voor 2015-2016 van het interprofessioneel kader voor de verlaging van de leeftijdsgrens naar 55 jaar, voor wat de toegang tot het recht op uitkeringen voor een landingsbaan betreft, voor werknemers met een lange loopbaan, zwaar beroep of uit een onderneming in moeilijkheden of herstructurering

Afkondigingsdatum : 27/04/2015
Publicatiedatum : 04/05/2015

Gepubliceerd op 07-05-2015

  158