Tweedehandse elektrische en elektronische apparaten moeten voldoen aan hergebruikcriteria

Ministerieel besluit houdende vaststelling van nadere regels voor de voorbereiding voor het hergebruik van gebruikte EEA, de hergebruikscriteria voor tweedehandse EEA en de voorwaarden die vervuld moeten zijn bij het grensoverschrijdend overbrengen van tweedehandse EEA

Minister van Omgeving Joke Schauvliege heeft de criteria gepubliceerd die alle hergebruikcentra moeten respecteren wanneer zij reeds gebruikte elektrische of elektronische apparatuur (EEA) klaarmaken voor hergebruik.

Herbruikbaar of niet-herbruikbaar

In Vlarema, het uitvoeringsbesluit bij het Materialendecreet, staat al dat afgedankte elektrische en elektronische apparatuur die ingezameld werd in het kader van de aanvaardingsplicht,‘op het zicht’ gescheiden moet worden in een potentieel herbruikbare fractie, en een niet meer herbruikbare fractie. De eindverkopers, tussenhandelaars, producenten en gemeenten mogen die taak ook uitbesteden aan de kringloopcentra en hergebruikcentra.
In het ministerieel besluit verduidelijkt de minister dat het hergebruikcentrum de visuele inspectie mag uitvoeren op de plaats van de inzameling, of in het hergebruikcentrum zelf. Tijdens die inspectie móet een toestel bij de niet-herbruikbare fractie geplaatst worden:
  • als het apparaat erg verouderd is of als het geen marktwaarde meer heeft;
  • als het veel roest vertoont of als het vanbuiten schade heeft opgelopen;
  • als het in een slechte algemene staat verkeert;
  • als het economisch gezien niet meer herstelbaar is; of
  • als het een kathodestraalbuisscherm (CRT-scherm) bevat. Professionele EEA met een geïntegreerd CRT-scherm, zoals bij bepaalde medische apparatuur, mag wel nog voorbereid worden voor hergebruik.

Etiket en hergebruikfiche

Op elk apparaat dat terecht komt in de fractie van de toestellen die voorbereid worden voor hergebruik wordt er een etiket gekleefd met daarop de naam van het hergebruikcentrum en een unieke identificatiecode.
Die unieke identificatiecode wordt ook vermeld op de hergebruikfiche, die het toestel gedurende het volledige hergebruiksproces zal begeleiden. De hergebruikfiche bevat nog meer verplichte vermeldingen, zoals de benaming van het apparaat en zijn EEA-categorie, én een checklist van alle stappen die in het proces van voorbereiding voor hergebruik gevolgd moeten worden.

Voorbereidingsproces

Het volledige voorbereidingsproces bestaat uit 9 stappen. Telkens een fase afgerond is, wordt de hergebruikfiche aangevuld. De 9 stappen zijn:
  • De visuele inspectie.
  • Een check van de hergebruikcriteria.
  • Een test van de elektrische veiligheid.
  • Een test van het energiegebruik. Apparaten met een te hoog energiegebruik worden immers geweigerd omdat hun milieukost bij hergebruik hoger is dan bij recyclage.
  • Een test van de functionaliteit van het toestel.
  • Het wissen van de data van bepaalde apparaten.
  • Het herstellen van het apparaat.
  • Het hertesten van het apparaat, indien dat nodig is.
  • En het fiat geven voor hergebruik door de datum te noteren waarop het toestel het volledige proces doorlopen heeft en het dus effectief klaar is voor hergebruik.

Criteria

Het ministerieel besluit somt de hergebruikcriteria op waaraan de apparaten moeten worden afgetoetst. Die criteria zijn vaak heel concreet. Zo moet er voor het product een reguliere markt bestaan, en bij pc’s en laptop’s wil dat zeggen dat het toestel minstens een Pentium 4-processor of gelijkwaardig moet hebben. Het apparaat mag ook geen cfk’s of hcfk’s bevatten. En het moet op een correcte manier verpakt en getransporteerd worden, zodat het niet beschadigd kan geraken tijdens het transport, of tijdens het in- en uitladen.
Bovendien moeten sommige huishoudelijke apparaten minstens een bepaald energielabel bezitten om nog in aanmerking te kunnen komen voor hergebruik. Bij een koelkast of diepvriezer – waar de hoogste energieklasse momenteel A+++ is – moet dat minstens een ‘A’ zijn. Bij een mobiele airco of een droogkast volstaat een ‘C’. Voor een was- of afwasmachine, is dat minstens een ‘B’.
De hergebruikcriteria zeggen ook heel expliciet op welke aspecten de functionaliteit van computers en hun randapparatuur beoordeeld moeten worden, net als de functionaliteit van mobiele telefoons, of van huishoudelijke koelkasten en diepvriezers.
Tot slot bevatten de criteria nog een lijstje van toestellen waarvan de gegevens eerst gewist moeten worden: pc’s, tablets, printers, mobiele telefoons, camera’s,… en alle gelijkaardige apparaten waarop er eventueel vertrouwelijke gegevens kunnen staan.

Voor export

Op tweedehandse apparaten die óver de gewest- of landsgrens worden gebracht, moet een etiket staan, met daarop de gegevens van het hergebruikcentrum of van de rechtspersoon die het apparaat heeft beoordeeld en getest, én de unieke identificatiecode.
Het ministerieel besluit somt ook de documenten op die het vervoer moeten begeleiden.
Gebruikte apparaten die niet voldoen aan de hergebruikscriteria, kunnen niet als een product geëxporteerd worden, en zijn dus onderworpen aan de strengere regels van de Europese afvaltransportverordening.

EEA?

Onder EEA verstaat men alle apparaten die, om naar behoren te werken, afhankelijk zijn van elektrische stromen of magnetische velden, en apparaten voor het opwekken, overbrengen en meten van die stromen en velden, die bedoeld zijn voor gebruik met een spanning van maximaal 1.000 volt bij wisselstroom, of max. 1.500 volt bij gelijkstroom.
Momenteel worden de EEA nog opgedeeld in 10 productgroepen, met eigen doelpercentages voor hergebruik, recyclage en nuttige toepassing. Maar op aansturen van Europa worden ze vanaf 15 augustus 2018 gehergroepeerd in 6 categorieën en geldt er dan ook een aanvaardingsplicht voor de allerkleinste toestellen, zoals gsm’s of rekenmachines.
Van toepassing:
  • Vlaamse Gewest.
  • Vanaf 12 augustus 2017. Wettelijke regeling van 10 dagen na publicatie in BS.
Bron: Ministerieel besluit van 23 juni 2017 houdende vaststelling van nadere regels voor de voorbereiding voor het hergebruik van gebruikte EEA, de hergebruikscriteria voor tweedehandse EEA en de voorwaarden die vervuld moeten zijn bij het grensoverschrijdende overbrengen van tweedehandse EEA, BS 2 augustus 2017.
Zie ook:
  • Besluit van de Vlaamse Regering van 17 februari 2012 tot vaststelling van het Vlaams reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen, BS 23 mei 2012 (art. 3.4.4.1 e.v. van Vlarema).
Carine Govaert
  371