1. Home
  2. Nieuws
  3. In het Staatsblad
  4. Praktijktesten en mystery calling in Brussel vanaf 1 januari

Praktijktesten en mystery calling in Brussel vanaf 1 januari

Ordonnantie inzake het bestrijden van discriminatie op het vlak van tewerkstelling in het Brussels Hoofd-stedelijk Gewest

De Brusselse overheid maakt discriminatietesten mogelijk vanaf 1 januari 2018. De gewestelijke werkgelegenheidsinspecteurs kunnen dan bij de uitoefening van hun opdracht praktijktesten en mystery calls uitvoeren om discriminatie op vlak van tewerkstelling te bestrijden.

Twee vormen

De discriminatietest wordt uitgevoerd via de post, elektronisch of telefonisch. De inspecteurs gebruiken een valse identiteit en moeten zich niet legitimeren. Ze moeten er ook niet op wijzen dat de vaststellingen die ze doen, kunnen worden aangewend voor de uitoefening van het toezicht of de controle.
De nieuwe ordonnantie maakt een onderscheid tussen twee vormen. Die regels worden ingeschreven in de ordonnantie van 30 april 2009 op het toezicht op de reglementeringen inzake werkgelegenheid:
1/ Praktijktest. De inspecteurs sturen paren gelijkaardige sollicitaties die enkel verschillen op één criterium dat mogelijk tot discriminatie leidt. In principe volgt de sollicitatie op een jobaanbieding, maar spontane sollicitaties zijn ook mogelijk.
De criteria die getoetst moeten worden, zijn de criteria die worden beschermd door de ordonnantie van 4 september 2008 betreffende de strijd tegen discriminatie en de gelijke behandeling op het vlak van de tewerkstelling.
2/ Mystery calling. Bij dit soort van testen worden werkgevers gecontacteerd om te controleren of ze niet ingaan op een discriminerende vraag van een mogelijke klant. Het gaat dan om een verzoek dat gebaseerd is op een beschermd criterium, zoals de afkomst of de leeftijd.

Verschoningsgrond

Blijven vrij van straf, de gewestelijke werkgelegenheidsinspecteurs die in dit kader strikt noodzakelijke strafbare feiten plegen (verschoningsgrond), zo blijkt uit de ordonnantie.
Worden beschouwd als absoluut noodzakelijk voor de uitvoering van deze tests: het gebruik van een valse naam, voornamelijk valsheid en gebruik van valse stukken, diploma’s, getuigschriften (in brede zin), en vragen van discriminerende en discriminatoire aard.
Maar alle acties die de inspecteurs ondernemen tijdens de discriminatietest (en de resultaten ervan) moeten wel opgetekend worden in een verslag. In dat verslag zullen de inspecteurs de absolute noodzaak moeten motiveren van de andere inbreuken die kunnen begaan worden in het kader van de test.

Voorwaarden

Bovendien moet de test zelf beantwoorden aan strikte voorwaarden. Samengevat:
  • hij mag niet van uitlokkende aard zijn (procedure inzake aanwerving, rekrutering of tewerkstelling zonder overdrijven nabootsen; geen discriminerende praktijk creëren, versterken of bevestigen);
  • hij wordt slechts gebruikt na klachten of meldingen en op basis van praktijken die men zou kunnen bestempelen als directe of indirecte discriminatie bij een werkgever of in een bepaalde activiteitensector.
Deze testen beogen dus die situaties (aanwerving, rekrutering en tewerkstelling) te controleren. In het laatste geval gaat het om de contractuele aanwerving via een arbeidsbemiddelaar.
Zo’n discriminatietest vormt, indien hij positief is, een feit dat toelaat te veronderstellen dat er sprake is van directe of indirecte discriminatie die strafbaar is.
Namelijk: met toepassing van de nieuwe ordonnantie van 16 november 2017, de ordonnantie van 4 september 2008 betreffende de strijd tegen discriminatie en de gelijke behandeling op het vlak van de tewerkstelling en de ordonnantie van 8 oktober 2015 houdende algemene regels betreffende de inhouding, de terugvordering en de niet-vereffening van subsidies op het vlak van werkgelegenheid en economie.

Ernstige aanwijzingen

Uit toelichting bij de nieuwe ordonnantie blijkt dat de ‘ernstige aanwijzingen’ van praktijken die men zou kunnen bestempelen als directe of indirecte discriminatie die aanleiding kunnen geven tot het toepassen van de discriminatietesten, voornamelijk, maar niet uitsluitend, voortkomen uit:
  • de klachten ontvangen door de inspectie;
  • de convergentie van dossiers bij de instellingen die meldingen van discriminatie ontvangen en begeleiden;
  • de resultaten van discriminatietesten uitgevoerd door gemachtigde derden (onafhankelijk, voor zover de testen werden opgesteld door of ter ondersteuning van een slachtoffer, volgens strenge en transparante methodologische criteria).
Deze elementen kunnen worden aangevuld door statistische analyses van administratieve en demografische gegevens (datamining), zo blijkt nog uit de toelichting.

Positief

Als de discriminatietest positief is, gaan de gewestelijke werkgelegenheidsinspecteurs over tot verhoren. De verhoorde mag bij deze verhoren vergezeld worden door een persoon naar keuze. Bijvoorbeeld: een advocaat of een vertegenwoordiger van een vakbond of de onderneming.
De inspectie organiseert de verhoren met de werkgever in kwestie (of zijn vertegenwoordiger). Het doel is, onder andere, om de inspectie toe te laten om de evenredige actie, die moet worden toegepast, te bepalen.
Die actie kan gaan van een strafvordering met doorverwijzing van het dossier naar het arbeidsauditoraat voor de gevallen van opzettelijke discriminatie, tot herinneringen aan de wet en sensibiliseringsacties voor de gevallen van onopzettelijke discriminatie.

Andere wijzigingen

Verder bundelt het nieuwe decreet ook volgende aanpassingen:
1/ Ordonnantie van 4 september 2008 betreffende de strijd tegen discriminatie en de gelijke behandeling op het vlak van de tewerkstelling:
  • Het toepassingsgebied wordt uitgebreid omwille van de zesde staatshervorming en om discriminatie op het vlak van tewerkstelling efficiënt te kunnen bestrijden. Deze wijzigingen zijn nodig om de gewestelijke bevoegdheden inzake tewerkstelling optimaal te kunnen uitoefenen, in het bijzonder wat de arbeidsbemiddeling voor werknemers betreft.
  • De in deze ordonnantie bedoelde werkgevers zijn alle private ondernemingen waarvan ten minste één van de zetels zich op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bevindt, enkel voor wat deze zetels betreft. Dit geldt ook voor de openbare werkgevers. De tekst wordt aangepast in die zin.
  • Er is ook sprake van een sanctie (toepassing ordonnantie over de strijd tegen discriminatie op het vlak van tewerkstelling). Zonder de mogelijkheid om de werkgevers te sanctioneren, is het efficiënt uitvoeren van de gewestelijke bevoegdheden op het vlak van tewerkstelling erg moeilijk, en zelfs onmogelijk.
  • De discriminatietesten worden ook ter beschikking gesteld van slachtoffers van discriminatie, samenwerkingsverbanden … Tenminste, voor zover zij dezelfde methodologie toepassen als degene die de inspecteurs wordt opgelegd. Deze testen kunnen dan elementen vormen die toelaten om te komen tot ernstige aanwijzingen van praktijken die men zou kunnen bestempelen als directe of indirecte discriminatie. Die laten de inspectie toe om, indien nodig, praktijktesten uit te voeren.
2/ Ordonnantie van 8 oktober 2015 houdende algemene regels betreffende de inhouding, de terugvordering en de niet-vereffening van subsidies op het vlak van werkgelegenheid en economie.
De nieuwe ordonnantie zorgt voor de opname van de mogelijkheid voor de administratie om de inhouding te activeren, en ook de terugvordering en de niet-vereffening van subsidies op het vlak van Economie en Tewerkstelling voor ondernemingen die definitief werden veroordeeld voor discriminatie.
Tot slot kunnen we nog meegeven dat de minister van Tewerkstelling, ten laatste tegen de maand juni, een jaarverslag bezorgt over de strijd tegen discriminatie op het vlak van de tewerkstelling en het gebruik van de discriminatietesten aan de voorzitter van de Economische en Sociale Raad van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

In werking

De ordonnantie van 16 november 2017 treedt in werking op 1 januari 2018.
Bron: Ordonnantie van 16 november 2017 inzake het bestrijden van discriminatie op het vlak van tewerkstelling in het Brussels Hoofd-stedelijk Gewest, BS 21 november 2017
Steven Bellemans
  73