Nieuwe beperkingen op octrooirechten

Wet houdende wijziging van diverse bepalingen betreffende de uitvindingsoctrooien in verband met de implementering van het eenheidsoctrooi en het eengemaakt octrooigerecht

De Belgische octrooiregels worden aangepast aan de hervorming van het Europees octrooisysteem. Op die manier kan een rechter steeds dezelfde regels toepassen, ongeacht of hij moet oordelen over een Belgisch octrooi, een Europees octrooi of een Europees octrooi met eenheidswerking.

Hervorming

Europa heeft het octrooisysteem aangepast. Het voert een Europees octrooi met eenheidswerking in. Wat betekent dat men met één registratie octrooibescherming kan krijgen in alle EU-lidstaten die de UPC-overeenkomst (Unified Patent Court) geratificeerd hebben. Het blijft wel mogelijk om een klassiek Europees octrooi te valideren in een of meerdere landen of om een nationaal octrooi aan te vragen.
Andere belangrijke nieuwigheid is de oprichting van een eengemaakt octrooigerecht. Dat is zowel bevoegd voor geschillen over de klassieke Europese octrooien als voor geschillen over Europese octrooioen met eenheidswerking. De centralisatie van de geschillen bij één gerecht moet zorgen voor een eengemaakte rechtspraak en verhoogt op die manier de rechtszekerheid. Door een eengemaakt octrooigerecht op te richten kan bij één instantie een uitspraak gekregen worden die geldt in alle deelnemende EU-lidstaten aan de UPC-overeenkomst. De octrooihouder moet niet langer in elke lidstaat waar een inbreuk is gepleegd op zijn octrooirecht een afzonderlijke inbreukprocedure starten. Ook de geldigheid van het octrooi kan via één gerechtelijke procedure vastgesteld worden.
De UPC-overeenkomst harmoniseert tot slot de rechten van de Europese octrooihouder, en de uitzonderingen en beperkingen daarop.

Octrooirechten

Onze wetgever past de Belgische octrooiregels aan aan de UPC-overeenkomst. Door dat te doen, zijn steeds dezelfde regels van toepassing, ongeacht het soort octrooi.

Rechten

Aan de aan het octrooi gekoppelde rechten (het recht om de directe of indirecte exploitatie van de uitvinding te verbieden) verandert er op zich niets. Alleen worden de bewoordingen van die rechten in overeenstemming gebracht met de formuleringen in de UPC-overeenkomst.

Uitzonderingen

Er zijn twee nieuwe uitzonderingen op de exclusieve rechten van de octrooihouder. Die zijn overgenomen uit de UPC-overeenkomst.
De twee nieuwe uitzonderingen gaan over het privilege van de kweker (plant breeders exception) en de decompilatie en interoperabiliteit van computerprogramma’s.
Kwekers mogen voortaan geoctrooieerd biologisch materiaal gebruiken voor het kweken, ontdekken en ontwikkelen van andere plantenrassen. De octrooihouder kan hen dit niet verbieden.
De tweede nieuwe uitzondering – decompilatie en interoperabiliteit van computerprogramma’s – houdt in dat niet-octrooihouders een wettelijk verkregen computerprogramma mogen kopiëren of omzetten in verschillende formaten (decompilatie) om te bepalen hoe dit programma reageert wanneer het interageert met andere computerprogramma’s.
De zgn. uitzondering van het ‘Bolar-type’ is niet nieuw in ons recht. Ze staat al in de geneesmiddelwet, maar er wordt nu ook naar verwezen in het lijstje met uitzonderingen op het octrooirecht. Deze uitzondering houdt in dat fabrikanten van geneesmiddelen studies en proeven mogen uitvoeren met het oog op het bekomen van een vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen, zonder toestemming van de octrooihouder en nog voor de octrooibeschermingsduur is verstreken.
De uitzondering voor handelingen voor wetenschappelijke doeleinden is in ons recht te ruim omschreven in vergelijking met de ‘research exemption’ uit de UPC-overeenkomst. De Belgische wetgever beperkt daarom deze uitzondering: voortaan gaat het om ‘proefnemingen die het voorwerp van de geoctrooieerde uitvinding betreffen’ in plaats van om ‘handelingen die op of met het voorwerp van de geoctrooieerde uitvinding worden verricht, voor wetenschappelijke doeleinden’. Bovendien preciseert de wetgever dat alle handelingen die uitgevoerd worden voor de beoordeling van geneesmiddelen (in casu de goedkeuring van een nieuw innovatief geneesmiddel) kunnen beschouwd worden als ‘research exemption’.
Verder worden de bewoordingen van de andere uitzonderingen op het octrooirecht zoveel mogelijk afgestemd op die in de UPC-overeenkomst.

Heropening betalingstermijn

Als de octrooihouder geen registratie van de eenheidswerking heeft gekregen van het Europees octrooibureau en een eventuele vordering tegen die verwerpingsbeslissing door het eengemaakt octrooigerecht niet is toegewezen, is de enige nog resterende beschermingsmogelijkheid het verkrijgen van de nationale werking van het klassieke Europes octrooi. Probleem is wel dat de termijn voor het betalen van de eerste verschuldigde jaartaks, met de bijkomende respijttermijn van zes maanden, al kan overschreden zijn. De octrooihouder krijgt in dat geval de kans om de vervallen jaartaksen alsnog te betalen, zodat hem niet alle bescherming wordt ontnomen. Door de taks alsnog te betalen, kan het Europees octrooi in Belgie gevalideerd worden.
De octrooihouder die van die bijkomende betalingstermijn gebruik wil moeten, moet een verzoek indienen bij de Dienst voor de Intellectuele Eigendom. Hij moet dat doen binnen twee maanden vanaf de verwerping van de eenheidswerking of vanaf de beslissing van het eengemaakt octrooigerecht.
Wanneer de Dienst de heropening van de betalingstermijn toestaat, heeft de octrooihouder een maand om de vervallen jaartaksen te betalen. Als binnen die termijn betaald wordt, worden de rechten met betrekking tot het Europees octrooi hersteld, zodat de juridische gevolgen die gekoppeld zijn aan het niet betalen van de taks, geacht worden zich niet te hebben voorgedaan.

Rechtbank van koophandel

De rechtbank van koophandel te Brussel neemt in principe kennis van alle vorderingen over octrooien of aanvullende beschermingscertificaten, ongeacht het bedrag en ongeacht of de partijen kooplieden zijn of niet. Maar de rechtbank is niet bevoegd voor de vorderingen over Europese octrooien met of zonder eenheidswerking die onder de exclusieve bevoegdheid van het eengemaakt octrooigerecht vallen.

Geen dubbele bescherming

Wanneer de eenheidswerking van een Europees octrooi is geregistreerd, wordt dat Europees octrooi geacht niet als een nationaal octrooi van kracht te zijn geworden in ons land op de datum van publicatie van de vermelding van de verlening in het Europees octrooiblad. Op deze manier wordt een dubbele bescherming tussen een nationaal octrooi en een eenheidsoctrooi vermeden.

Inwerkingtreding

De artikelen van de nieuwe wet die gaan over de harmonisatie van de rechten, uitzonderingen en beperkingen die aan het octrooirecht gekoppeld zijn en over de uitvoering van de Europese verordeningen over het eenheidsoctrooi treden nog niet onmiddellijk in werking. Dat gebeurt pas op het moment waarop de UPC-overeenkomst in werking treedt ten aanzien van Belgie. Die datum zal bekendgemaakt worden in het Staatsblad.
De andere artikelen (bv. over de heropening van de betalingstermijn) zijn in werking getreden op 1 februari 2018.
Alle nieuwe regels zijn onmiddellijk van toepassing op de octrooien die vóór hun inwerkingtreding zijn verleend. De rechten die al zijn verworven op het moment van de inwerkingtreding blijven wel behouden.
Bron: Wet van 19 december 2017 houdende wijziging van diverse bepalingen betreffende de uitvindingsoctrooien in verband met de implementering van het eenheidsoctrooi en het eengemaakt octrooigerecht, BS 28 december 2017
Wetboek van economisch recht (Boek XI, titel 1)
Wet van 21 april 2007 houdende diverse bepalingen betreffende de procedure inzake indiening van Europese octrooiaanvragen en de gevolgen van deze aanvragen en van de Europese octrooien in België
Verordening 1260/2012 van 17 december 2012 tot het uitvoering geven aan nauwere samenwerking op het gebied van de instelling van eenheidsoctrooibescherming met betrekking tot de toepasselijke vertaalregelingen
Verordening 1257/2012 van 17 december 2012 tot het uitvoering geven aan nauwere samenwerking op het gebied van de instelling van eenheidsoctrooibescherming
Ilse Vogelaere
  460