Nieuw procedurebesluit voor plaatsing overheidsopdrachten in klassieke sectoren

De procedures voor de plaatsing van overheidsopdrachten in de klassieke sectoren zijn in een gloednieuw besluit gegoten. Ze zijn aangepast aan de Europese regels. Het nieuw besluit telt 134 artikelen en is onderverdeeld in acht titels.

Overheidsopdrachtenwet

Het nieuw besluit geeft uitvoering aan titel 2 van de wet overheidsopdrachten van 17 juni 2016. Deze wet heeft de Europese richtlijn van 2014/24 in Belgisch recht omgezet.

Titel 2 van de wet heeft het over de overheidsopdrachten in de klassieke sectoren. Het nieuwe besluit van 18 april 2017 regelt de procedures voor de plaatsing van die overheidsopdrachten. We stippen enkele nieuwigheden aan.

Uniform Europees Aanbestedingsdocument

Bij opdrachten waarvan de geraamde waarde gelijk is aan of hoger is dan de Europese bekendmakingsdrempels moet de ondernemer een Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) voorleggen. Dat is een officiële verklaring waarin hij verklaart dat de uitsluitingsgronden niet op hem van toepassing zijn, dat hij voldoet aan de betrokken selectiecriteria en dat hij de relevante informatie die de aanbestedende overheid zal vragen ook effectief zal bezorgen.

Het UEA is niet verplicht bij opdrachten die geplaatst worden via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking, maar dan alleen in een beperkt aantal gevallen. Namelijk

  • bij dwingende spoed die voortvloeit uit een voor de overheid onvoorziene gebeurentenis;
  • wanneer werken, leveringen of diensten alleen door een bepaalde ondernemer kunnen verricht worden;
  • bij herhaling van soortgelijke werken of diensten die aan de opdrachtnemer van de oorspronkelijke opdracht worden gegund door dezelfde overheid;
  • bij de aankoop van leveringen of diensten tegen bijzonder gunstige voorwaarden;
  • bij aanvullende leveringen; en
  • bij op een grondstoffenmarkt genoteerde en aangekochte leveringen.

Wanneer een UEA wel verplicht is, vermeldt de aanbestedende overheid in de aankondiging van de opdracht of in de opdrachtdocumenten welke inlichtingen ze van de ondernemers zal eisen. Ze bepaalt de richtsnoeren die toelaten om het UEA in te vullen.

Sociale en andere specifieke diensten

Opdrachten voor sociale en andere specifieke diensten zijn pas aan de Europese bekendmakingsregels onderworpen bij een waarde van 750.000 euro of meer. Die drempel is hoger dan bij andere diensten, dit omdat ze een beperkt grensoverschrijdende dimensie hebben.

Kopersprofiel

Bij een Europese bekendmaking kan de aanbestedende overheid haar voornemen tot het plaatsen van een overheidsopdracht bekendmaken via een vooraankondiging. Die vooraankondiging kon tot nu enkel bekend gemaakt worden in het Europees Publicatieblad of in het Bulletin der Aanbestedingen. Nu kan dit ook via het kopersprofiel van de aanbestedende overheid. Het kopersprofiel is een onlineplatform van de betrokken overheid dat in staat is vooraankondigingen en opdrachtdocumenten online te plaatsen, elektronische kandidaturen en offertes op veilige en vertrouwelijke wijze te ontvangen en de informatieuitwisseling tussen overheid en ondernemers te beheren.

Vooraankondiging bij Belgische bekendmaking

Ook bij een Belgische bekendmaking kan de aanbestedende overheid voortaan kiezen voor een vooraankondiging. De vooraankondiging is verplicht als de overheid de termijn voor de ontvangst van offertes wil inkorten. De vooraankondiging moet zo snel mogelijk worden bekendgemaakt bij het begin van het begrotingsjaar of – bij werken – na goedkeuring van het programma waarin de werken of raamovereenkomsten zijn opgenomen.

Prijsvaststelling

De prijzen in de offerte moeten in euro zijn en het totaal bedrag van de offerte moet voluit in letters geschreven worden. Hetzelfde geldt voor de eenheidsprijzen, als de opdrachtdocumenten dat eisen. Die regels bestonden al, maar alleen voor aanbesteding en offerteaanvraag. Nu zijn ze van toepassing op alle procedures.

De mogelijkheid om de opdracht eerst te gunnen tegen voorlopige prijzen en daarna tegen forfaitaire prijzen – eens de voorwaarden van de opdracht goed gekend zijn – is geschrapt.

Elektronische communicatie

Volgens de overheidsopdrachtenwet moet de communicatie en de informatie-uitwisseling tussen aanbesteder en onderneming in alle fasen van de plaatsingsprocedure elektronisch verlopen, tenzij in een beperkt aantal gevallen. Ook offertes moeten elektronisch ingediend en ontvangen worden. Het nieuwe besluit legt de regels voor de elektronische communicatiemiddelen en de elektronische handtekening gedetailleerd vast.

Draaideurconstructie

De ‘draaideurconstructie’ is een vorm van belangenconflict en een facultatieve uitsluitingsgrond. Er is sprake van een draaideurconstructie als een fysiek persoon die recent als intern medewerker, als ambtenaar of als mandataris bij een aanbestedende overheid heeft gewerkt later optreedt in het kader van een overheidsopdracht van de aanbestedende overheid voor wie hij heeft gewerkt.

Er is pas sprake van een draaideurmechanisme als er een verband is tussen de vroegere activiteiten van de betrokken persoon bij de aanbestedende overheid en zijn verrichtingen in het kader van de opdracht. Bovendien is het verbod voor een inschrijver om een beroep te doen op een dergelijk persoon beperkt tot twee jaar vanaf de beëindiging van die vroegere activiteit (bv. ontslag, pensioen). Na die twee jaar gaat men er van uit dat de band tussen de betrokkene en zijn werkgever niet meer zo hecht is en dat er dan ook geen sprake meer kan zijn van een belangenconflict.

Als het belangenconflict niet kan opgelost worden (bv. door de betrokkene te vervangen) dan is het draaideurmechanisme een reden voor uitsluiting van de inschrijver.

Fiscale en sociale schulden

De aanbestedende overheid gaat voortaan zelf na of de onderneming in orde is met de betaling van haar sociale zekerheidsbijdragen en fiscale schulden. Via de Telemarc-toepassing of een andere gelijkwaardige elektronische toepassing. Ze doet dan binnen twintig dagen na het uiterste tijdstip voor de indiening van de aanvragen tot deelneming of van de offertes. Wanneer de overheid zich op die manier geen duidelijk beeld kan vormen van de toestand, vraagt ze aan de onderneming om een recent attest waaruit blijkt dat aan de socialezekerheids- en fiscale verplichtingen is voldaan.

Aanbestedende overheden die nog geen toegang hebben tot Telemarc zijn verplicht om die aan te vragen bij de Dienst voor Administratieve Vereenvoudiging tegen 1 mei 2018.

Selectiecriteria

De aanbestedende overheid vermeldt de selectiecriteria en de aanvaardbare bewijsmiddelen in de aankondiging van de opdracht of in de opdrachtdocumenten. Aan elk kwalitatief selectiecriterium van economische, financiële of technische aard moet de overheid een gepast niveau verbinden dat moet gehaald worden. Als de overheid een economisch, financieel of technisch criterium gebruikt dat zich niet leent om een gepast niveau vast te stellen, moet dat criterium gepaard gaan met een tweede criterium van dezelfde aard, waarvoor wel een gepast niveau kan vastgelegd worden.

Het nieuwe KB stelt voor verschillende selectiecriteria (geschiktheid om beroepsactiviteit uit te oefenen, economische en financiële draagkracht, technische en beroepsbekwaamheid) de eisen vast die de overheid kan stellen. Het regelt ook hoe de ondernemers kunnen bewijzen dat ze daaraan voldoen.

Onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking

Voor overheidsopdrachten onder de herzienbare drempel van 135.000 euro (vroeger een vaste drempel van 85.000 euro) kan de overheid steeds de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking gebruiken.

Als het geraamde bedrag van een opdracht voor werken lager is dan 750.000 euro kan beroep gedaan worden op de mededingingsprocedure met onderhandeling. Tot nu lag de drempel op 600.000 euro.

Specifieke procedures

Het nieuwe KB bevat ook regels voor een aantal specifieke procedures. Het gaat om het dynamisch aankoopsysteem, de elektronische veiling, de elektronische catalogi en de prijsvragen. De werkenwedstrijden en de ontwerpwedstrijden worden geschrapt.

Overheidsopdrachten van beperkte waarde

Voor overheidsopdrachten van beperkte waarde (tot 30.000 euro (vroeger tot 8.500 euro)) plaatst de aanbestedende overheid de opdracht na raadpleging van de voorwaarden van meerdere ondernemers. Op die manier kan de mededinging spelen. De aanbestedende overheid moet die raadpleging kunnen bewijzen.

De overheid moet niet noodzakelijk om offertes vragen. De opdracht kan gesloten worden door middel van een aanvaarde factuur.

Advocaten

Voor de opdrachten tot aanstelling van een advocaat voor een vertegenwoordiging in rechte of ter voorbereiding van een procedure in rechte gelden ook minimale plaatsingsregels. Ze worden geplaatst na raadpleging van de voorwaarden van meerdere advocaten. Ook hier is het indienen van offertes niet verplicht. De opdrachten mogen echter niet tot stand komen via een aanvaarde factuur, tenzij de geraamde waarde lager is dan 30.000 euro.

Inwerkingtreding

Het nieuw besluit van 18 april 2017 treedt in werking op 30 juni 2017. Het oude KB van 15 juli 2011 wordt opgeheven, behalve hoofdstuk 10 over de concessies van openbare werken. Dat zal bij een afzonderlijk KB worden opgeheven dat tegelijk de plaatsingsregels en uitvoeringsregels voor de concessieovereenkomsten zal bevatten.

Voor de overheidsopdrachten in de klassieke sectoren treedt de wet overheidsopdrachten van 17 juni 2016 ook in werking op 30 juni 2017 (voor zover de artikelen nog niet eerder in werking waren). En dit voor de opdrachten die vanaf dan worden bekendgemaakt of hadden moeten worden bekendgemaakt en voor de opdrachten waarvoor – als er geen verplichting tot voorafgaande bekendmaking is – vanaf dan wordt uitgenodigd tot het indienen van een offerte.

Let wel op. Voor de bepalingen van titel 2 over het gebruik van elektronische communicatiemiddelen geldt een andere inwerkingtreding. Er wordt gewerkt met een gespreide inwerkingtreding. Voor opdrachten die de drempel voor de Europese bekendmaking bereiken moet pas op 18 oktober 2018 gebruik gemaakt worden van de elektronische communicatiemiddelen. Voor opdrachten die die drempel niet halen is dat pas op 1 januari 2020. Bij gebruik van dynamische aankoopsystemen, elektronische veilingen en elektronische catalogi, gelden de elektronische communicatiemiddelen vanaf 30 juni 2017. Dat is ook het geval ten aanzien van aankoopcentrales.

Het nieuwe besluit bevat ook een ganse reeks overgangsbepalingen

Structuur

Tot slot geven we ook nog de structuur van het nieuwe besluit mee. Acht titels en heel wat hoofdstukken.

TITEL 1. — Algemene bepalingen HOOFDSTUK 1. — Definities, belasting over de toegevoegde waarde en toepassingsgebied HOOFDSTUK 2. — Raming van het bedrag van de opdracht HOOFDSTUK 3. — Bekendmaking HOOFDSTUK 4. — Prijsvaststelling en prijsbestanddelen HOOFDSTUK 5. — Verbetering van fouten en nazicht van prijzen of kosten HOOFDSTUK 6. — Het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) en de impliciete verklaring op erewoord HOOFDSTUK 7. — Regels van toepassing op de handtekeningen en op de communicatiemiddelen HOOFDSTUK 8. — Opties HOOFDSTUK 9. — Percelen HOOFDSTUK 10. — Belangenconflicten –Draaideurconstructie HOOFDSTUK 11. — Indiening van de aanvragen tot deelneming en offertes HOOFDSTUK 12. — Selectie van de kandidaten en van de inschrijvers HOOFDSTUK 13. — Modaliteiten voor het onderzoek van de offertes en regelmatigheid van de offertes

TITEL 2. — Gunning bij openbare of niet-openbare procedure HOOFDSTUK 1. — Vorm en inhoud van de offerte HOOFDSTUK 2. — Samenvattende opmeting en inventaris HOOFDSTUK 3. — Interpretatie, fouten en leemten HOOFDSTUK 4. — Indiening en opening HOOFDSTUK 5. — Verbetering van de offertes HOOFDSTUK 6. — Gunning van de opdracht HOOFDSTUK 7. — Sluiting van de opdracht

TITEL 3. — Gunning bij onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking en bij mededingingsprocedure met onderhandeling HOOFDSTUK 1. — Specifieke drempels HOOFDSTUK 2. — Verloop en sluiting van de opdracht HOOFDSTUK 3. — Gebruik van de mededingingsprocedure met onderhandeling na een eerste vruchteloze procedure

TITEL 4. — Gunning bij concurrentiegerichte dialoog

TITEL 5. — Specifieke en aanvullende opdrachten en procedures HOOFDSTUK 1. — Dynamisch aankoopsysteem HOOFDSTUK 2. — Elektronische veiling HOOFDSTUK 3. — Elektronische catalogi HOOFDSTUK 4. — Prijsvragen

TITEL 6. — Overheidsopdrachten van beperkte waarde

TITEL 7. — Overheidsopdrachten tot aanstelling van een advocaat in het kader van een vertegenwoordiging in rechte of ter voorbereiding van een procedure

TITEL 8. — Eind-, opheffings-, overgangs- en inwerkingtredingsbepalingen

Bron:Koninklijk besluit van 18 april 2017 plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren, BS 09 mei 2017
Zie ook:Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachtenRichtlijn nr. 2014/24/EU van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG

Ilse Vogelaere

Koninklijk besluit plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren

Afkondigingsdatum : 18/04/2017
Publicatiedatum : 09/05/2017

Gepubliceerd op 15-05-2017

  2075