Hof van assisen: zittingen kunnen buiten het rechtsgebied van het hof van beroep plaatsvinden (art. 104-108 DB Justitie)

Wet houdende diverse dringende bepalingen inzake justitie

De uitgebreide wet van 31 juli 2020 houdende diverse ‘dringende’ bepalingen inzake justitie bevat enkele wijzigingen die verband houden met de organisatie van het hof van assisen. Bedoeling is meer vrijheid te bieden om de zittingsplaats te verplaatsen bij hoogrisicoprocessen en de loting van bijkomende gezworenen mogelijk te maken wanneer de aard van een zaak dit vereist. Deze aanpassingen treden in werking op 17 augustus 2020.

Zittingsplaats van het hof van assisen

Volgens het Gerechtelijk wetboek houdt het hof van assisen, naargelang van het geval, zitting in Antwerpen, Aarlen, Brugge, Brussel, Gent, Luik, Leuven, Bergen, Namen, Nijvel of Tongeren. Het is al mogelijk dat de zitting van een of meer hoven van assisen gehouden wordt in de zetel van een andere rechtbank van eerste aanleg van het rechtsgebied van het hof van beroep en, als daartoe grond bestaat, dat een bepaalde zaak daar wordt berecht, indien buitengewone omstandigheden dat rechtvaardigen.

Het Gerechtelijk wetboek wordt nu gewijzigd om mogelijk te maken dat het hof van assisen elders in of buiten het rechtsgebied van het hof van beroep zitting houdt wanneer het belang van een assisenzaak of de veiligheidsrisico’s een aangepaste zittingsplaats vereisen en deze niet gevonden kan worden in de in de wet aangehaalde steden of in de zetel van een andere rechtbank van eerste aanleg van het rechtsgebied van het hof van beroep. Deze beslissing wordt genomen door de eerste voorzitter van het hof van beroep, in samenspraak met de minister van Justitie, op vordering van de procureur-generaal of deze magistraat gehoord, en desgevallend in overleg met de eerste voorzitter van het hof van beroep van het betrokken rechtsgebied.

Op te merken valt dat het enkel gaat om het wijzigen van de zittingsplaats en dat de zetel van het desbetreffende hof van assisen niet verandert. Anders gezegd, blijven de magistraten, de griffier en de juryleden dezelfde alsof de zittingsplaats niet was gewijzigd. Er verandert evenmin iets aan de procedure of aan het taalgebruik.
De wetgever geeft het voorbeeld van een zware misdaad die in Gent werd gepleegd, waarvoor het Gentse hof van assisen dus bevoegd is. De gezworenen worden geloot uit de definitieve lijst van gezworenen van het gerechtelijk arrondissement Oost-Vlaanderen. De zitting zal bijvoorbeeld in Brussel worden gehouden, waar een zwaarbeveiligde site werd gevonden die de veiligheid van het proces kan waarborgen. Maar het gaat nog steeds om het hof van assisen van Gent dat tijdelijk zitting heeft in Brussel. De gezworenen moeten dus naar Brussel komen voor de opening van de debatten.

Tot 24 plaatsvervangende gezworenen

Parallel hiermee wordt het aantal plaatsvervangende gezworenen die de debatten mogen bijwonen van 12 opgetrokken tot 24.

In het belang van het goede verloop van de debatten of wanneer de aard van de zaken het vereist kan het hof van assisen, ambtshalve of op vordering van de procureur-generaal, vóór de loting bevelen dat 1 tot 24 plaatsvervangende gezworenen worden uitgeloot die de debatten bijwonen. Het hof moet dit bevelen als de eerste voorzitter een of meerdere plaatsvervangende voorzitters van het hof van assisen heeft afgevaardigd.

De wetgever legt uit dat in bepaalde zaken die zeer lange debatten lijken in te houden een beperking tot 12 plaatsvervangende gezworenen mogelijk te weinig kan blijken. Het is nog steeds het hof van assisen dat het precieze aantal gezworenen (dus tussen 1 en 24) autonoom vaststelt, naar aanleiding van elke concrete assisenzaak.

Inwerkingtreding

Deze wijzigingen treden in werking op 17 augustus 2020.

Zie ook
Gerechtelijk Wetboek, art. 115 en 124
Benoît Lysy
  134