Gevangenen en geïnterneerden met beperking blijven specifieke ondersteuning krijgen via gesubsidieerde zorgaanbieders

Besluit van de Vlaamse Regering over de erkenning en subsidiëring van voorzieningen die ondersteuning bieden aan personen met een handicap in de gevangenis, en van units voor geïnterneerden

Geïnterneerden en gedetineerden met een handicap stappen voorlopig niet in het systeem van de persoonsvolgende financiering. De zes VAPH-projecten die hen binnen of buiten de gevangenis kunnen ondersteunen blijven subsidies krijgen waarmee ze mensen met een beperking kunnen opvangen, al naar gelang van het geval binnen of buiten de gevangenismuren.

Binnen gevangenis

Personen met een handicap of met een vermoeden van een handicap kunnen binnen de gevangenismuren specifieke ondersteuning krijgen van door het Vlaams agentschap voor personen met een handicap (VAPH) erkende en gesubsidieerde voorzieningen. Zowel gedetineerden als geïnterneerden kunnen genieten van die ondersteuning. Hun soort handicap speelt geen rol.
Wie ondersteuning wil, moet een aanvraag indienen bij het VAPH.
De voorzieningen kunnen drie soorten ondersteuning bieden:
  • handicapspecifieke dagondersteuning in de gevangenis;
  • psychosociale begeleiding; en
  • overdracht van handicapspecifieke knowhow en forensische expertise aan iedereen die betrokken is bij de ondersteuning van de gedetineerde of de geïnterneerde.
Alleen vzw’s, vennootschappen met sociaal oogmerk of ondergeschikte besturen (zoals gemeenten, ocmw’s) kunnen erkend worden om binnen de gevangenis ondersteuning te bieden. Ze moeten beschikken over een uitgewerkt referentiekader voor forensisch werken en moeten kunnen samenwerken met ander actoren die binnen de gevangenis werken. Gelijkaardige erkenningsnormen gelden trouwens voor de units voor geïnterneerden die buiten de gevangenismuren werkzaam zijn.
De zorgaanbieders worden door het VAPH gefinancierd. De programmatie wordt vastgesteld op 1647 personeelspunten. De voorzieningen worden erkend voor een welbepaald aantal personeelspunten, waaraan subsidies zijn gekoppeld. ‘t Zwart Goor krijgt 752 personeelspunten, Openluchtopvoeding krijgt er 179 en OBRA/BAKEN 716. Daarnaast geeft het VAPH ook een werkingstoelage van 89 euro per personeelspunt.
De voorzieningen kunnen maximaal 10% van hun personeelspunten omzetten in werkingsmiddelen.

Buiten gevangenis

Het VAPH erkent en subsidieert ook units voor geïnterneerden. Zij bieden dag- en woonondersteuning in een aangepaste infrastructuur. Ze geven ook psychosociale begeleiding bij de doorstroom naar andere diensten of organisaties die zorg en ondersteuning geven. En ze geven hun handicapspecifieke knowhow en forensische expertise door aan andere zorgaanbieders die geïnterneerden ondersteunen.
Om te kunnen genieten van hun dienstverlening moet de geïnterneerde aan een aantal voorwaarden voldoen:
  • hij is erkend door het VAPH als persoon met een handicap;
  • hij verbleef minstens één dag in een gevangenis of een FPC in de 18 maanden voor de opname in de unit;
  • hij heeft nood aan een voltijdse dag- en woonondersteuning in een residentiële setting met handicapspecifieke en forensische knowhow; en
  • hij heeft een positieve beslissing van het VAPH voor de ondersteuning door de unit.
De units kunnen hun ondersteuning verderzetten na de internering. En dit tot de betrokkene van het VAPH een budget voor niet rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning krijgt. De verderzetting kan alleen maar als de betrokkene binnen drie maanden na de beëindiging van de internering een ondersteuningsplan persoonsvolgende financiering heeft ingediend bij het VAPH.
De programmatie voor de units bestaat uit 47 plaatsen. Sint Ferdinand krijgt 17 plaatsen, Itinera 20 en ’t Zwart Goor 10. Om een erkenning te krijgen moet de voorziening onder meer aantonen dat ze een aangepaste infrastructuur voor forensisch werken heeft en dat beschikt over samenwerkingsverbanden binnen Justitie. De voorzieningen worden gesubsidieerd voor 87 personeelspunten. Daarnaast is er ook nog een subsidie van 6481 euro per erkende plaats.
De gebruikers van de unit staan zelf in voor de woon- en leefkosten. Voor de huidige gebruikers geldt een overgangsregeling om van de financiële gebruikersbijdrage over te gaan naar woon- en leefkosten. Die loopt tot 1 januari 2021.
De units moeten een bezettingsgraad van 95%. Lukt dat niet, dan worden de personeels- en werkingssubsidies verminderd.
Voor de toegang tot de gespecialiseerde units is een bijzondere procedure van toepassing. De geïnterneerde moet een aanvraagdocument - specifiek voor dit project - indienen bij het VAPH. Als hij door het VAPH al erkend is als persoon met handicap dan volstaat dit aanvraagdocument. In het andere geval bezorgt een multidisciplinair team een verslag aan het VAPH met informatie die toelaat om te beoordelen of het gaat om een persoon met een handicap. En met een duidelijke afbakening van de toestand en de behoeften van de aanvrager. En dit zowel op medisch, psycho-pedagogisch als sociaal gebied. De beoordeling van de handicap gebeurt door de Provinciale Evaluatiecommisie. Het VAPH beoordeelt – op basis van de door het MDT aangeleverde gegevens – of de betrokkene effectief een intensieve ondersteuningsnood heeft.
De unit bepaalt kiest zelf – in overleg met de kamers ter bescherming van de maatschappij van de strafuitvoeringsrechtbanken – welke geïnterneerden met een positieve VAPH-beslissing ze in hun project opnemen. Een prioritering vanuit het VAPH is niet aan de orde.

Registratie

Elk jaar bezorgen alle voorzieningen een werkingsverslag aan het VAPH. Met informatie over de geïnterneerden en/of gedetineerden die ondersteuning krijgen (bv. de soort handicap), over de geboden ondersteuning, over de samenwerking met andere actoren en over de knelpunten en opportuniteiten.

Inwerkingtreding

Het nieuwe besluit van 24 november 2017 is retroactief in werking getreden op 1 januari 2017.
Bron: Besluit van de Vlaamse Regering van 24 november 2017 over de erkenning en subsidiëring van voorzieningen die ondersteuning bieden aan personen met een handicap in de gevangenis, en van units voor geïnterneerden, BS 12 januari 2018
Ilse Vogelaere
  640