Europa ratificeert internationaal kwikverdrag

Op 23 september 2013 zat de Litouwse voorzitter van de Raad, Vigilijus Jukna, mee aan tafel om het internationale verdrag van Minamata inzake kwik te ondertekenen namens de Europese Unie. Op 11 mei 2017 besliste de Unie om dat verdrag ook officieel te bekrachtigen. Het kwikverdrag treedt op 16 augustus aanstaande in werking.De Europese Unie speelde een voortrekkersrol bij de totstandkoming van het verdrag in de schoot van UNEP, het Milieuprogramma van de Verenigde Naties. Kwik en kwikverbindingen zijn immers giftig voor mens, dier en plant. Bovendien verspreidt kwik zich gemakkelijk over grote afstanden.

Kwikmijnbouw, opslag, import en export

De Unie zorgde ook over een officiële Nederlandstalige versie van de Minamata Convention on Mercury. Daaruit blijkt dat het verdrag nieuwe kwikmijnbouw verbiedt en het verplicht om de bestaande kwikmijnen over 15 jaar, ten laatste, te sluiten. De verdragsstaten moeten bovendien alle voorraden kwik en kwikverbindingen van meer dan 50 ton op hun grondgebied identificeren. Net als alle bronnen waaruit kwik wordt gewonnen als die per jaar meer dan 10 ton aan voorraden opleveren. Import en export van kwik zijn in principe verboden en voor bepaalde kwikhoudende producten (bv. batterijen, lampen, cosmetica, gewasbeschermingsmiddelen of tandvullingen) én productieprocessen met kwik (bv. chloor-alkali-industrie) wordt er een uitfaseringskalender vastgelegd.Het verdrag bevat tot slot richtlijnen voor de beheersing van kwikemissies en -lozingen, voor een milieuverantwoorde tijdelijke opslag van kwikhoudend materiaal, en voor het herstellen van met kwik vervuilde locaties.

Voor de behandeling van het kwikafval wordt er verwezen naar de voorschriften van het internationale ‘verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan’.

Beperkte impact binnen de Unie

De Europese Unie heeft al een uitgebreid ‘anti-kwik’-kader, dat meestal verder gaat dan het verdrag van Minamata.

Toch noopten de internationale afspraken tot enkele aanpassingen. Vandaar dat de Kwikverordening van 2008 vorige maand werd vervangen door een nieuwe tekst. In de nieuwe Kwikverordening werden de bestaande voorschriften aangevuld met beperkingen op de invoer van kwik naargelang de bron, het beoogde gebruik en de plaats van herkomst van het kwik, met een verbod op de uitvoer, invoer en productie van bepaalde kwikhoudende producten (zoals tandheelkundig amalgaam), en met de internationale uitfaseringskalenders. De EU-lidstaten krijgen tijd tot 1 januari 2018 om passende sancties op te leggen.

Vanaf 16 augustus 2017

Volgens artikel 31 van het verdrag van Minamata, treedt dat verdrag in werking op de 90e dag na de neerlegging van de 50e akte van bekrachtiging of toetreding. Finland is inmiddels al het 55e land dat instemde met het verdrag. Het verdrag zal in werking treden op 16 augustus 2017.

Van 24 tot 29 september 2017 zal in het Zwitserse Genève al een eerste ‘Vergadering van de Partijen (COP)’ plaatsvinden. De Europese Unie zal erbij zijn, wat haar supranationale bevoegdheden betreft, maar ons land zal zich moeten haasten. Op dit ogenblik hebben alleen het Waalse en het Brusselse gewest het verdrag bekrachtigd, terwijl ‘Minamata’ een ‘dubbel gemengd verdrag’ is. Dat wil zeggen dat zowel de federale overheid, als de gewesten én de gemeenschappen moeten instemmen met de tekst vooraleer het verdrag uitwerking kan krijgen in België.

Tot slot nog even dit: het verdrag van Minamata werd niet in het Japanse Minamata gesloten, maar in het nabijgelegen Kumamoto. Het verdrag werd echter naar Minamata vernoemd, omdat daar in 1956 voor het eerst de ‘minamataziekte’ werd vastgesteld, een neurologische aandoening die veroorzaakt wordt door kwikvergiftiging.

Van toepassing:

  • Europese Unie.
  • Ratificatiebesluit: vanaf 11 mei 2017. “Dit besluit treedt in werking op de datum waarop het wordt vastgesteld”.

Bron:Besluit (EU) 2017/938 van de Raad van 23 september 2013 betreffende de ondertekening, namens de Europese Unie, van het Verdrag van Minamata inzake kwik, Pb.L. 2 juni 2017, afl. 142. Bron:Besluit (EU) 2017/939 van de Raad van 11 mei 2017 betreffende de sluiting namens de Europese Unie van het Verdrag van Minamata inzake kwik, Pb.L. 2 juni 2017, afl. 142.
Zie ook:
  • Verordening (EU) 2017/852 van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 betreffende kwik, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1102/2008, Pb.L. 24 mei 2017, afl. 137 (Kwikverordening).

Carine Govaert

Verdrag van Minamata inzake Kwik

Afkondigingsdatum : 10/10/2013
Publicatiedatum : 01/01/0001

Gepubliceerd op 08-06-2017

  288