EU maakt grensoverschrijdende fusie, splitsing én omzetting mogelijk

Richtlijn (EU) nr. 2019/2121 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn (EU) 2017/1132 met betrekking tot grensoverschrijdende omzettingen, fusies en splitsingen

De Europese Unie moderniseert de voorschriften op de grensoverschrijdende fusies van kapitaalvennootschappen. Ze maakt grensoverschrijdende splitsingen mogelijk – waar splitsingen tot nu enkel binnen één lidstaat mogelijk waren. En ze laat grensoverschrijdende omzettingen van de rechtsvorm toe. De EU wil bovendien dat al die procedures digitaal verlopen, mét respect voor de rechten van de werknemers en de minderheidsaandeelhouders.

Van 1 naar 3 grensoverschrijdende verrichtingen

De Europese kapitaalvennootschappenrichtlijn is vanaf 2023 van toepassing op grensoverschrijdende fusies, op grensoverschrijdende splitsingen die gepaard gaan met de oprichting van één of meer nieuwe vennootschappen, en op grensoverschrijdende omzettingen van kapitaalvennootschappen. De richtlijn geldt niet voor grensoverschrijdende splitsingen waarbij de activa gedeeltelijk worden overgedragen aan één of meer bestaande vennootschappen.

Een grensoverschrijdende omzetting is volgens Europa: “een verrichting waarbij een vennootschap – zonder te worden ontbonden of zonder in vereffening te gaan – de rechtsvorm waaronder zij in een lidstaat is geregistreerd, omzet in een [rechtsvorm] van de lidstaat van bestemming en [zij] met behoud van haar rechtspersoonlijkheid ten minste haar statutaire zetel overbrengt naar de lidstaat van bestemming”.

Grensoverschrijdende verrichtingen zijn niet mogelijk bij vennootschappen in vereffening waar men al begonnen is met de verdeling van de activa. De lidstaten kunnen nog andere vennootschappen uitsluiten, zoals vennootschappen waartegen een insolventieprocedure loopt.

Bescherming van aandeelhouders en werknemers

Net als bij een grensoverschrijdende of binnenlandse fusie en bij een binnenlandse splitsing stelt het bestuurs- of leidinggevende orgaan een voorstel op over de geplande grensoverschrijdende verrichting. Voor de deelnemers in de vennootschap en voor de werknemers stelt het bestuur een specifiek verslag op waarin het de wettelijke en de economische aspecten van de grensoverschrijdende verrichting toelicht en motiveert, en waarin het ingaat op de waarschijnlijke gevolgen ervan voor de werknemers.

In het verslag staat bijvoorbeeld over welke rechten de deelnemers zullen beschikken na de grensoverschrijdende verrichting en over welke rechtsmiddelen zij op elk moment beschikken om hun rechten te vrijwaren.

Wat de werknemers betreft, gaat het verslag onder meer in op de gevolgen voor de arbeidsrelaties, voor de arbeidsvoorwaarden en voor de vestigingsplaatsen van de vennootschap. Bestaat er een gelijkaardige vorm van sociaal overleg in het land van bestemming? Wat gebeurt er met de collectieve arbeidsovereenkomsten? Blijven de huidige vestigingsplaatsen behouden? Enz.
De werknemersvertegenwoordigers (of werknemers) moeten advies kunnen geven over het onderdeel van het verslag dat op de werknemers van toepassing is.

Het verslag moet ook vermelden welke impact de verrichting zal hebben op de dochterondernemingen van de vennootschap.

Attest

De nieuwe grensoverschrijdende procedures zijn geënt op de huidige procedure van de grensoverschrijdende fusie.

Nieuw is echter dat bij elke grensoverschrijdende verrichting een ‘aan de verrichting voorafgaand attest’ moet worden opgesteld. Alle lidstaten zullen een rechterlijke, notariële of andere bevoegde instantie moeten aanwijzen die toezicht zal houden op de rechtmatigheid van de grensoverschrijdende verrichting en die in het ‘aan de verrichting voorafgaand attest’ zal bevestigen dat aan alle relevante nationale en Europese voorwaarden is voldaan en dat alle procedures en formaliteiten correct zijn vervuld.

De bevoegde instantie krijgt 3 maanden de tijd om zo’n attest af te leveren. Die termijn kan enkel verlengd worden als de instantie ernstige twijfels heeft bij de rechtmatigheid van de verrichting.

De bevoegde instantie mag voor haar toezicht een beroep doen op de diensten van een onafhankelijke deskundige.

Online

Alle aanvragen en verzoeken om informatie of documentatie verlopen zoveel mogelijk digitaal. De lidstaten publiceren ook de aan de verrichting voorafgaande attesten online.

De lidstaten passen het eenmaligheidsbeginsel toe: elke vennootschap moet eenzelfde gegeven maar één keer overmaken aan de overheid.

En bij de registratie van een onderneming die ontstaan is na een grensoverschrijdende verrichting, noteert de bevoegde instantie het inschrijvingsnummer van de ondernemingen die eraan vooraf gingen, zodat het mogelijk blijft om de historiek van een onderneming te reconstrueren, over de lidstaten heen.

Vanaf 31 januari 2023

De EU-lidstaten krijgen 3 jaar de tijd om hun vennootschapsrecht aan te passen. Op 31 januari 2023 ten laatste, moeten zij grensoverschrijdende fusies, splitsingen en omzettingen mogelijk maken volgens de nieuwe voorschriften.

Voor de volledigheid nog even dit: de vennootschappen die in ons land onder de Europese kapitaalvennootschappenrichtlijn vallen zijn: de naamloze vennootschappen, de besloten vennootschappen en de commanditaire vennootschappen.

Zie ook:
Carine Govaert
  389