Boek 3 ‘Goederen’ van nieuw Burgerlijk Wetboek treedt op 1 september 2021 in werking

Wet houdende boek 3 “Goederen” van het Burgerlijk Wetboek

Op aangeven van ontslagnemend minister Koen Geens werden alle bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek over het eigendomsrecht, de mede-eigendom, de gebruiksrechten en de zekerheden op goederen gehergroepeerd en ondergebracht in een nieuw Boek 3. In dat nieuwe boek werden ook de wet op de achtergelaten voorwerpen én de historische wetten van 1824 op het recht van opstal en de erfpacht opgenomen. Op één uitzondering na, treedt Boek 3 achttien maanden na publicatie in werking. Dat is op 1 september 2021.

Grondige herwerking

Boek 3 bevat heel wat nieuwe elementen. Zoals:
  • Het nieuwe goederenrecht is niet langer van openbare orde, maar is van aanvullend recht. Wie dat wil, kan van de regels afwijken, behalve als het gaat om de invulling van de begrippen of als de wet zelf anders bepaalt.
  • Boek 3 maakt van dieren een bijzondere categorie van lichamelijke voorwerpen met een gevoeligheid en biologische noden. Dieren krijgen dus rechten.
  • Het eigendomsrecht gaat minder ver dan vroege. De eigenaar heeft nog altijd het recht om over een voorwerp te beschikken, maar niet meer ‘op de meest volstrekte wijze’. Het eigendomsrecht reikt ook niet meer ‘van in de hemel tot in de hel’, aangezien er nu aparte regels bestaan over de eigendom van de diepe ondergrond.
  • De vinder moet redelijke pogingen doen om de eigenaar van een gevonden voorwerp op te sporen. Die eigenaar kan anderzijds gedwongen worden om een redelijke beloning te geven aan de eerlijke vinder.
  • Boek 3 voert een hiërarchie in van de elementen om een perceelsgrens vast te leggen. Het regelt ook het statuut van bouwwerken die de perceelsgrens overschrijden.
  • Het boek introduceert wettelijke criteria om te bepalen wanneer normale burenhinder ontaardt in bovenmatige burenhinder. Alle geschillen over burenhinder worden behandeld door de vrederechter. En die vrederechter zal ook preventieve maatregelen kunnen opleggen om bovenmatige hinder te vermijden.
  • Boek 3 gaat ervan uit dat muren, hagen, grachten, en alles wat op de perceelsgrens staat in principe toebehoort aan beide eigenaars samen, behoudens tegenbewijs. Maar het boek lijst ook elementen op die kunnen wijzen op niet-mandeligheid.
  • Het nieuwe boek wijzigt de voorschriften op het aanbouwen tegen een gemene muur, op de hinderlijke vensters, hinderlijke bomen, en hinderlijke takken en wortels.
  • Het integreert het recht van bewoning in het recht van vruchtgebruik en legt de maximumduur van het vruchtgebruik vast op 99 jaar, zowel voor natuurlijke personen als voor rechtspersonen. Nog nieuw is dat de bloot-eigenaar een bezoekrecht krijgt, om ‘zijn’ onroerend recht te bezichtigen en vast te stellen of de vruchtgebruiker het wel in goede staat houdt.
  • Het recht op erfpacht en het recht opstal worden overgeheveld naar het nieuwe Boek 3.
  • En het wordt mogelijk om een erfdienstbaarheid te vestigen op een gebouw. Nu kan dat enkel op een grond (‘erf’).

Opbouw

Het nieuwe Boek 3 bestaat uit 8 grote titels:
  • Titel 1. Algemene bepalingen (art. 3.1 – art. 3.37): voorwerp van zakelijke rechten, subrogatie, verwerking, verkrijgingswijzen, bezit, verkrijgende verjaring.
  • Titel 2. Indelingen van goederen (art. 3.38 – art. 3.49): voorwerpen, dieren, lichamelijke (‘zaken’) en onlichamelijke voorwerpen, gemene voorwerpen en goederen zonder eigenaar, publieke en private goederen, roerende en onroerende aard.
  • Titel 3. Eigendomsrecht (art. 3.50 – art. 3.67): bewijs van eigendom, natrekking, gevonden zaken, horizontale en verticale omvang van grondeigendom, feitelijk gedogen.
  • Titel 4. Mede-eigendom (art. 3.68 – art. 3.100): toevallige mede-eigendom, vrijwillige mede-eigendom, gedwongen mede-eigendom (appartementenrecht), vorderingen, overdracht.
  • Titel 5. Burenrelaties (art. 3.101 – art. 3.137): burenhinder, gemene afsluiting, bewijs van mandeligheid, vergoeding in geval van aankoop of overdracht, erfdienstbaarheden, waterafvloeiing tussen naburige percelen, dakdrop; afstanden voor vensters, muuropeningen en soortgelijke werken, afstanden van beplantingen, overhangende takken en wortels, ingeslotenheid.
  • Titel 6. Recht van vruchtgebruik (art. 3.138 – art. 3.166): voorwerp en duurtijd, genot, bezoekrecht van de bloot-egenaar, herstellingen, tenietgaan van het recht.
  • Titel 7. Erfpachtrecht (art. 3.167 – art. 3.176): voorwerp en duurtijd, wijzen van verkrijging, verlies van het nut, tenietgaan van het recht.
  • Titel 8. Opstalrecht (art. 3.177 – art. 3.188): voorwerp en duurtijd, wijzen van verkrijging, , tenietgaan van het recht.
Boek 3 wordt opgenomen in het nieuwe Burgerlijk Wetboek. Dat zal uiteindelijk uit 9 boeken bestaan, waarvan er tot nu 2 werden gepubliceerd:
  • Boek 3. ‘Goederen’; en
  • Boek 8. ‘Bewijs’, dat nog dit jaar in werking treedt (op 1 november 2020).
Aan de boeken 1 (Algemene bepalingen), 2 (Personen-, familie- en relatievermogensrecht), 4 (Nalatenschappen, schenkingen en testamenten), 5 (Verbintenissen), 6 (Bijzondere overeenkomsten); 7 (Zekerheden) en 9 (Verjaring) wordt nog gewerkt.

Vanaf 1 september 2021

Boek 3 zal anderhalf jaar na publicatie in werking treden. Dat is op 1 september 2021.
Daarop is maar één uitzondering: artikel 3.30 over de rechtshandelingen die onderworpen zijn aan overschrijving bij de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie zal voor een deel pas in werking treden op een datum die bij koninklijk besluit zal worden bepaald en dat zal ten laatste op 1 juli 2022 zijn.

Gepubliceerd op 17-03-2020

  401