Operatie propere handen - Degradatiestrijd in de rechtbank of de tuchtcommissie?

Uit De Juristenkrant nr. 392 van 26 juni 2019

KV Mechelen degradeerde aan het einde van seizoen 2017-2018 naar afdeling 1B van het Belgisch profvoetbal, maar wordt er toch van beschuldigd de degradatie op een niet-sportieve manier te hebben willen vermijden. Het parket opende een strafonderzoek. Ook de Koninklijke Belgische voetbalbond startte een tuchtonderzoek naar de (mislukte) vervalsing van haar competitie. De vraag rijst volgens Louis Vandamme hoe beide procedures elkaar beïnvloeden.

Gepubliceerd op 01-07-2019

Louis Vandamme
Advocaat en praktijkassistent aan de UGent

Op 10 oktober 2018 werden er op instructie van onderzoeksrechter Raskin verschillende huiszoekingen verricht bij een groot aantal voetbalclubs en natuurlijke personen voor een gerechtelijk onderzoek naar vermeende private omkoping in het Belgische voetbal. Het voorwerp van dat strafonderzoek is de degradatiestrijd tijdens het seizoen 2017-2018 waar de beslissing in afdeling 1A op de laatste speeldag viel. Vóór die laatste speeldag hadden KV Mechelen en Eupen evenveel punten, maar KV Mechelen kende een beter doelsaldo (namelijk 1 doelpunt verschil). Als Eupen de degradatie wilde vermijden, moest het op de laatste speeldag een beter resultaat behalen dan KV Mechelen. Mechelen won met 2-0 tegen Waasland-Beveren. Eupen won echter met 4-0 van Moeskroen. KV Mechelen eindigde zo als laatste in afdeling 1A en degradeerde naar de afdeling 1B.

tevarak-phanduang-eovv4n6ynmk-unsplash_lw
(c) Tevarak Phanduang

Het is de regel dat de tuchtprocedure onafhankelijk van de strafprocedure kan worden gevoerd. Omgekeerd trouwens ook als het gaat over feiten die geen strafrechtelijk misdrijf uitmaken (maar mogelijk wel een tuchtmaatregel verantwoorden). Toen de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB) kennis kreeg van het strafonderzoek initieerde zij zelf een tuchtonderzoek tegen de club KV Mechelen, enkele van haar (ex-)bestuurders, de club Waasland-Beveren, enkele van haar bestuurders, een ex-speler van Waasland-Beveren en enkele spelersmakelaars.

Het tuchtonderzoek maakte weinig indruk op KV Mechelen dat in het seizoen 2018-2019 uitkwam in afdeling 1B. Na het winnen van de promotiefinale tegen Beerschot Wilrijk op 16 maart 2019, veroverde KV Mechelen de titel in afdeling 1B zodat zij in het komende seizoen 2019-2020 opnieuw in afdeling 1A zou uitkomen. KV Mechelen schreef dit jaar zelfs geschiedenis door niet alleen de titel in 1B te pakken, maar op 1 mei 2019 ook de Beker van België in zijn trofeeënkast te plaatsen en zo Europees voetbal af te dwingen.

Op 1 juni 2019 floot het tuchtorgaan in eerste aanleg van de KBVB, de geschillencommissie hoger beroep voor het profvoetbal, KV Mechelen terug. De poging tot ‘match fixing’ mag dan wel niet tot het gewenste resultaat hebben geleid (Mechelen degradeerde omdat Eupen een beter resultaat haalde) toch bleken voldoende elementen op competitievervalsing te wijzen zodat KV Mechelen een tweede keer in evenveel jaar tijd zou moeten aantreden in afdeling 1B. Dubbel pijnlijk.

Los van de grond van de beslissing is er heel wat te doen over het feit of de spoed die de KBVB aan de dag legt, gerechtvaardigd is gelet op het lopende strafonderzoek. De algemene regel is dat er in tuchtrecht geen sprake is van le criminel tient le disciplinaire en état en de strafvordering de tuchtvordering aldus niet schorst (voor tuchtrechtspraak in sportcontext, zie vergelijkbare Belgische zaak Mitu, weliswaar op basis van gewijzigd bondsreglement, Brussel 8 februari 2007, JLMB 2007, afl. 10, 384; Cass. 31 januari 1980, Arr.Cass. 1979-80, 639; RvS 28 juni 2000, nr. 88.336). Dat principe trachten de tuchtrechtelijk vervolgde partijen in dit tuchtdossier te doen wankelen door te verwijzen naar aspecten die het strafonderzoek raken.

Nu blijkt dat het tuchtdossier grotendeels werd opgebouwd aan de hand van een selectie van stukken uit het lopende strafdossier en niemand klaarblijkelijk inzage heeft in de overige stukken, is het onmogelijk om tot de volledige waarheid te komen en kunnen geen disciplinaire sancties worden uitgesproken, vinden de tuchtrechtelijk vervolgde partijen. Hun redenering is dat het namelijk zou kunnen dat het lopende gerechtelijke onderzoek bijkomende elementen bevat of nog aan de oppervlakte zal brengen die de vermeende tuchtfouten tegenspreken. Intussen raakte bovendien bekend dat de KBVB zich burgerlijke partij had gesteld in het lopende strafdossier en een tuchtrechtelijke veroordeling haar positie als burgerlijke partij in het lopend gerechtelijk onderzoek zou kunnen versterken (https://sportmagazine.knack.be/sport/voetbal-nationaal/propere-handen-kbvb-kreeg-als-burgerlijke-partij-nog-geen-inzage-in-strafdossier/article-normal-1396899.html). Daarmee wordt artikel 6 EVRM geschonden (https://sporza.be/nl/2019/06/02/van-cauter-en-luyckx-in-de-zevende-dag-over-de-uitspraak-van-de/).

De KBVB verweert zich door haar tuchtorganen als onafhankelijk en onpartijdig voor te stellen. Bovendien hebben alle partijen toegang tot het integrale tuchtdossier op basis waarvan de bondsinstanties zal overgaan tot disciplinaire sancties. Dat de zaak ook aanhangig is bij het (straf)gerecht verandert daar niets aangezien de KBVB haar aangesloten leden enkel beoordeelt in het licht van het bondsreglement dat hen bindt. Bovendien lijkt wachten op het strafonderzoek geen optie: in de zaak Ye, waarbij de omkoping gebeurde in 2005, werd de gokchinees uiteindelijk pas strafrechtelijke veroordeeld in 2014, bijna negen jaar na de feiten. De KBVB heeft er belang bij om als organisator van de competitie in het Belgisch voetbal de kalender voor het seizoen 2019-20 zo snel mogelijk op te stellen en moet daarvoor de samenstelling van de afdelingen te kennen.

De voorzitter van de Nederlandstalige ondernemingsrechtbank Brussel heeft de KBVB daarin gevolgd in een kortgedingbeschikking van 23 mei 2019, maar waarschuwde wel dat een eerlijk proces en de rechten van verdediging van KV Mechelen moeten gerespecteerd worden (https://www.rechtbanken-tribunaux.be/nl/nieuws/uitspraak-kv-mechelenbelgische-voetbalbond). Ondertussen wordt de tuchtprocedure voortgezet bij het Belgisch Arbitragehof voor de Sport (BAS), een arbitrage orgaan gelijkaardig aan CEPINA maar dan in de sport. Die beroepsprocedure schort de degradatiesanctie van KV Mechelen even op (B1723.13 van het Bondsreglement).

Het einde is nog niet in zicht. Als het BAS de degradatie van KV Mechelen eventueel bevestigt, zullen de burgerlijke rechtbanken mogelijk gevraagd worden een uitspraak ten gronde te doen over het verloop van de tuchtrechtelijke procedure en de verenigbaarheid met artikel 6 EVRM. Zelfs het EHRM kan gevat worden (zie vergelijkbaar de zaak Mutu en Pechstein tegen Zwitserland, EHRM 2 oktober 2018, nr. 40575/10 en 67474/10; geen schending). Al zal de bal op dat ogenblik in beide afdelingen van het Belgische profvoetbal vermoedelijk terug aan het rollen zijn en genoegdoening enkel mogelijk zijn bij equivalent.

  837