‘Het leven en werkklimaat in de gevangenis moeten erop vooruitgaan’

De Juristenkrant sprak met de nieuwe directeur generaal gevangeniswezen Rudy Van De Voorde

‘Ik ben geen expansionist, integendeel, hoe minder mensen in de gevangenis, hoe beter.’ Dat zegt Rudy Van De Voorde in De Juristenkrant, sinds een paar maanden de nieuwe directeur-generaal van het Belgisch gevangeniswezen. Een gesprek, niet over de beha’s van advocates op bezoek in de gevangenissen. ‘Dat probleem is opgelost.’ Wel over de nuance tussen bewaken en bejegenen, trial and error, overbevolking en ondercapaciteit, en de deradicaliseringsbusiness. ‘Ik zou het primaat van het veiligheidsdenken willen herdenken.’

Gepubliceerd op 17-01-2019

Dirk Leestmans
Journalist bij VRT nieuwsdienst

[...]

Een recent rapport van Marion Van San concludeerde dat deradicalisering in de gevangenissen eigenlijk vooral een kwestie van trial and error is?

‘Ik vind de conclusie van haar rapport ook vooral trial and error. Want ze reduceert het probleem van radicalisering tot een pedagogisch probleem, wat veel te eng is. ‘De’ geradicaliseerde bestaat niet. Je hebt er die terroristische feiten pleegden vanuit een overtuiging, vanuit opportunisme of vanuit hun psychopathologie.’

Rudy Van De Voorde
(c) Elisabeth Broekaert

‘Bovendien zie je in het terrorisme ook netwerkstructuren. Een groep pleegt bankovervallen om aan geld te geraken, een ander zorgt voor de wapenleveringen en nog een ander levert valse papieren. Dat wordt dan gezien als één grote criminele bende en mensen die ordinaire misdrijven plegen, worden - gegeven hun plaats in dat netwerk - plots gepercipieerd als mensen die zich schuldig maken aan terroristische misdrijven. Dat maakt dat er van de gevangenissen verwacht wordt mensen te deradicaliseren die zichzelf niet eens als geradicaliseerd zien.’

[...]

De verwachtingen ten aanzien van het gevangeniswezen zijn te hoog gespannen?

‘Ze zijn minstens soms irrealistisch.’

‘Wij krijgen zelden mensen die al niet een pak mislukkingen achter de rug hebben, in het schoolleven, gezinsleven, sociaal… En plots zou de gevangenis dat allemaal moeten rechtzetten en zou die man als een soort ideale burger de gevangenispoort achter zich moeten sluiten. Sorry, maar dat soort resultaatsverbintenis kunnen wij niet aangaan.’

‘Laat me een betwistbare vergelijking maken. Niemand klaagt over het feit dat er mensen in ziekenhuizen sterven. Niemand heeft de verwachting dat iedereen die ziek een ziekenhuis binnengaat, daar genezen weer buitenkomt. Men aanvaardt dat de medische schade zo groot is, dat ze ongeneeslijk is.’

‘Maar de risicoaanvaarding voor criminaliteit is, om erg begrijpelijke redenen, niet zo groot in deze samenleving. En ik begrijp ook wel dat individuele slachtoffers van criminaliteit hier geen boodschap aan hebben. Maar er zijn nu eenmaal mensen in deze samenleving op wie we wellicht nooit een kenterende invloed zullen hebben.’

[...]

U bent zelf de schrijver van het wetsontwerp rond de minimale dienstverlening waarin eigenlijk veel meer staat dan dat. Het ontwerp ontwikkelt eigenlijk een totaal andere manier van werken?

[...]

‘In de forensisch psychiatrische centra zitten geïnterneerden die vroeger in de gevangenis zaten. Niemand zou vroeger beweerd durven hebben dat ze minder gevaarlijk waren dan de andere gedetineerden. Integendeel zelfs. Nu zitten ze in een psychiatrische context waar nauwelijks 10 procent van het personeelskader veiligheidspersoneel is. Bovendien mag dat veiligheidspersoneel niet eens in contact komen met de geïnterneerden. Alle veiligheid is daar geïncorporeerd in het zorgmodel.’

‘Naar analogie daarmee moeten we naar een zorgmodel gaan voor gedetineerden. De wijze waarop we met de mensen omgaan draagt bij tot de veiligheid.’

[...]

  600