Dataportabiliteit en digitale (mensen)handel

VERSCHAKELEN JeroenVALCKE PeggyJeroen Verschakelen en Peggy Valcke geven een overzicht van de redenen achter en de bijzonderheden van het ‘recht op dataportabiliteit’ zoals geconcipieerd in het Europese voorstel van verordening inzake de bescherming van persoonsgegevens. Dit overzicht is verschenen in de 300e aflevering van het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW) van 9 april 2014. Hierna vindt u een samenvatting van deze bijdrage.

Lees het volledige artikel op Jura.

Artikel 18 van het nieuwe voorstel van verordening inzake de verwerking van persoonsgegevens wil een recht op dataportabiliteit (of gegevensoverdraagbaarheid) in het leven roepen. Daarmee zou de internetgebruiker zijn gegevensverzameling gemakkelijk kunnen overdragen van een bepaald verwerkingssysteem naar een ander (bijv. van Facebook naar Google+). In deze bijdrage worden de motieven achter en bijzonderheden van dat recht onder de loep genomen.

Waarom dataportabiliteit?
Met het recht op dataportabiliteit wil de Europese Commissie in feite twee verschillende doelstellingen realiseren. De eerste is economisch van aard, de tweede heeft een mensenrechtelijke dimensie.

  • Enerzijds moet dataportabiliteit een effectieve concurrentie tussen gegevensverwerkers (bijvoorbeeld sociaal-netwerksites) tot stand brengen. Door internetgebruikers meer keuzevrijheid te geven, zou de groei van de digitale economie gestimuleerd worden.
  • Anderzijds dient het recht op dataportabiliteit de internetgebruikers meer controle te geven over hun persoonsgegevens. Op die manier zou er volgens sommigen een meer adequate privacybescherming tot stand komen.


Het risico bestaat echter dat de Commissie voorrang verleent aan de realisatie van economische objectieven. Zulks zou kunnen resulteren in een lager beschermingsniveau voor de internetgebruiker, hoewel de wetgeving inzake gegevensbescherming van levensbelang is voor diens privacy.

De draagwijdte van het recht
In het tweede deel van de bijdrage worden een aantal specifieke vragen behandeld, die verband houden met de precieze draagwijdte van het recht op dataportabiliteit.

  • Ten eerste wordt het territoriale toepassingsgebied van het voorstel bestudeerd. Daarbij luidt de conclusie dat ook grote niet-Europese spelers vaak gebonden zullen zijn door het recht op dataportabiliteit.
  • Daarnaast wordt nagegaan of dataportabiliteit ook verwijdering van de gegevens aan de bron zou impliceren. Hoewel het antwoord positief moet luiden, lijkt een verduidelijking in de tekst van artikel 18 toch wenselijk.
  • Vervolgens verdedigen de auteurs de stelling dat het recht op dataportabiliteit beschouwd moet worden als een zelfstandig recht. Het betreft geenszins een loutere modaliteit van het (reeds bestaande) recht op toegang.
  • Ten slotte wordt vastgesteld dat het recht enkel betrekking heeft op persoonsgegevens die door de “betrokkene” zijn “verstrekt”. Bijgevolg lijken gegevens in verband met het surfgedrag van de internetgebruiker en door derden toegevoegde content er niet onder te vallen.


Slechts een partiële oplossing
Bij het beoordelen van het recht op dataportabiliteit mag men niet uit het oog verliezen dat de wetgeving inzake gegevensbescherming slechts een bepaald aspect van de privacy reguleert. Daarom is het belangrijk dat we blijven nadenken over andere mogelijke pistes die kunnen bijdragen tot een meer adequate privacybescherming.


Jeroen Verschakelen is doctoraatsonderzoeker bij iMinds (KU Leuven), ICRI. Peggy Valcke is onderzoeksprofessor verbonden aan iMinds (KU Leuven), ICRI, gastprofessor (Universiteit Tilburg), docent media- en communicatierecht (HU Brussel).

Bron: Jeroen VERSCHAKELEN en Peggy VALCKE, “Dataportabiliteit en digitale (mensen-)handel. Een nieuwe kijk op gegevensbescherming”, NjW 2014, afl. 300, 290-300.

De volledige tekst vindt u in het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW). Klik hier voor meer informatie over het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW), alsook voor de abonnementsvoorwaarden.

NjW kan ook gelezen worden op smartphone en tablet. Wie al een abonnement heeft op de papieren versie geniet van een voordeeltarief. Klik hier voor meer informatie over NjW mobiel.

>>> Als u nu een jaarabonnement neemt op NjW ontvangt u gratis het volledige artikel van Jeroen Verschakelen en Peggy Valcke in pdf-formaat. Zend hiervoor een e-mail met vermelding van alle vereiste contactgegevens voor de levering en facturatie van uw abonnement naar: njw@wolterskluwer.be.

De website van NjW: www.e-njw.be

U kunt de tekst van Jeroen Verschakelen en Peggy Valcke ook integraal lezen via Jura.

Op Jura vindt u meer rechtsleer over gegevensbescherming.



Gepubliceerd op 09-04-2014

  57