Welke gevolgen hebben familierechtelijke dossiers voor het sociale zekerheidsrecht?

De gezinssituatie en de burgerlijke staat van een persoon – en de wijzigingen hierin – beïnvloeden zijn rechten en plichten binnen de sociale zekerheid, onder meer op het vlak van pensioen, gezinsbijslag, ziekte- en invaliditeit, werkloosheid, arbeidsongevallen, beroepsziekten en sociale bijstand. Juristen die familierechtelijke dossiers behandelen (advocaten, notarissen, magistraten, gerechtsdeurwaarders, estate planners,…), moeten om die reden oog hebben voor de implicaties van zulke dossiers op socialezekerheidsrechtelijk vlak.

Welke socialezekerheidsrechtelijke impact familierechtelijke dossiers kunnen hebben, bespreekt prof. dr. Elisabeth Alofs, docent aan de Vrije Universiteit Brussel, uitgebreid tijdens de 22ste sessie van de Juristendagen, die op 28 augustus aanstaande plaatsvindt in het Kasteel van Brasschaat. Tijdens haar uiteenzetting maakt prof. dr. Elisabeth Alofs de deelnemers wegwijs in de technische socialezekerheidsrechtelijke regelgeving die voortdurend onderhevig is aan verandering.

Welke items zal u in concreto behandelen?
In concreto zal nagegaan worden wat de socialezekerheidsrechtelijke gevolgen zijn van 1° de keuze voor een samenlevingsrelatie en voor een bepaalde samenlevingsvorm (huwelijk, wettelijke of feitelijke samenwoning), 2° een echtscheiding of een relatiebreuk, 3° de verblijfsregeling voor de kinderen en 4° het gerechtigd zijn op, respectievelijk het verschuldigd zijn van alimentatie.

Heeft de vorm van de samenlevingsrelatie dan zoveel invloed op de socialezekerheidsrechtelijke positie van partners? 
FamilyInderdaad, daar waar het type samenlevingsrelatie in de ziekte- en invaliditeitsverzekering, de werkloosheids- en de faillissementsverzekering, evenals in de gezinsbijslagenverzekering, op enkele aspecten na, zonder invloed is – de wetgever houdt er rekening met de feitelijke gezinssituatie -, is de gelijkstelling tussen de verschillende samenlevingsvormen in de pensioenverzekering, de arbeidsongevallenverzekering, de beroepsziekteverzekering en m.b.t. het statuut van de meewerkende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner verre van gerealiseerd.

Zo wordt in de pensioenverzekering enkel rekening gehouden met het huwelijk: het gezinspensioen, het echtscheidingspensioen en het overlevingspensioen worden respectievelijk voorbehouden aan de gehuwde pensioengerechtigde, de uit de echt gescheiden echtgenoot van de pensioengerechtigde en de langstlevende echtgenoot van de pensioengerechtigde.

Ook de arbeidsongevallen- en beroepsziekteverzekeringen focussen voornamelijk op de huwelijkse samenlevingsvorm, weze het dat de bescherming in 2007 werd uitgebreid naar wettelijk samenwonende partners, doch onder een aantal strikte voorwaarden. De bescherming blijft in deze regelingen beperkt tot wettelijk samenwonenden die een samenwoningsovereenkomst hebben opgesteld overeenkomstig artikel 1478 BW (1°), waarin wordt voorzien in een hulpverplichting (2°), die zelfs na een eventuele breuk financiële gevolgen ressorteert (3°). Tijdens de uiteenzetting wordt bijzondere aandacht besteed aan deze voorwaarden voor de uitbreiding van de bescherming van de arbeidsongevallen- en beroepsziekteregeling naar wettelijk samenwonende partners, vermits het van belang is dat familierechtelijke juristen (notarissen, advocaten, estate planners) de partners hierover adviseren.

Moeten bij het einde van de samenlevingsrelatie dan ook geen knipperlichten aangaan  wat de mogelijke weerslag kan zijn op de socialezekerheidsrechtelijke positie van partners? 
Niet enkel het aangaan van een samenlevingsrelatie en de vorm ervan heeft gevolgen voor de socialezekerheidsrechtelijke positie van de partners, maar ook de beëindiging ervan door echtscheiding of relatiebreuk en de daarmee gepaard gaande beslissingen inzake alimentatie en de verblijfsregeling voor de kinderen hebben een impact op hun rechten en plichten in de sociale zekerheid. Ook hieraan wordt tijdens de uiteenzetting de nodige aandacht besteed.

Is de hervorming van het overlevingspensioen geen stap in de goede richting?
De wetgever zat de afgelopen legislatuur niet stil, zeker niet op socialezekerheidsrechtelijk vlak. Daarom zal ook dieper ingegaan worden op de recent doorgevoerde hervormingen op sociaal vlak, die van belang zijn voor familierechtelijke juristen.  Zo werd onder meer het huidige overlevingspensioen hervormd tot een tijdelijke overgangsuitkering, die minder dan vroeger gekoppeld zal zijn aan inkomensvoorwaarden, waardoor  de langstlevende echtgenoot sneller in aanmerking zal komen voor deze uitkering. Weliswaar blijft deze bescherming ook in de nieuwe regeling nog steeds beperkt tot gehuwde partners.

Bekijk hier het programma van de Juristendagen en schrijf u in!

Gepubliceerd op 12-08-2014

Berichttitel

Berichtomschrijving
  87