Handicap en arbeid: het recht op een aangepaste werkomgeving

Sébastien van DammeSébastien van Damme bespreekt de precaire arbeidssituatie van personen met een handicap. Deze bijdrage verscheen op 23 december 2015 in afl. 333 van het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW). Hierna vindt u een samenvatting van deze bijdrage.

Personen met een handicap worden aanzien als volwaardige dragers van mensenrechten, waaronder het recht op arbeid. Doordat de arbeidsmarkt in grote mate voor hen ontoegankelijk is, blijft dit recht vooralsnog veeleer van theoretische aard. Om hieraan te remediëren voorzien een aantal rechtsbronnen in een recht op een aangepaste werkomgeving.

Precaire arbeidssituatie

Mensen met een handicap bevinden zich vaak in een precaire arbeidssituatie. De redenen waarom ze slechts in beperkte mate hun recht op arbeid kunnen uitoefenen, zijn velerlei. Het betreft enerzijds objectieve factoren zoals een te lage scholingsgraad, anderzijds tonen studies aan dat voornamelijk vooroordelen de aanleiding zijn voor hen de toegang tot de arbeidsmarkt te ontzeggen. Mettertijd is de belangstelling voor deze problematiek toegenomen. Men is beginnen oordelen dat handicap geen individuele tragedie is, maar een probleem dat door de samenleving wordt gecreëerd. Het is zij die een handicap heeft en niet het individu. Deze nieuwe inzichten hebben nadien in een aantal rechtsbronnen - zoals het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap en Kaderrichtlijn nr. 2000/78/EG inzake de gelijke behandeling in arbeid en beroep - juridische erkenning gekregen. Beide teksten verplichten niet enkel dat personen met een handicap gelijk worden behandeld, maar ook dat aan hen ‘gelijke kansen’ worden toegekend. De overheid moet dus initiatieven nemen ter bevordering van hun arbeidsparticipatie. Onder deze instrumenten krijgt de notie handicap ook een veel ruimere invulling. Aandoeningen zoals obesitas, dyslexie, autisme en een HIV-positief status ressorteren nu evenzeer onder de handicap-bescherming.

Recht op redelijke aanpassingen

Het aangestipte Verdrag en de Richtlijn sluiten beiden een recht op redelijke aanpassingen in. Op basis hiervan kan een werknemer met een handicap zowel materiële (bijvoorbeeld een aangepast bureau) als immateriële aanpassingen (bijvoorbeeld wijziging van het uurrooster) vragen. Indien de werkgever dit onterecht weigert, loopt hij mogelijks een veroordeling op wegens discriminatie. In toenemende mate worden Belgische werkgevers veroordeeld wegens de niet-toekenning van dergelijke aanpassingen. Het betreft wel geen absoluut recht. De werkgever kan een aanpassing weigeren wanneer deze een buitenproportionele last met zich meebrengt. Hiervoor moeten een aantal elementen zoals de draagkracht van de onderneming in ogenschouw worden genomen. Dat dit recht op redelijke aanpassingen in de praktijk problemen oplevert, is niet verwonderlijk gelet op het abstracte karakter ervan.

Eenieder heeft recht op arbeid. Niettemin zien we dat dit recht voor personen met een handicap nog altijd een te beperkte uitvoering kent. Het recht op redelijke aanpassingen blijkt een belangrijk en afdwingbaar instrument om dit te veranderen. Dat in de rechtspraak de aandacht toeneemt voor hun precaire arbeidssituatie kan daarenboven alleen maar positief worden onthaald.
 
 


De auteur is advocaat.

Bron: Sébastien VAN DAMME, “Recht op arbeid voor personen met handicap. Het recht op redelijke aanpassingen als hoeksteen”, NjW 2015, afl. 333, 882-891.

De volledige tekst vindt u in het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW). Klik hier voor meer informatie over het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW), alsook voor de abonnementsvoorwaarden.

NjW kan ook gelezen worden op smartphone en tablet. Wie al een abonnement heeft op de papieren versie geniet van een voordeeltarief. Klik hier voor meer informatie over NjW mobiel.

>>> Als u nu een jaarabonnement neemt op NjW ontvangt u gratis het volledige artikel van Sébastien van Damme in pdf-formaat. Zend hiervoor een e-mail met vermelding van alle vereiste contactgegevens voor de levering en facturatie van uw abonnement naar: njw@wolterskluwer.be.

De website van NjW: www.e-njw.be

Op Jura vindt u meer rechtsleer over aangepaste werkomgevingen.


Gepubliceerd op 23-12-2015

Berichttitel

Berichtomschrijving
  241