COVID-19 verstoort ook de sociale verkiezingen

De COVID-19- pandemie heeft in België ook gevolgen voor een vlot verloop van de sociale verkiezingen in zowat 7.000 ondernemingen. De verkiezingswetgeving voorziet immers in een procedurekalender van 150 dagen die de werkgever nauwgezet moet volgen. Gelet op de pandemie en de regeringsmaatregelen inzake de zogenaamde ‘lock-down’ die van kracht waren sinds half maart, spraken de sociale partners in de Nationale Arbeidsraad af om de sociale verkiezingsprocedure te laten opschorten.

Gepubliceerd op 08-07-2020

Deze opschorting is intussen ook wettelijk verankerd met een wet van 4 mei 2020. De sociale partners in de Nationale Arbeidsraad hebben op 30 juni 2020 een advies uitgebracht om de verkiezingen te laten doorgaan in de periode van 16 tot en met 29 november 2020. Tegen ten laatste begin augustus zal een kb de nieuwe verkiezingsdata bevestigen.

We spraken er over met Olivier Wouters, advocaat-vennoot bij Claeys & Engels, en expert in de sociale verkiezingsmaterie. Hij publiceerde hierover een bijdrage in het pas verschenen juninummer van het tijdschrift Oriëntatie.

morning-brew-rhfmpq6pmku-unsplash

Wat houdt de opschorting van de verkiezingsprocedure in?

“De sociale verkiezingsprocedure is sinds dag X+36 bevroren (dit is dus sinds de tweede helft van maart). Alle stappen van de procedurekalender werden sinds die dag uitgesteld. De wet bepaalt dat alle verrichtingen die een werkgever vanaf dag X+36 zou doen nietig zijn. De werkgever mag daarom bijvoorbeeld de ontvangen kandidatenlijsten nog niet aanplakken, of hij mag ook nog geen stembureau samenstellen, enzovoort. Anderzijds bepaalt de wet dat akkoorden en beslissingen die al getroffen zijn tot en met dag X+35 definitief verworven zijn. Denken we bijvoorbeeld aan een akkoord om de stemming elektronisch te organiseren. Of een akkoord over het aantal mandaten voor de personeelsafgevaardigden. Die akkoorden moesten gesloten worden tegen dag X en blijven dus onverkort gelden.”

Wanneer wordt de verkiezingsprocedure hervat?

“De werkgever zal de verkiezingsprocedure moeten hervatten op de nieuwe dag X+36. De NAR heeft op 30 juni 2020 een advies uitgebracht om de verkiezingen te laten doorgaan in de periode van 16 tot en met 29 november 2020. Tegen ten laatste begin augustus zal er een kb zijn dat die data definitief vastlegt.”

Sommige werkgevers hadden al met hun vakbonden akkoorden gesloten in verband met het coronavirus. Blijven die nog gelden?

“Ja, dat klopt. Een aantal werkgevers sloten vóór de opschorting van de verkiezingsprocedure een akkoord om gelet op de pandemie de stemming in een fysiek stemlokaal te vervangen door een stemming per brief. Denk maar aan een bedrijf dat massaal had ingezet op telewerk of omdat er veel werknemers afwezig waren. De wet bepaalt dat een dergelijk akkoord, wanneer het gelinkt werd aan de gevolgen van het COVID-19-virus, automatisch komt te vervallen, tenzij de partijen die dit akkoord sloten, hierover andere afspraken maken. De NAR heeft in zijn advies van 30 juni 2020 aan de wetgever gevraagd om in de wet nog een aanpassing aan te brengen zodat in de ondernemingen zo snel mogelijk na de nieuwe dag X+40 en ten laatste op de nieuwe dag X+56 nog geldig akkoorden gesloten kunnen worden om elektronisch stemmen mogelijk te maken.”

Heeft de opschorting ook gevolgen voor het stemrecht van de uitzendkrachten?

“Ja. Voor het eerst mogen uitzendkrachten stemmen in het bedrijf van de gebruiker. De uitzendkracht moet voldoen aan een dubbele anciënniteitsvoorwaarde. In de eerste plaats moest de uitzendkracht in de periode die liep van 1 augustus 2019 tot en met dag X in totaal minstens drie ononderbroken maanden of, in geval van onderbroken tewerkstellingsperiodes, in totaal minstens 65 arbeidsdagen gewerkt hebben bij de gebruiker. Daarnaast moest de uitzendkracht in de periode vanaf dag X tot en met dag X+77 minstens 26 arbeidsdagen tewerkgesteld zijn. Door de opschorting splitst de wet nu die tweede periode op: ze liep vanaf dag X tot en met dag X+35 en herneemt vanaf de nieuwe dag X+36 tot en met de nieuwe dag X+77. De uitzendkracht moet bij de gebruiker dus in totaal minstens 26 arbeidsdagen tewerkgesteld zijn in deze twee periodes samen.”

Kunnen er intussen nog nieuwe kandidaten worden voorgedragen?

“De procedure werd tijdelijk afgesloten op dag X+35. Dit was de laatste dag waarop de kandidatenlijsten konden worden ingediend. Daarmee liggen de kandidatenlijsten voorlopig vast. Er kunnen immers nog nieuwe kandidaten worden voorgedragen tot en met de nieuwe dag X+76, als vervanger van de kandidaten die op de huidige lijsten staan. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer de oorspronkelijke kandidaat niet aan de strikte verkiesbaarheidsvoorwaarden voldoet (bijvoorbeeld op vlak van leeftijd of anciënniteit), of wanneer een kandidaat zijn kandidatuur zou intrekken.”

Genieten die nieuwe kandidaten ook bescherming?

“Inderdaad. De vervangers genieten de ontslagbescherming vooraleer de werkgever op de hoogte is van hun kandidatuur. Voor die kandidaten voert de wet immers een nieuwe ‘occulte periode’ in. Die loopt vanaf de nieuwe dag X (normaal gezien vanaf half augustus als de verkiezingen in november 2020 doorgaan) tot en met de nieuwe dag X+76. De nieuwe kandidaat zal dus vanaf de nieuwe dag X een ontslagbescherming genieten. Een werkgever is dus best voorzichtig mocht hij in die periode tot ontslag moeten overgaan.”

Blijven de huidige personeelsafgevaardigden intussen verder zetelen?

“Ja, zo is dat. Het preventiecomité en de ondernemingsraad blijven verder functioneren totdat de nieuw verkozen organen geïnstalleerd zullen zijn. In de verkiezingskalender is dit tot ten laatste dag Y+45. Aangezien de verkiezingen zullen doorgaan in november 2020, zal dag Y+45 vallen in december 2020 of begin januari 2021. Tot die datum blijven de huidige personeelsafgevaardigden uiteraard hun ontslagbescherming genieten. In functie van de evolutie van de pandemie zal de werkgever met de sociale partners best goede afspraken maken over de wijze waarop vergaderd zal worden (bijvoorbeeld via digitale meetings).”

  215