Bijzondere bescherming tegen ontslag … wat betekent dat eigenlijk?

Jan HermanDe werkgever kan de arbeidsovereenkomst op elk ogenblik en op elke wijze eenzijdig beëindigen voor zover de wettelijk vastgestelde opzeggingstermijn wordt toegekend of de overeenstemmende opzeggingsvergoeding wordt betaald.
Voor bepaalde categorieën werknemers of voor werknemers die zich in specifieke omstandigheden bevinden, moeten er echter bijkomende voorwaarden vervuld worden opdat het ontslag regelmatig zou zijn. Zij genieten een bijzonder ontslagbescherming. Niet naleven van deze regels inzake ontslagbescherming kan leiden tot het verschuldigd zijn van aanzienlijke beschermingsvergoedingen aan de ontslagen werknemer.

In de reeks “Sociale praktijkstudies” verscheen zopas de derde uitgave van het boek Bijzondere bescherming tegen ontslag. Wij vroegen de auteur, Jan Herman, kamervoorzitter arbeidshof Gent, om enige toelichting bij de inhoud ervan.

Wat wordt bedoeld met “bijzondere” bescherming tegen ontslag?

De term komt niet uit een of andere wet. Hij wordt gebruikt in de rechtsleer. Hij staat tegenover “algemene” bescherming tegen ontslag. Die slaat op de regels die alle werknemers zonder onderscheid beschermen, zoals bij een ontslag met opzegging of om een dringende reden.
Van de "bijzondere" bescherming tegen ontslag kunnen daarentegen alleen welbepaalde categorieën van werknemers genieten of nog werknemers die zich in specifieke omstandigheden bevinden. De wet stelt dan bijkomende voorwaarden opdat een ontslag regelmatig zou zijn.  Het ontslag om bepaalde redenen wordt verboden of het wordt integendeel slechts om bepaalde redenen toegelaten. Het is ook mogelijk dat de bewijslast wordt verschoven naar de werkgever of dat de regelmatigheid van het ontslag afhankelijk wordt gemaakt van de raadpleging of goedkeuring van een rechter of een paritair orgaan.

Waar vindt men de regels inzake de “bijzondere” bescherming tegen ontslag?

Slechts voor een deel in de Arbeidsovereenkomstenwet. De meeste regelingen vindt men in bijzondere wetten of zelfs in algemeen verbindend verklaarde nationale cao’s. Er bestaan vandaag een dertigtal verschillende regelingen.

Worden al die regelingen in het boek behandeld?

Neen, het boek behandelt een twintigtal verschillende regelingen, waarvan die inzake moederschapsbescherming, loopbaanonderbreking en represailleontslag de belangrijkste zijn.
Sommige regelingen zijn uitgebreid genoeg om er een boek op zich aan te wijden, denken we maar aan de bescherming van de personeelsafgevaardigden in ondernemingsraad en veiligheidscomité. Literatuur op dat vlak is al in ruime mate voorhanden.
Ook de bescherming van de vakbondsafgevaardigden wordt niet behandeld: zij is in de eerste plaats in sectorale cao’s terug te vinden en een gedetailleerde bespreking ervan zou niet in het boek passen.

Vertonen de verschillende regels een zekere gelijkenis met elkaar?
Jammer genoeg is de coherentie soms ver te zoeken. Men kan wel een aantal types van beschermingsregeling onderscheiden. Vele ervan gaan terug op de eerste regelingen inzake moederschapsbescherming of militaire dienst. Andere zijn van een heel ander type: zo gaan de regelingen inzake represailleontslag terug op de veertig jaar oude regeling van de gelijkheid man-vrouw. Daarnaast is er bijvoorbeeld ook nog de regeling inzake de bescherming van de preventieadviseurs, die geïnspireerd werd door deze van de al genoemde personeelsafgevaardigden.

Waarom een nieuwe uitgave?

In de periode sinds de vorige uitgave in 2009 is er een nieuwe regeling bijgekomen: die inzake geboorteverlof. De bestaande regeling inzake vaderschapsverlof werd bovendien geslachtsneutraal gemaakt. De zogenaamde pestwet werd grondig hervormd zodanig dat de ontslagregeling die erin voorkomt, steeds verder afwijkt van de bescherming tegen represailleontslag in de zogenaamde (anti)discriminatiewetten. Redenen genoeg voor een nieuwe uitgave. Daarenboven moest er natuurlijk een grote hoeveelheid nieuwe rechtspraak en rechtsleer verwerkt worden.

Wat brengt de toekomst?

Die is niet te voorspellen. Sinds jaar en dag vraagt de rechtsleer een grondige hervorming én vereenvoudiging van de materie van de bijzondere ontslagbescherming, tevergeefs, wel integendeel nu er nog altijd nieuwe regelingen bijkomen. De hervorming van het ontslagrecht in 2014 is op dit punt een maat voor niets geweest. Initiatieven om ook deze materie aan te pakken, zijn er in elk geval tot dusver niet. Het valt dus te vrezen dat we nog voor onbepaalde tijd zullen moeten afrekenen met de huidige toestand.

Bijzondere bescherming tegen ontslagMeer informatie over het boek "Bijzonder bescherming tegen ontslag" kan u vinden op onze webshop

Jan Herman verliet in 1990 de Gentse balie om de functie van rechter in de arbeidsrechtbank Gent te vervullen. Sinds 1997 zetelt hij in het arbeidshof Gent, sinds drie jaar als kamervoorzitter. Naast tientallen artikelen over sociaalrechtelijke materies schreef hij o.a. de losbladige werken Schorsingen van de arbeidsovereenkomst en Arbeidsovereenkomsten, waarvan hij ook al dertig jaar de bijwerking verzorgt.


Gepubliceerd op 14-12-2015

Berichttitel

Berichtomschrijving
  162