25 jaar sociaal recht

Vorige week donderdag vierden we de 25e verjaardag van de Gids voor sociale reglementering in ondernemingen. Dit jaarboek van auteur Francis Verbrugge, dat Kluwer uitgeeft in nauwe samenwerking met Partena, is in deze tijdspanne uitgegroeid tot een echte bijbel voor de praktijkjuristen in de HR.

Het sociaal recht heeft een hele evolutie doorgemaakt in die kwarteeuw. We zetten de voornaamste ontwikkelingen van de laatste 25 jaar graag even voor u op een rijtje.


Toen de Gids opgestart werd, eind jaren 80, was de periode van regeren met volmachten net voorbij. De wet op de arbeidsovereenkomsten was een relatief jonge wet die er o.m. voor zorgde dat het sociaal recht zich echt los van het klassieke burgerlijke recht zou gaan ontwikkelen.

Ons sociaal recht is zeker uniek te noemen maar heeft ook onmiskenbaar een Europese invloed gekend (ondergaan?).

FrancisVerbruggeZo kwam in de jaren 90 onder invloed van Europese richtlijnen de Belgische regelgeving op de diverse verloven tot stand. Aanvankelijk onder de vorm van “loopbaanonderbreking” en de invoering van verloven zoals het ouderschaps- en zorgverlof, loopbaanonderbreking die nadien omgevormd werd tot “tijdskrediet”. Die Europese invloed is ook nu nog merkbaar, zoals recent het geval is met bijvoorbeeld de zogenaamde Europese vakantie (facultatieve aanvullende dagen vakantie voor werknemers met onvoldoende verlofrechten).

In diezelfde periode werden ook heel wat maatregelen genomen om het aanwerven van werknemers te stimuleren en de arbeidskosten te verminderen. Een waar kluwen van verminderingen op de sociale lasten, waarbij de ene bijdragevermindering de andere opvolgde. 
In 2004 moest de invoering van één structurele basisvermindering, gecombineerd met een aantal specifieke doelgroepverminderingen, orde in de chaos scheppen, maar tot een vereenvoudiging  kwam het niet echt. Hopelijk wordt slaagt de regionalisering van de bijdrageverminderingen die voorzien vanaf juli 2014 hier wel in…

BESCHERMING PRIVELEVEN

Een andere zeer belangrijke ontwikkeling is deze van de specifieke wetgeving over de bescherming van het privéleven en de ongewenste intimiteiten op de werkvloer. De bescherming van het privéleven moet ook op de werkvloer gegarandeerd en gerespecteerd worden. Ook hier speelt de invloed van Europa, het recht is immers gewaarborgd door het Europees verdrag voor de rechten van de mens. De bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag werd ingeschreven in de welzijnswet. Recent werd hier nog een luik “psychosociale bescherming” aan toegevoegd. De werkgever moet voortaan ook specifiek rekening houden met de stressfactoren op het werk.

Ook de toenemende vergrijzing en de bijhorende druk op de sociale zekerheid, noopte de wetgever tot actie. Er werd al danig gesleuteld aan de pensioenleeftijd en we zijn nog steeds op zoek naar manieren om het einde van de loopbaan te verlengen of aan te passen aan de omstandigheden. Zo werd brugpensioen verschillende keren aangepast en omgevormd.

FLEXIBILITEIT

Een zeer belangrijke evolutie in ons sociaal recht ligt op vlak van de flexibiliteit. Niet alleen op vlak van de arbeidscontracten, met de invoering van tijdelijke contracten en de opkomst van uitzendarbeid, maar zeker ook op de manier waarop we met de arbeidstijd omgaan. De invoering van arbeidsduurvermindering, deeltijdse arbeid, tijdskrediet, flexibele uurroosters, thuiswerk… moest ervoor zorgen dat het evenwicht tussen werk en privé behouden kon worden.
Maar ook de invoering van verschillende alternatieve loonvormen zoals (maaltijd- en opleidings)cheques, premies enz. … toont de groeiende flexibiliteit van ons arbeidsrecht aan.

En tot slot het fameuze eenheidsstatuut: een arrest van het grondwettelijk hof heeft de aanzet gegeven voor de invoering van een eenheidsstatuut, waarbij de verschillen tussen arbeiders en bedienden weggewerkt moeten worden. Nu al het geval voor o.a. opzegtermijnen en carenzdag, maar op termijn zal het hele sociaalrechtelijke landschap in België hierdoor grondig hertekend worden.

Al deze evoluties hebben hun weg gevonden in 25 jaar Gids. Auteur en bezieler Francis Verbrugge (Partena/foto) heeft deze telkens vertaald naar bruikbare praktijkinformatie. En er staan ons ongetwijfeld nog boeiende jaren te wachten…

Bestellen? In onze webshop natuurlijk! 


 

Gepubliceerd op 14-05-2014

Berichttitel

Berichtomschrijving
  103