‘Een relativering van het partijpolitieke systeem zou goed zijn voor het klimaat’

Uit De Juristenkrant nr. 399 van 4 december 2019

Op 5 december vraagt de Vlaamse Juristenvereniging zich tijdens een studieavond af wat de klimaatdiscussie doet met het recht. Een van de sprekers is professor Sigrid Pauwels van de Universiteit Antwerpen. Zij is gespecialiseerd in bouwrecht, en juridische aspecten van stadsontwikkeling. Vanuit haar Metropolitan Legal Lab buigt zij zich onder andere over de vraag hoe de grootstad van de toekomst zal omgaan met het klimaatprobleem. Zij doet onder andere onderzoek naar hoe het rechtssysteem aangepast kan worden aan de klimaatuitdaging. ‘Je moet durven de pijnpunten van een democratisch systeem benoemen.’

Gepubliceerd op 05-12-2019

'Het Metropolitan Legal Lab is ontstaan in 2014, na een toevallige ontmoeting met een collega. We deelden een fascinatie voor nieuwe uitdagingen in grote steden. Steden worden daar veel sterker en op veel grotere schaal mee geconfronteerd dan dorpen. Anderzijds is in steden ook de grootste kennisconcentratie aanwezig, en kunnen ook de oplossingen van daar komen.’

‘Die nieuwe juridische vragen gaan niet zozeer over de inhoud van de regelgeving, maar wel over de impact van juridische structuren op hoe je je met de omgeving omgaat. We onderzoeken onder andere of het huidige eigendomsrecht nog actueel is. We willen oplossingen zoeken, samen met niet-juristen, mensen met een andere expertise, zoals architecten en ruimtelijke planners. (...)’

prof-adaptieve-wetgeving-6
Sigrid Pauwels - (c) Wouter Van Vaerenbergh

Deliberatieve democratie

Sigrid Pauwels: ‘Adaptive law is een juridisch denkkader om een rechtssysteem tegen het licht te houden en te kijken hoe veerkrachtig het is. Die veerkracht heb je nodig om klimaatverandering aan te pakken. Een veerkrachtig rechtssysteem past zich goed en effectief aan en reorganiseert zichzelf bij een nieuwe uitdaging, zo faciliteert het oplossingen eerder dan oplossingen in de weg te zitten. Het gaat daarbij niet zozeer over de inhoud van regelgeving, zoals de invoering van een lage-emissiezone of energieprestatievoorwaarden, of over conflicten zoals compensatie voor milieuschade. We kijken wel naar de structuren: door wie en hoe wordt regelgeving gemaakt, geëvalueerd en bijgestuurd. (...)'

(...)

‘Een vierde en vijfde onderzoekslijn staan in de steigers. Het gaat over het adaptief maken van de regelgeving die eigendom en mobiliteit aanstuurt. Dat zijn immers twee belangrijke structuren die bepalen hoe we de klimaatverandering kunnen aanpakken. We willen onderzoeken hoe we het eigendomsrecht flexibeler kunnen invullen, als een netwerk van verschillende rechten tussen personen. Nu staat het soms een verantwoord gebruik van ruimte in de weg. Ruimte ruilen en delen in nieuwe juridische verbindingen staat daarbij centraal. (...)'

(...)

‘Dus niet een dictatuur maar een relativering van het partijpolitieke systeem zou goed zijn voor het klimaat. Het idee van een loting vind ik interessant; mandatarissen kunnen niet herverkozen worden maar krijgen de opdracht om te werken naar een oplossing en leggen daar verantwoording voor af. De focus is dan de oplossing, niet de herverkiezing.’

  589