Compendium Belgisch Staatsrecht

Alen AndreMuylle Koen 2De vierde uitgave van het Compendium van het Belgisch Staatsrecht is door André Alen en Koen Muylle bijgewerkt tot eind 2014. Het is in het Nederlandse taalgebied het enige werk waarin de zesde staatshervorming volledig is verwerkt. Dankzij een duidelijke en heldere indeling vindt de lezer snel zijn weg in decomplexe Belgische staatsstructuur. Ook wordt uitvoerig aandacht besteed aan de Europese dimensie van het Belgisch staatsrecht, vooral inzake de rechten en vrijheden. Daaromtrent worden zowel de verdragsbepalingen als de Luxemburgse en Straatsburgse rechtspraak vermeld. Ook de rechtspraak van de hoogste Belgische rechtscolleges, inzonderheid deze van het Grondwettelijk Hof, komt ruim aan bod. Hierna vindt u een kort interview met de auteurs.

Sinds de publicatie van de derde uitgave in 2012 heeft de wetgever een aantal wijzigingen doorgevoerd. Wat zijn de belangrijkste krachtlijnen?

De voornaamste nieuwigheden betreffen vanzelfsprekend de zesde staatshervorming van 2012-2014. Het gaat om een zeer omvangrijke staatshervorming die betrekking heeft op zowel de instellingen (bijvoorbeeld de hervorming van het tweekamerstelsel), als de bevoegdheidsverdeling (talrijke bevoegdheidsoverdrachten inzake werkgelegenheid, gezondheidszorg, kinderbijslag, justitie ...), de financiering (de gewestelijke personenbelasting) en de rechtsbescherming (o.m. de bevoegdheidsuitbreidingen van het Grondwettelijk Hof en de mogelijkheid voor de Raad van State om een schadevergoeding tot herstel toe te kennen). Het gaat vaak om zeer complexe regelingen. De vierde uitgave van het Compendium bespreekt al die elementen. Het staatsrecht beperkt zich evenwel niet tot de door de (grond)wetgever doorgevoerde wijzigingen. Jurisprudentiële ontwikkelingen zijn evenzeer belangrijk. Zo draagt de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof aanzienlijk bij tot de vorming van het staatsrecht. Daar komt nog de toenemende internationalisering bij, en de groeiende invloed van het Hof van Justitie van de Europese Unie en van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Vandaar dat wij ook veel aandacht besteden aan de rechtspraak van die rechtscolleges. 

Hoe is het Compendium geëvolueerd sinds de publicatie van de eerste editie?

De eerste uitgave van het Compendium dateert van 2000. Het Compendium werd opgevat als een handleiding bij de colleges staatsrecht aan de KU Leuven, al is het altijd de bedoeling geweest om een werk te maken dat ook voor andere beoefenaars van het publiek recht en voor wie zich voorbereidt op een door de overheid ingericht examen zeer nuttig is. Dat is nog steeds het geval. De structuur van de eerste uitgave hebben wij ook behouden, omdat die vooral voor studenten zeer pedagogisch is. Wat de inhoud betreft, is de stof bijgewerkt tot 1 september 2014. Aldus is het Compendium een van de weinige volledig bijgewerkte over het staatsrecht.

Een blik in de toekomst: welke zijn volgens u de uitdagingen voor het staatsrecht in België? 

Wat het Belgische federalisme betreft, zal bij de uitvoering van de zesde Staatshervorming de noodzaak van samenwerking, zowel tussen de deelstaten (horizontaal) als tussen de deelstaten en de federale overheid (verticaal), toenemen. Het coöperatief federalisme wordt bijgevolg nog belangrijker. De zesde staatshervorming heeft overigens in talrijke vormen van verplichte samenwerking voorzien. De bijzondere wetgever is er vaak niet in geslaagd om homogene bevoegdheidspakketten over te dragen. Die complexiteit van de bevoegdheidsverdeling alsook de noodzaak om het beleid op elkaar af te stemmen, zullen de deelstaten en de federale overheid er toe aanzetten om overleg te plegen, zelfs al verplicht de bijzondere wet hen niet om op een of andere manier met elkaar samen te werken. Wat de internationalisering, en inzonderheid de europeanisering, van het Staatsrecht betreft, valt te verwachten dat die niet beperkt zal blijven tot de sfeer van de grondrechten, via het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Ook daarbuiten, en met name in de werking van de instellingen, zal die internationalisering zich in groeiende mate laten voelen. We zien daar trouwens al een aanzet toe in de wijze waarop het Europese begrotingskader weegt op de financiering van de deelstaten en op het begrotingsrecht in het algemeen. Ook het klimaatresponsabiliseringsmechanisme en de uitbreiding van het substitutiemechanisme in die aangelegenheid passen in die trends.



Bron: André ALEN en Koen MUYLLE, Compendium van het Belgisch Staatsrecht, Mechelen, Wolters Kluwer, 2015, 376 p.

Klik hier om het Compendium van het Belgisch Staatsrecht te kopen.

Klik hier voor meer informatie over het Tijdschrift voor Bestuurswetenschappen en Publiekrecht.

Op Jura vindt u meer rechtsleer over de zesde staatshervorming.


Gepubliceerd op 04-02-2015

  158