Aantal examenbetwistingen blijft constant

Bij hogere onderwijsinstellingen bestaat de perceptie dat het aantal examenbetwistingen door studenten elk jaar stijgt. Karen Weis, lector-onderzoeker bij de hogeschool UC Leuven-Limburg, ontkracht die stelling. Zij onderzocht de rechtspraak van de Raad voor Studievoortgangsbetwistingen van de laatste 10 jaar, en stelt vast dat de instroom constant bleef. Enkel de betwistingen over de teruggave van leerkrediet gingen steil de hoogte in. ‘En dit soort betwistingen heeft nog groeipotentieel.’ Daarom pleit Weis voor een aanpassing van de procedure voor het teruggeven van leerkrediet: ‘Eén bevoegde rechter in plaats van drie. Want nu moet men veel tijd en middelen besteden aan relatief eenvoudige zaken. Je hebt daar geen drie rechters voor nodig.’ (uit De Juristenkrant)

Dit artikel is verschenen in De Juristenkrant nr. 314. U kunt de krant ook lezen in Jura.

Ruth Boone

Karen Weis deed het onderzoek voor het Onderzoekscentrum Recht in Praktijk van de hogeschool. Ze bekeek de 2085 dossiers die de Raad voor Studievoortgangsbetwistingen in de periode 2005-2014 behandelde.
De Raad heeft drie bevoegdheden: de betwistingen over examenbeslissingen, de vragen om teruggave van leerkrediet bij overmacht, en de gelijkstelling van buitenlandse diploma’s. Weis: ‘Het aantal klachten in de eerste bevoegdheid blijft de laatste jaren constant. De tweede bevoegdheid, over de leerkredieten, heeft de Raad pas sinds 2012 en is vandaag de populairste. Onder meer daardoor ging het totale aantal klachten op tien jaar tijd van 50 naar meer dan 500 per jaar. Bovendien is het slaagpercentage van die klachten hoog: 90 procent van de studenten krijgt gelijk. Overmacht wordt makkelijk aanvaard door de Raad, behalve bij ADHD, ADD en autisme, waar je bijkomend moet aantonen dat je wel degelijk door de stoornis gehinderd werd bij het opnemen van je examenkansen.’ Weis stelde vast dat de procedure vooral wordt ingeroepen door universiteitsstudenten. ‘De hogeschoolstudenten kennen de procedure blijkbaar nog niet zo goed. Daarom denk ik dat deze procedure nog groeipotentieel heeft, temeer omdat studenten ook voor vroegere jaren leerkrediet terugvragen. Het zijn vrij gemakkelijke zaken, maar er kruipt veel tijd in, omdat elke zaak met drie rechters behandeld moet worden. Met het groeipotentieel in het achterhoofd denk ik dat de procedure beter hervormd kan worden, zodat elke aanvraag om leerkrediet terug te krijgen door een rechter alleen kan worden behandeld.’
De beroepen tegen beslissingen van NARIC over de erkenning van buitenlandse diploma’s maken maar een klein deel uit van het contentieux (gemiddeld tussen de 10 en 20 per jaar, met een slaagpercentage van 30 procent).

Aandachtspunt: motivering
Wat de pure examenbetwistingen betreft, blijkt het meest gebruikte argument de motivering van een beslissing van de examencommissie bij tekorten. Het gaat daarbij zelden over de inhoud van het examen zelf.
De meeste klachten in de voorbije 10 jaar kwamen uit de lerarenopleidingen, uit de rechten, de menswetenschappelijke en managementrichtingen. ‘Veel studenten uit de lerarenopleiding vechten de motivering van hun stagebeoordeling aan. Dat is ook begrijpelijk: over de stagebeoordeling is veel discussie mogelijk. Het slaagpercentage van de klachten bedraagt wel maar 20 procent.’
‘De lerarenopleidingen hebben daar ook uit geleerd: een goede motivering is belangrijk. Studenten hebben daar recht op. Waarom/daarom is niet meer voldoende als uitleg.’ Het is trouwens niet alleen de lerarenopleiding die leergeld betaalt: studenten geneeskunde hebben tot op heden 100 procent slaagkans als ze de motivering van hun stagebeoordeling aanvechten. ‘Men heeft daar nog weinig ervaring met motivering. Het is een leerproces dat bijvoorbeeld de kunstenopleidingen ondertussen voltooid hebben, en dat nu ook de architectuur doormaakt. Dat is eigenlijk de belangrijkste verdienste van de oprichting van de Raad: universiteiten en hogescholen leren motiveren.’
Studenten mogen dan wel gelijk halen over de motivering van een beslissing, van een tekort een 10 maken, is heel moeilijk. Een gebrekkige motivering kan gemakkelijk rechtgezet worden. Waarom gaan studenten dan toch zo makkelijk naar de Raad? ‘Ze denken er niet echt bij na, hopen toch nog te slagen. De vraag rijst ook of hun advocaat hen goed uitlegt wat de kansen zijn. Daarom ook een oproep aan advocaten in deze materie: maak de studenten niet te veel wijs. Wat haalt het uit om te procederen over de motivering? Misschien kunnen ze beter gewoon goed studeren voor hun tweede zit.'

Gepubliceerd op 01-10-2015

  109