Consulaire hulp aan Belgen in nood in het buitenland binnenkort bij wet geregeld

Belgen die zich in een noodsituatie bevinden in het buitenland kunnen al jaar en dag rekenen op bijstand van de diplomatieke en consulaire posten. Tot op vandaag is er echter geen enkele wet die deze ‘consulaire bijstand’ regelt. De enige basis van nationaal recht bestaat uit circulaires en uit een praktijk die verheven is tot gewoonterecht. De wetgever wil echter meer garanties creëren: een duidelijk wettelijk kader dat tot in detail de bevoegdheden van de posten vastlegt en concretiseert wat we mogen verwachten als we in nood verkeren in een ander land. Het wetsontwerp dat hiervoor zorgt, ligt momenteel voor in de Kamer.

Gepubliceerd op 19-04-2018

Laure Lemmens
Wolters Kluwer

Het voert een nieuw Hoofdstuk 13 ‘Consulaire bijstand aan Belgen en niet-vertegenwoordigde burgers van de Europese Unie’ toe aan het Consulair Wetboek. Het hoofdstuk omvat onder meer een lijst van omstandigheden waarin consulaire bijstand kan worden verleend. Dit zogenaamde consulaire pakket omvat

  • het overlijden van een Belg;
  • een ernstig ongeval overkomen aan een Belg;
  • een ernstig misdrijf waarvan een Belg het slachtoffer is;
  • een onrustwekkende verdwijning van een Belg;
  • een aanhouding of hechtenis van een Belg;
  • een extreme noodtoestand waarin een Belg zich bevindt;
  • een zware consulaire crisis;
  • een internationale kinderontvoering wanneer het kind en/of één van de ouders Belg is.

Alle Belgen kunnen in deze situaties rekenen op bijstand van de consulaire en diplomatieke posten. Tenminste wanneer de betrokkene heeft bewezen dat hij ‘alle andere hulpmogelijkheden’ waarvan hij zou kunnen genieten door tussenkomst van derden (zoals werkgever, verzekeringen, ziekenfonds, touroperators, transportbedrijven en naasten) heeft uitgeput.

De tekst maakt wel duidelijk dat Belgen ook zelf hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Zo zal consulaire bijstand uitgesloten zijn wanneer een Belg naar een land is afgereisd waarvan Buitenlandse Zaken een negatief reisadvies heeft gegeven of naar een land waar een gewapend conflict woedt. Wie buitensporige risico’s neemt zonder zich daarvoor te laten verzekeren of geen gevolg heeft gegeven aan de oproep van Buitenlandse Zaken om een bepaald gebied te verlaten, maakt evenmin aanspraak op bijstand.

  238