Panoramavrijheid nu ook in Belgisch auteursrecht

AtomiumSimon Geiregat maakte een eerste grondige analyse van de panorama-uitzondering in het auteursrecht. Hierna vindt u een samenvatting van zijn bijdrage in het tijdschrift Intellectuele rechten / Droits intellectuels (IRDI – afl. 2016/3).

Wie foto’s maakt en deelt van openbare monumenten en gebouwen, kan voortaan gerust(er) zijn. Sinds kort moeten auteurs dulden dat iedereen werken van beeldende, grafische of bouwkunst mag reproduceren en meedelen, als een aantal voorwaarden zijn vervuld. Daarmee sluit België aan bij de meerderheid van de EU-lidstaten.

Voorwaarden

De wet vereist onder meer dat het werk gemaakt is om permanent in openbare plaatsen te worden geplaatst. Het werk moet met andere woorden kennelijk bestemd zijn om zich langdurig te bevinden op een plaats die voortdurend publiek bereikbaar is. Of het volstaat dat een werk zichtbaar is vanuit een openbare plaats, valt af te wachten.

Het werk moet verder worden weergegeven ‘zoals het zich aldaar bevindt’. Die voorwaarde is wat ambigu. Enerzijds, wie zich op de uitzondering beroept, moet bijvoorbeeld het werk in zijn context weergeven. Anderzijds is het toegestaan om erop in te zoomen, om het werk te schalen of om een digitale fotofilter toe te passen.

Het gebruik mag enerzijds geen afbreuk doen aan de normale exploitatie van het werk en geen onredelijke schade berokkenen aan de wettige belangen van de auteur. Een winstoogmerk bij het gebruik doet anderzijds niet ter zake. Het valt te betwijfelen of het delen van foto’s op sociale media die toets altijd zal doorstaan.

Andere uitzonderingen

België kende al gelijkaardige uitzonderingen op de auteursrechten. Zo mocht een werk op een openbare plaats al toevallig, zijdelings of op de achtergrond aan bod komen in een weergave. Die bepaling blijft bestaan naast de nieuwe panorama-uitzondering, wat de terminologie wat verwarrend maakt. De uitzondering voor zijdelingse weergaven vindt namelijk pas toepassing als iemand méér aandacht heeft voor ‘het panorama’ dan voor het werk zelf. Bij de nieuwe uitzondering is die focus daarentegen irrelevant.

In de Kamer hangt momenteel een wetsontwerp dat de lijst met uitzonderingen op de auteursrechten zal wijzigen, nu het duidelijk is geworden dat een Europese harmonisatie nog veraf is. In afwachting kunnen we evenwel al met een gerust hart selfies maken bij het Atomium op de Heizel, Olivier de Duivel in Tielt, de Eeklose Herbakker of de Gentse Stadshal.



De auteur is doctoraatsbursaal (BOF) aan de Universiteit Gent.

Bron: Simon GEIREGAT, "Nieuw in het auteursrecht: de panorama-uitzondering", IRDI 2016, afl. 3, 229-239.

De volledige tekst vindt u in het tijdschrift Intellectuele rechten / Droits intellectuels (IRDI). Klik hier voor meer informatie over het Intellectuele rechten / Droits intellectuels (IRDI), alsook voor de abonnementsvoorwaarden.

U kunt de tekst van Simon Geiregat integraal lezen in elektronische vorm via Jura.

Op Jura vindt u meer rechtsleer over auteursrecht.


Gepubliceerd op 28-12-2016

  215