Overgang van onderneming krachtens overeenkomst

Vandersnickt ClaudioVan Claudio Vandersnickt verscheen een boek met als titel "Overgang van onderneming krachtens overeenkomst. Het materieel toepassingsgebied van richtlijn 2001/23/EG". Hij onderzoekt de rechtspraak van het Hof van Justitie met betrekking tot het materieel toepassingsgebied van richtlijn nr. 2001/23/EG en voert een Europeesrechtelijke toets van Hoofdstuk II van de CAO nr. 32bis door. Zijn invalshoek is dus Europeesrechtelijk. Hierna leest u een interview met Claudio Vandersnickt naar aanleiding van zijn boek.

Bestel het boek "Overgang van onderneming krachtens overeenkomst. Het materieel toepassingsgebied van richtlijn 2001/23/EG" van Claudio Vandersnickt.

Waarom heeft u voor dit onderwerp gekozen?

In de praktijk zie ik dat er heel wat vragen worden gesteld over het begrip overgang van onderneming krachtens overeenkomst en de toepasselijkheid van de cao nr. 32bis. Het is in de praktijk dan ook vaak niet evident om na te gaan of in een bepaalde situatie de cao nr. 32bis moet worden toegepast. Dat is zeker het geval bij complexere herstructureringen, zoals in- of outsourcingsoperaties. De materie is niet zo eenvoudig omdat men voor de toepassing van de cao nr. 32bis een grondige kennis moet hebben van de rechtspraak van het Hof van Justitie. De cao nr. 32bis zet in Belgisch recht immers de Europese richtlijn 2001/23/EG om. Bij de toepassing van de cao nr. 32bis moet men dan ook rekening houden met de Europese rechtspraak van het Hof van Justitie: er is een verplichting van richtlijnconforme interpretatie. Er bestaat echter heel wat Europese rechtspraak en die is niet altijd gemakkelijk te begrijpen. Bovendien is het Hof van Justitie doorheen de jaren niet altijd het toonbeeld geweest van juridische consistentie en helderheid. In mijn boek probeer ik deze Europese rechtspraak te analyseren en in een logische structuur samen te vatten. Op die manier wordt ook duidelijker wanneer de cao nr. 32bis moet worden toegepast en wanneer niet.

Is de Europese rechtspraak dan zo belangrijk?

Jazeker. Er zijn maar weinig materies in het sociaal recht waarin het Hof van Justitie een meer dominerende rol heeft gespeeld. Dat is ook logisch. Het toepassingsgebied van de richtlijn 2001/23/EG is nogal vaag gedefinieerd zodat het Hof van Justitie in de loop der jaren geconfronteerd werd met tientallen prejudiciële vragen om het begrip overgang van onderneming te interpreteren en het toepassingsgebied van de richtlijn te verduidelijken. Bovendien zijn vele bepalingen uit de cao nr. 32bis letterlijk overgenomen uit de bepalingen van de richtlijn. In de praktijk zien we dan ook dat de Belgische arbeidsgerechten de Europese rechtspraak consequent overnemen en toepassen wanneer zij concrete geschillen moeten beslechten. De kennis van de Europese rechtspraak is dan ook absoluut noodzakelijk voor de toepassing van de cao nr. 32bis.

Waarom is de materie zo complex?

Een aantal factoren spelen een rol. Ten eerste is de complexiteit er deels gekomen door de expansieve rechtspraak van het Hof van Justitie zelf. Bij de totstandkoming van de eerste richtlijn in dit kader, de richtlijn 77/187/EEG van 14 februari 1977, waren er vooral klassieke overnames, fusies of splitsingen van bedrijven. Het was duidelijk dat dergelijke operaties een overgang van onderneming in de zin van de richtlijn uitmaakten. Gaandeweg werden herstructureringsoperaties echter complexer. Men ging enkel activiteiten uitbesteden of overnemen zonder overdracht of overname van volledige bedrijfsstructuren of -middelen. De toepassing van de richtlijn werd dan niet meer zo evident. We hebben echter moeten vaststellen dat het Hof van Justitie steeds een ruime interpretatie van het toepassingsgebied van de richtlijn heeft voorgestaan, met als doel de werknemers zo veel als mogelijk te beschermen. In een bepaalde periode heeft het Hof de richtlijn zelf te ruim geïnterpreteerd en is het op zijn stappen moeten terugkeren. De ruime interpretatie in functie van de bescherming van de werknemers is als beginsel evenwel altijd overeind gebleven. Men heeft echter soms de indruk dat het Hof bereid is om zich in heel wat bochten te wringen om toch te kunnen oordelen dat de richtlijn op bepaalde situatie van toepassing is. Dit werkt de complexiteit van de rechtspraak natuurlijk in de hand.

Daarnaast worden een aantal moeilijkheden veroorzaak door het feit dat de richtlijn in België werd omgezet door een cao, afgesloten in de Nationale Arbeidsraad, en niet door een wet. De cao nr. 32bis is immers enkel van toepassing in de privésector, terwijl de richtlijn 2001/23/EG ook van toepassing kan zijn in de publieke sector. België heeft de richtlijn dus onvolledig omgezet. Dit leidt in de praktijk tot een aantal juridische lacunes bij ondernemingsovergangen waarbij een publiekrechtelijke onderneming is betrokken. Aangezien de publieke sector de laatste jaren meer en meer onderworpen wordt aan de principes van de vrije markt, zien we dan ook meer en meer van dergelijke operaties. Privatiseringen zijn daar een goed voorbeeld van. Het gebrek aan een wettelijk kader voor de bescherming van de werknemers die betrokken zijn bij dergelijke operaties is en blijft juridisch problematisch. De opeenvolgende bevoegde ministers hebben steeds nagelaten de richtlijn om te zetten voor de publieke sector.

Hoe ziet u de toekomst van deze materie?

De materie van overgang van onderneming zal hoofdzakelijk 'rechtersrecht' blijven. De invloed van het Hof van Justitie zal blijven doorwerken. Men mag immers niet vergeten dat het Hof van Justitie een antwoord geeft op prejudiciële vragen van nationale rechters uit alle lidstaten van de Europese Unie. De voedingsbodem voor toekomstige rechtspraak is dus zeer groot. Er blijven trouwens nog heel wat vragen onbeantwoord. Een constante opvolging van nieuwe Europese rechtspraak zal dan ook essentieel zijn voor de toepassing van de cao nr. 32bis in de toekomst.



Bron: Claudio VANDERSNICKT, Overgang van onderneming krachtens overeenkomst. Het materieel toepassingsgebied van richtlijn 2001/23/EG, Mechelen, Wolters Kluwer, 2015, 168 p.

Bestel het boek "Overgang van onderneming krachtens overeenkomst. Het materieel toepassingsgebied van richtlijn 2001/23/EG" van Claudio Vandersnickt.

Op Jura vindt u meer rechtsleer over overgang van onderneming krachtens overeenkomst.


Gepubliceerd op 03-06-2015

  313