Bestuurdersaansprakelijkheid: kent u de nieuwe regels?

De bestuurdersaansprakelijkheid zit op een raakvlak tussen vennootschaps-, burgerlijk en insolventierecht. “Vanuit al deze rechtstakken komen er wijzigingen op ons af”, zegt advocaat Alain François. “Bestuurders van vennootschappen, vzw’s en stichtingen kunnen maar beter goed bij de les blijven.”

Gepubliceerd op 02-07-2018

Het aansprakelijkheidsrecht voor bestuurders, waar gaat dat precies over?

“Het bepaalt onder welke voorwaarden bestuurders van een vennootschap, vzw, ivzw of stichting door de rechtspersoon of door derden aansprakelijk kunnen worden gesteld voor hun beslissingen, daden of gedragingen in hun hoedanigheid als bestuurder.”

Er zit een nieuw Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen aan te komen. Met welke nieuwigheden moeten bestuurders rekening houden?

“Het nieuwe wetboek brengt alvast meer logica en systematiek. Zo komen er om te beginnen algemene regels voor de aansprakelijkheid van bestuurders van álle door het Wetboek geregelde rechtspersonen: vennootschappen, maar ook vzw’s, ivzw’s en stichtingen. Daarnaast wordt de bestuurdersaansprakelijkheid deels gedepenaliseerd door het wegvallen van enkele, overigens nog weinig gebruikte, strafbepalingen. Verder staat het wetboek ook uitdrukkelijk de techniek van de marginale toetsing toe, die rechters vaak al toepasten, maar waarover in de rechtsleer nog onenigheid bestond:  bestuurders zullen slechts aansprakelijk zijn voor beslissingen, daden of gedragingen die zich buiten de marge bevinden waarbinnen normaal voorzichtige en zorgvuldige bestuurders in dezelfde feitelijke omstandigheden geplaatst van mening kunnen verschillen.  Voorts worden besloten vennootschappen (afgekort BV’s, de opvolgers van de BVBA’s) kapitaalloos. Maar met een balans- en liquiditeitstest bouwt de wetgever bij uitkeringen aan de aandeelhouders wel een bescherming in voor schuldeisers. Eén en ander wordt afgegrendeld met een bestuurdersaansprakelijkheid, die zelfs strafrechtelijk kan zijn.

De opvallendste en wellicht meest controversiële nieuwigheid ten slotte – en vrij uniek in de wereld – is zonder twijfel de numerieke beperking van de aansprakelijkheid van bestuurders naargelang de omvang van de gevoerde onderneming. Daarmee worden de schadevergoedingen waartoe ze veroordeeld kunnen worden, geplafonneerd. Uiteraard geldt deze beperking niet bij bedrieglijk opzet of oogmerk om te schaden.”

Welke bedoeling heeft de wetgever met die beperking van de bestuurdersaansprakelijkheid?

“Men wil er o.a. voor zorgen dat het –toenemend- risico op bestuurdersaansprakelijkheid beter verzekerbaar wordt. Daarnaast wil men ook de ongelijkheid wegwerken ten aanzien van (top)managers die als werknemers of via managementvennootschappen van een aansprakelijkheidsbeperking genieten. Ook ongelijkheden met het buitenlans wil men wegwerken; de numerieke aansprakelijkheidsbeperking  wordt een aantrekkelijke selling proposition voor incorporaties in ons land. Te verwachten is nochtans dat het voorstel de wind van voor zal krijgen. De wereldwijde financiële crisis die deels is veroorzaakt door onverantwoordelijke bestuurders ligt immers nog fris in het geheugen.”

Zijn er naast het nieuwe Wetboek Vennootschappen en Verenigingen nog andere wetswijzigingen die een invloed hebben op de bestuurdersaansprakelijkheid?

“Jazeker. Het insolventierecht is hervormd en voortaan van toepassing op alle vennootschapsvormen, vzw’s en stichtingen. De bijzondere bestuurdersaansprakelijkheden na faillissement verhuisden van het Wetboek van vennootschappen naar het WER. Waar bestuurders van ondernemingen in moeilijkheden zich vooral moeten voor hoeden is dat ze geen aansprakelijkheid oplopen voor wrongful trading, of het verder zetten van een bedrijf dat eigenlijk reddeloos verloren is.

Er wordt ten slotte ook nog gewerkt aan een belangrijke hervorming van het aansprakelijkheidsrecht in het Burgerlijk Wetboek. Wat de impact daarvan zal zijn op de bestuurdersaansprakelijkheid, moeten we nog afwachten.”

Heel wat veranderingen dus, maar wie krijgt ermee te maken?

“In de praktijk iedereen die onderneemt. Of je nu bestuurder bent van een vennootschap of van een vzw, ivzw of stichting, de recente en nakende wijzigingen belangen iedere ondernemer aan.”

Wie is Alain François?

Als vennoot bij Eubelius focust Alain François zich op het vennootschaps-, ondernemings- en publiek-economisch recht. Hij is gespecialiseerd in het adviseren over en het voeren van geschillen in vennootschappen, het adviseren en structureren van publieke rechtspersonen en het begeleiden van projecten van publiek-private samenwerking. François is lid van de balie van Brussel. Hij doceert vennootschapsrecht aan de Vrije Universiteit Brussel.

Geschreven door Bieke Cauwenberghs, Product Manager Legal Actua bij Kluwer Opleidingen.

  469