Nieuw gerechtelijk landschap is een feit

Justitie beleeft historische dagen. Gisteren, 31 maart, werden het nieuwe parket van Halle-Vilvoorde en de ontdubbelde Nederlandstalige rechtbanken in Brussel geïnstalleerd, vandaag ontwaken we in een nieuw gerechtelijke landschap, met 12 nieuwe arrondissementen.

Arrondissements judiciaires - SPF Justice(1)Het Nederlandstalige parket Halle-Vilvoorde zal zich richten op typische voorstadsproblemen, zoals rondtrekkende daderbendes en woninginbraken. Maar het parket zal ook een specifiek vervolgingsbeleid kunnen uitwerken voor de criminaliteit die aan de nationale luchthaven in Zaventem verbonden is. Het parket is fysiek afgesneden van de rechtbank in Brussel, en daarom zal volgens de nieuwe procureur Thierry Freyne een verregaande informatisering noodzakelijk zijn. Freyne wees er bij de installatie ook op dat het parket van Halle-Vilvoorde geen eiland mag zijn, en nauw moet samenwerken met de gerechtelijke diensten in Brussel.

Voor de nieuwe Nederlandse rechtbank van koophandel is de prioriteit het indijken van de lange proceduretijden. Het kan niet dat perfect gezonde bedrijven in de problemen komen omdat ze te lang moeten wachten op een rechterlijke uitspraak, stelde de nieuwe voorzitter, Winnie Neirinck, bij de installatie van de rechtbanken.

De voorzitter van de arbeidsrechtbank Marie-Charlotte Vantomme, hoopt vooral op een digitale toekomst, en prees haar voorgangster, Gaby Van Den Bossche, die zoals bekend vorig jaar alles in de strijd gooide voor het behoud van het kader van de arbeidsrechtbank in Brussel.

Alfred Vanwinsen is de nieuwe voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg in Brussel, en hij pleitte voor een bijkomende kamer voor het snelrecht. De werklastmeting van KPMG is volgens Vanwinsen een goede toetssteen voor het werk in de rechtbank.

De nieuwe arbeidsauditeur, Jan Geysen, liet tot slot weten dat de prioriteit van het arbeidsauditoraat alle vormen van sociale fraude, sociale dumping en socio-economische exploitatie zal worden, samen met welzijn op het werk en het bestrijden van onveilige werkomstandigheden. Hij vreesde wel dat de huidige budgetten daarvoor onvoldoende zijn.

EEN NIEUW LANDSCHAP

Voortaan zijn er geen 27 gerechtelijke arrondissementen meer, maar 12: Antwerpen, Limburg, Waals-Brabant, Brussel, Leuven, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Luik, Eupen, Luxemburg, Namen en Henegouwen. Rechtbanken van eerste aanleg en politierechtbanken worden op arrondissementeel niveau georganiseerd. Elke arrondissement krijgt een rechtbank van eerste aanleg en een politierechtbank, behalve Brussel. Daar zijn er telkens twee (een Nederlandstalige en een Franstalige rechtbank). Bovendien hebben Halle en Vilvoorde ook een eigen politierechtbank. Tot nu waren er 27 rechtbanken van eerste aanleg en 34 politierechtbanken. 

De gerechtelijke arrondissementen vallen samen met de provinciegrenzen. Er is een apart arrondissement voor Brussel en Eupen. En ook Leuven en Nijvel vormen elk een afzonderlijk gerechtelijk arrondissement. Nijvel wordt hernoemd tot Waals-Brabant.

De zetel van de rechtbanken van eerste aanleg komt in de provinciehoofdstad. De bestaande zittingsplaatsen - op locaties buiten de zetel - blijven behouden. Zij worden afdelingen van de rechtbanken.
Er komen dertien rechtbanken van eerste aanleg: West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Limburg, Leuven, Brussel (2 rechtbanken), Nijvel, Eupen, Luik, Namen, Luxemburg en Henegouwen. Acht van hen worden onderverdeeld in afdelingen. Er zijn rechtbanken van eerste aanleg met twee afdelingen (Limburg en Namen), met drie afdelingen (Antwerpen, Oost-Vlaanderen, Luik, Luxemburg en Henegouwen) en zelfs met vier in de rechtbank van eerste aanleg in West-Vlaanderen.

Ook voor de arbeidsrechtbanken verandert een en ander. Zij worden georganiseerd per ressort van het hof van beroep. Maar Brussel, Leuven, Nijvel en Eupen krijgen eigen rechtbanken. Ook hier hebben sommige arbeidsrechtbanken afdelingen.
Rechtbanken van koophandel worden - net als arbeidsrechtbanken - georganiseerd per ressort van het Hof van beroep. Ook hier uitzonderingen voor Brussel, Nijvel, Leuven en Eupen en zijn er bepaalde rechtbanken van koophandel met afdelingen.
Ook bij de politierechtbanken komt er een schaalvergroting. Zij worden voortaan georganiseerd volgens de twaalf nieuwe gerechtelijke arrondissementen.

Vanaf 1 april 2014 maken de korpschefs de bijzondere reglementen op. Omdat de nieuw aan te wijzen korpschefs op die datum nog niet in functie zullen zijn, zullen er dus nog niet onmiddellijk nieuwe bijzondere reglementen van de uitgebreide rechtbanken zijn. Daarom worden de huidige bijzondere reglementen voorlopig behouden.

De gerechtelijke hervorming snoeit in het aantal mandaten. Daarom komt er nu een overgangsregeling voor wie nu al een mandaat uitoefent.

Alle magistraten die van rechtswege benoemd worden in een nieuwe rechtbank of een nieuw parket - zonder kandidatuurstelling en zonder nieuwe eedaflegging - behouden de anciënniteit die ze verworven hebben in de rechtbanken of parketten die de nieuwe rechtbank of het nieuwe parket uitmaken.

De vredegerechten en politierechtbanken krijgen in de meeste gerechtelijke arrondissementen een ‘voorzitter van de vrederechters en rechters in de politierechtbank’.

De voormalige korpschefs worden aangewezen als afdelingsvoorzitter, afdelingsprocureur of afdelingsauditeur in de afdeling waar ze tot nu mandaathouder waren. Tijdens die periode wordt er geen andere afdelingsvoorzitter, afdelingsprocureur of afdelingsauditeur aangewezen.

De wetgever neemt maatregelen om te vermijden dat een rechtbank, parket of auditoraat of een van de afdelingen zonder leiding valt in afwachting van de aanduiding van een nieuwe korpschef. Het kan immers gebeuren dat het mandaat van een korpschef rond 1 april 2014 vervalt.

Meer informatie?

De hele hervorming vereist ook nieuwe benamingen voor sommige rechtbanken. Die vindt u op de website van de FOD Justitie.

Alles over gerechtelijk recht vindt u ook in het Gerechtelijk wetboek in de reeks Tweetalige Wetboeken Story Scientia van Kluwer. Neem zeker een kijkje voor meer informatie! 

Gepubliceerd op 01-04-2014

  731