Legaat geheelheid vruchtgebruik dan toch geen algemeen legaat?

Op 10 januari 2017 publiceerde de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) een opmerkelijk standpunt over de kwalificatie van het legaat van de geheelheid van vruchtgebruik over de hele nalatenschap. In het standpunt is VLABEL van oordeel dat zo'n legaat 'niet wordt beschouwd als een algemeen legaat'. Bruno Cardoen en Evelien D’Hauwe analyseren het standpunt in de Nieuwsbrief Successierechten (nr. 2017/5) in het licht van de decennialange discussie over de kwalificatie van zo'n legaat. Zij lichten toe waarom het standpunt precies zo opvallend is en wijzen daarbij op de praktische fiscale gevolgen ervan. Hierna vindt u een samenvatting van hun bijdrage met als titel 'Legaat van de geheelheid van het vruchtgebruik: VLABEL blaast eeuwenoude controverse nieuw leven in'.

combo

1. Soorten legaten

In de bijdrage wordt eerst bondig ingegaan op de drie soorten legaten die in het Burgerlijk Wetboek worden onderscheiden: de algemene legaten, de legaten onder algemene titel en de bijzondere legaten. Daarbij wordt een beknopt overzicht gegeven van de civielrechtelijke gevolgen van elk legaat.


2. Kwalificatie doorheen de jaren

Vervolgens gaan de auteurs uitgebreid in op de verschillende strekkingen die reeds lang bestaan in rechtspraak en rechtsleer omtrent de kwalificatie van het legaat van de geheelheid van vruchtgebruik. De auteurs onderscheiden drie theorieën.

Volgens de eerste theorie is het legaat van een vruchtgebruik steeds een bijzonder legaat, óók wanneer het zich uitstrekt over alle goederen van de nalatenschap. Deze strekking wordt gevolgd door de meerderheid van de klassieke Franse en Belgische rechtsleer.

De tweede theorie gaat ervan uit dat een legaat van het vruchtgebruik over de hele nalatenschap steeds moet worden aangezien als een legaat onder algemene titel. Dit is sinds oudsher het standpunt van het Franse Hof van Cassatie.

De derde theorie stelt dat het legaat van vruchtgebruik moet worden gekwalificeerd volgens dezelfde criteria als een legaat van volle eigendom. Bijgevolg moet een legaat van het vruchtgebruik over de hele nalatenschap als een algemeen legaat worden gekwalificeerd. Het Belgische Hof van Cassatie bevestigde die theorie in een arrest van 2 mei 1952 en zorgde daarmee voor een spectaculaire ommekeer in de toen heersende rechtsopvatting. Met het arrest van het Hof van Cassatie leek de jarenlange betwisting teneinde gekomen.

Wanneer VLABEL in haar standpunt stelt dat het legaat van de geheelheid van het vruchtgebruik géén algemeen legaat is, distantieert zij zich dus van de rechtspraak van het Belgische Hof van Cassatie.


3. Fiscale gevolgen standpunt

De auteurs komen tot de conclusie dat VLABEL zich met het standpunt in feite in het voordeel van de legataris van de geheelheid van het vruchtgebruik heeft uitgesproken, vermits de (algemene) aangifteverplichting (art. 3.3.1.0.5. VCF) en de gezamenlijke aansprakelijkheid (art. 3.10.4.3.1. VCF) in zijnen hoofde wegvallen.

Bruno Cardoen en Evelien D’Hauwe zijn advocaten bij Tiberghien Advocaten.

Bron: CARDOEN, B. en D’HAUWE, E., “Legaat van de geheelheid van het vruchtgebruik: Vlabel blaast eeuwenoude controverse nieuw leven in”, Successierechten 2017, nr. 5, 1-9.

De volledige tekst vindt u in nummer 5/2017 van Successierechten.

U kunt de tekst van Bruno Cardoen en Evelien D’Hauwe integraal lezen in elektronische vorm via Jura.

  666