Digitale nalatenschap

ADRIAENS ElisabethElisabeth Adriaens biedt in aflevering 319 van het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW) van 25 maart 2015 een eerste terreinverkenning van de erfrechtelijke digitale problematiek naar Belgisch recht. Centraal staat de vraag of het klassieke erfrecht (verervingsregels, erfopvolging, nalatenschapsafwikkeling) onverkort van toepassing is op de digitale nalatenschap. Of noopt de digitalisering van de maatschappij tot een wijziging van de erfrechtelijke regels?

Hierna vindt u een korte samenvatting van deze bijdrage.

Digitaal persoonlijk product
Wij leven vandaag in een volledig gedigitaliseerde wereld. De klassieke waardepapieren, contracten, adresboeken, dagboeken, abonnementen, briefcorrespondentie, fotoalbums, bibliotheek, cd-collecties en bankrekeninguittreksels kennen elk hun digitale evenknie. Elke ICT-gebruiker creëert voortdurend – zij het vaak onbewust – digitale gegevens en verwerft online rechten. Samen vormen zij het digitaal persoonlijk product van de ICT-gebruiker. Dit brengt een wijziging mee binnen de normale nalatenschapsopbouw van een persoon: naast de klassieke nalatenschap zal de erflater ook beschikken over een digitale nalatenschap.

Digitale nalatenschapsafwikkeling
In beginsel behoren uitsluitend de patrimoniale rechten en schuldvorderingen tot de klassieke nalatenschap. Gelet op het wijd verbreide digitale landschap en de participaties daarin van de IT-gebruiker moet aan de digitale nalatenschap een groter bereik worden toegekend. Niet alleen de louter klassieke patrimoniale rechten zijn onderdeel van de digitale nalatenschap, ook de extra-patrimoniale en de persoonlijkheidsrechten moeten worden ingesloten. De erfrechtelijke regels (inclusief de saisineregeling) kunnen van toepassing blijven op de digitale nalatenschap. Evenwel worden een aantal problematieken die identiek zijn aan de klassieke nalatenschap uitvergroot doordat de digitale context voor een enorme schaalvergroting zorgt (bijvoorbeeld het eigendomsstatuut, de privacy na overlijden, de erfgenamen hun kennis over en toegang tot de nalatenschapsbestanddelen).

Digitale nalatenschapsplanning
Cruciaal is de wil van de erflater: aan wie wenst hij welk deel van zijn digitaal persoonlijk product te laten vererven. Daarom pleit de auteur voor een degelijke digitale nalatenschapsplanning. Daartoe wordt in deze bijdrage de inzetbaarheid van de reeds bestaande instrumenten (namelijk de verschillende testamentsvormen) onderzocht. Een bijzondere focus krijgt de figuur van de digitale testamentuitvoerder. Dit is één of meerdere vertrouwensperso(o)n(en) die de erflater kan aanstellen met het oog op het laten naleven van de laatste wil betreffende de digitale nalatenschap.

Besluit
Het klassieke erfrecht lijkt heel goed toepasbaar voor de digitale nalatenschapsafwikkeling. Toch moet er meer aandacht komen voor de sensibilisering en bewustmaking van de internetgebruiker. Zo is het in ieders belang om een digitale nalatenschapsplanning op te maken en een digitale testamentuitvoerder aan te duiden.



De auteur is assistent bij het Instituut voor rechtsvergelijking en Rector Roger Dillemans Instituut familiaal vermogensrecht (KU Leuven).

Bron: Elisabeth ADRIAENS, “Digitale nalatenschap. Terreinverkenning en wegmarkering”, NjW 2015, afl. 319, 218-229.

De volledige tekst vindt u in het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW). Klik hier voor meer informatie over het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW), alsook voor de abonnementsvoorwaarden.

NjW kan ook gelezen worden op smartphone en tablet. Wie al een abonnement heeft op de papieren versie geniet van een voordeeltarief. Klik hier voor meer informatie over NjW mobiel.

>>> Als u nu een jaarabonnement neemt op NjW ontvangt u gratis het volledige artikel van Elisabeth Adriaens in pdf-formaat. Zend hiervoor een e-mail met vermelding van alle vereiste contactgegevens voor de levering en facturatie van uw abonnement naar: njw@wolterskluwer.be.

De website van NjW: www.e-njw.be

Op Jura vindt u meer rechtsleer over digitale nalatenschap.


Gepubliceerd op 25-03-2015

  138