Wat als... de autonome auto het stuur overneemt?

Benzine, diesel of toch elektrisch? Dat was de belangrijkste vraag die automobilisten zich tijdens het afgelopen autosalon stelden. Maar een veel grotere impact op economisch, maatschappelijk én juridisch vlak, zal de komst van de zelfrijdende of autonome wagen hebben. Jan De Bruyne en Jochen Tanghe van de Universiteit Gent onderzochten wat de zelfrijdende auto zal betekenen voor de huidige aansprakelijkheidsregels. Ze doen ook een aantal beleidsmatige voorstellen. Al waarschuwen ze ook voor te veel regulering in deze fase.

Ruth Boone

foto: Wouter Van Vaerenbergh

Dit zijn een aantal quotes uit het interview. Het volledige artikel leest u in De Juristenkrant (nr. 344 van 22 februari 2017) of via jura.be.


Jochen Tanghe & Jan De BruyneDe zelfrijdende wagen bestaat niet, althans niet in de huidige Belgische wetgeving. Jochen Tanghe: ‘Er bestaan wel termen als motorrijtuigen, maar wat een autonoom voertuig is, is niet bepaald. Er zijn landen die zulke regels aan het opstellen zijn, zoals een aantal staten in de VS. Het grootste obstakel is ook niet de definitie van een zelfrijdend voertuig op zich, maar wel artikel 8.1 van de wegcode, dat bepaalt dat elk voertuig een bestuurder moet hebben. Volledig zelfrijdende voertuigen zijn daarom in principe niet op de weg toegelaten. Natuurlijk is de volledig zelfrijdende auto nog niet voor morgen. De modellen die in de nabije toekomst op de markt zullen komen, zijn gemengde modellen, waarin er altijd een bestuurder aanwezig is om de rijtaak over te nemen in gevallen waarin het besturingssysteem nog niet optimaal functioneert. Wettelijk gezien is er dus momenteel geen probleem, maar op de langere termijn zal de wegcode sowieso moeten worden aangepast.’

[...]

Jan De Bruyne: ‘De belangrijkste vraag is eigenlijk bij wie de aansprakelijkheid komt te liggen. Daarvoor zijn in hoofdzaak twee opties. Ofwel kun je kijken naar de producent van de software of het motorrijtuig, maar dan zullen een aantal wetgevende aanpassingen moeten gebeuren, ofwel kun je de gebruiker aanspreken voor fouten in het gebruik van het motorrijtuig of als bewaarder van een gebrekkige zaak.’
‘Voor de aansprakelijkheid van de producent zien wij voornamelijk twee obstakels. Het in verkeer brengen van een gebrekkig product, in dit geval het autonome motorrijtuig, zal voor problemen zorgen. Zo’n auto update zichzelf namelijk constant. Daarnaast is ook niet duidelijk of software een product is. Als het geen product is, is de richtlijn of de wetgeving over productaansprakelijkheid niet van toepassing.’

[...]

Een andere factor lijkt me de voetganger, die heb je niet onder controle, ondanks al die technologie.
Tanghe: ‘Dat is inderdaad een probleem. Autonome voertuigen hebben het heel moeilijk om het gedrag van mensen te voorspellen. De menselijke weggebruikers delen allemaal eenzelfde manier van denken. Daardoor kunnen wij relatief gemakkelijk voorspellen wat iemand van plan is om te doen. Wij kunnen bijvoorbeeld oogcontact maken met een menselijke bestuurder als we een straat willen oversteken. De autobestuurder zal dan vertragen, waardoor wij weten dat we veilig kunnen oversteken. Dat zijn vormen van onderlinge menselijke communicatie die heel subtiel zijn. Computers hebben het heel moeilijk om dat gedrag te meten of waar te nemen.’

[...]

De Bruyne: ‘Het is een domein dat in beweging is en dat de komende jaren van steeds groter belang zal worden, niet alleen binnen het aansprakelijkheidsrecht. Aansprakelijkheid is inderdaad een luik, maar er stellen zich ook uitdagingen op vlak van privacy en hacking. De juridische wereld in haar geheel zou zich moeten bezinnen over de maatschappelijke impact van autonome rijtuigen en robotica in het algemeen, en vooral hoe daarmee om te gaan.’

Dit zijn een aantal quotes uit het interview. Het volledige artikel leest u in De Juristenkrant (nr. 344 van 22 februari 2017) of via jura.be.

Gepubliceerd op 23-02-2017

  117