Voor rechtenstudenten heeft ex-cathedra-onderwijs zijn beste tijd gehad

Van legal clinics tot eerstelijnsbijstand door studenten: de Vlaamse rechtenopleiding heeft de laatste jaren een opmerkelijke evolutie doorgemaakt. Het loutere ex-cathedra-onderwijs moet meer en meer het curriculum delen met innovatieve lesvormen en andere vormen van studentenparticipatie. Aan het begin van het nieuwe academiejaar belichten we twee recente maar zeer uiteenlopende initiatieven: een aan de KU Leuven, een aan de VUB.

Gepubliceerd op 10-10-2019

Philip Vanstapel
Ruth Boone

‘De discussies waren veel doorleefder dan in een gemiddeld discussiecollege’

Leuvens professor Alain Laurent Verbeke pleit al langer voor een juridische regeling voor de vermogensrechtelijke afwikkeling bij een scheiding van feitelijk samenwonende koppels. Om een gedegen voorstel te kunnen doen, had hij nood aan objectieve gegevens uit de Belgische rechtspraak. Voor het verzamelen, coderen en analyseren van de beschikbare rechtspraak deden Verbeke en onderzoekster Elise Goossens een beroep op de 150 studenten van het mastervak familiaal vermogensrecht. Dat kadert binnen de innovatieve benadering van de rechtenstudie aan de KU Leuven. Een toelichting.

verbeke-goossens-bollen

Professor Verbeke meent dat er solidariteitsmechanismen nodig zijn voor feitelijke samenwoners. ‘Mijn stelling is dat er geen verschillen mogen zijn tussen de vermogensrechtelijke behandeling van het huwelijk, de wettelijke samenwoning of de feitelijke samenwoning’, stelt de professor. ‘Tot op heden werd het debat rond feitelijke samenwoning te vaak gevoerd op basis van anekdotiek, eigen ervaring of buikgevoel’, vult Elise Goossens aan. ‘Een grote verzuchting daarbij is het gebrek aan beschikbare informatie’.

Innovatieve lesvorm

De studenten werden in groepjes van acht samengezet en naar de verschillende griffies gestuurd, in de mate van het mogelijke dicht bij hun woonplaats. Via peer review konden studenten de medewerking van hun collega’s beoordelen, wat zorgde voor de nodige zelfdisciplinering. ‘De studenten presenteerden met veel zelfvertrouwen voor een groep van 150 studenten’, vertelt Elise Goossens. ‘De discussies waren veel doorleefder dan in een gemiddeld discussiecollege, omdat het een levende materie is waarbij studenten zelf de rechtspraak opzochten op de griffie en die nadien codeerden’, voegt professor Verbeke toe.

Verrassende (eerste) conclusies

De gehanteerde benadering verschilde dus significant van klassieke overzichten van rechtspraak. Waar overzichten van rechtspraak traditioneel een casusgewijze bespreking van individuele vonnissen en arresten bevatten, lag de focus in deze rechtspraakanalyse op het identificeren van bepaalde patronen.

Een eerste grote conclusie was dat er meer conflicten zijn na een relatiebreuk dan na een overlijden.

Een andere verrassende vaststelling was de afwezigheid van het begrip ‘cohabitation de fait’ in een deel van de lagere Franstalige rechtspraak, terwijl de Nederlandstalige rechtspraak het wel steevast over feitelijke samenwoning heeft. 

Wellicht het meest opmerkelijke was de vaststelling dat de feitelijke situatie van de partijen (bijvoorbeeld hun leeftijd, inkomen, kinderen) amper aan bod kwam in de vonnissen en arresten. Dat heeft de onderzoekers enorm verbaasd.

‘Onze vzw oprichten was op zich al een goede praktijkervaring’

Nicolas Decuypere zit in zijn eerste master rechten, Christophe Janssens in zijn tweede. Samen richtten ze in augustus van dit jaar de vzw Brussels Law School Consultancy op, en zijn ze er voorzitter en ondervoorzitter van. Met hun vzw verzamelen ze rechtenstudenten rond zich, die juridisch advies zullen geven aan medestudenten, kleine ondernemingen en particulieren, en ook grotere bedrijven.

520478385405776-studenten-vub
  1106