‘Veiligheid heeft een impact op het recht. Maar daar is maar weinig discussie over’

Vijftien jaar geleden stelde de Commissie burger, recht en samenleving aan de Koning Boudewijnstichting haar rapport voor, getiteld: ‘Het recht van de mensen’. Daarin deed de Commissie een aantal aanbevelingen voor een betere werking van het recht en van justitie. Vandaag zijn er op sommige vlakken veel stappen gezet, maar andere aanbevelingen blijven actueel. Hoofdredacteur van De Juristenkrant en toenmalig commissielid Bernard Hubeau ging daarover in dialoog met de commissievoorzitter van toen, professor Jean Van Houtte, en secretaris en verslagauteur professor Stephan Parmentier. Het werd een onderhoudend gesprek over - in grote mate - de rechtshulp.

tekst: Annelien Keereman
foto's: Wouter Van Vaerenbergh

[Hieronder leest u enkele fragmenten uit het interview. De volledige tekst vindt u in De Juristenkrant of op Jura]

'In die periode, post Dutroux, was er best veel kritiek op het recht. De raad van bestuur van de Koning Boudewijnstichting wilde graag onderzoeken hoe het stond met het recht. Recht verandert nu eenmaal niet zo snel, omdat elke minister maar zoveel tijd heeft om iets in gang te zetten dat door de volgende misschien niet verdergezet wordt. Of er komt na politiek debat een compromis uit voort dat niet zo efficiënt is. Daarom was het interessant om de burgers te laten reflecteren over het recht en te zien hoe die problemen opgelost zouden kunnen worden. De commissie bestond uit een aantal juristen en niet-juristen, goed gekozen uit verschillende hoeken en met aandacht voor de nodige Belgische evenwichten. Er was een dialoog tussen de commissieleden onderling. Daarnaast werden ook deskundigen uitgenodigd en deelstudies uitgevoerd. De conclusies van de dialoog, de gesprekken en de studies zouden dan tot een rapport leiden, opgesteld door Stephan Parmentier. Hij goot ze in een aantal aanbevelingen. Het doel was om over een periode van vijfentwintig jaar aan de hand van die aanbevelingen een aantal problemen aan te pakken. Ondertussen zijn er al vijftien jaar voorbij, dus het is het moment om eens te kijken hoe ver we al staan.'

(...)

De aanbeveling in het rapport over een transparante en sterke rechtshulp aanbieden, focust volgens Jean Van Houtte nogal sterk op de eerstelijnsbijstand. 'Daar is toch veel bewogen. Het zit nu bij de gemeenschappen. Maar 'burger en recht' is breder dan de traditionele rechtshulp. Het gaat ook om mensen die zich niet bewust zijn van de juridische dimensie van een probleem, die niet weten dat ze misschien een advocaat nodig hebben. Ik geloof dat men op termijn rechtshulp en welzijn in mekaar zal laten opgaan.’

(...)

Stephan Parmentier: 'De burger heeft enorm veel last om het juridische aspect te ontdekken in zijn verhaal. Iemand die naar de juridische dienstverlening stapt, heeft zo’n analyse al gemaakt, maar niet iedereen kan dat. Door de eerste lijn te verbreden, kan je dat voor een stuk opvangen. Anderzijds mogen we ook niet overdrijven: het algemene opleidingsniveau van de Belgen stijgt. Het is niet meer zoals 50 jaar geleden. En de ICT biedt ook gigantische mogelijkheden.'

(...)

Jean Van Houtte: 'Belangrijk is een evaluatiemoment, maar dat is niet zo eenvoudig. Wat zijn de gevolgen van de wet op de sociale werkelijkheid? Juristen zien de noodzaak daarvan niet altijd in. De evaluatie zou echt beter moeten.'

(...)

Stephan Parmentier: 'Het parlement krijgt minder macht en de ministers trekken meer macht naar zich toe, dat zou iedere burger moeten bezighouden. Fundamentele rechten en vrijheden kunnen in het gedrang komen onder het mom van veiligheid.'

Gepubliceerd op 22-12-2016

  134