1. Home
  2. Nieuws
  3. Domein
  4. Algemeen justitie
  5. ‘Ooit zullen algoritmes een voorstel van uitspraak doen, maar nu nog niet’

‘Ooit zullen algoritmes een voorstel van uitspraak doen, maar nu nog niet’

Datamining in de rechtspraak

Datamining - informatie halen uit en patronen zoeken in big data - rukt op. Gepersonaliseerde reclame bij de supermarkt of het Discover Weekly lijstje van Spotify, het zijn maar twee lukrake voorbeelden. Maar in de juridische wereld staat datamining nog in de kinderschoenen. Zoals minister van Justitie Geens in zijn visietekst ‘The court of the future’ zegt: ‘Meten om te weten is nooit de sterkste kant van Justitie geweest.’ De Juristenkrant ging na welke plaats datamining in de juridische wereld kan hebben, en welke voorwaarden vervuld moeten zijn om dat op een betekenisvolle manier te kunnen doen, met als ultieme doel de rechtszekerheid en transparantie van het juridische systeem verhogen voor de burger.

Gepubliceerd op 21-12-2017

Annelien Keereman
852049214-datamining-front

Natural language processing

[...]

Om dat allemaal goed vorm te geven in de praktijk, is het van belang dat magistraten leren coderen, minstens een zeker begrip van code hebben. Dat vinden zowel UGent-doctorandus Matthias Van Der Haegen als magistrate Geneviève Vanderstichele. Matthias Van Der Haegen: ‘Als magistraten een basiskennis van coderen zouden hebben, zou dat helpen bij de verdere digitalisering van justitie. Via natural language processing kun je de computer aanleren wat de structuur is van rechterlijke uitspraken en waar bepaalde formuleringen voor staan. Op zijn beurt opent dat de deur naar het gebruik van algoritmes om rechtspraak en de erin vervatte data te mijnen. Het probleem zit op dit moment bij de hoven en rechtbanken: er zit zoveel verschil in de structuur en formulering van de uitspraken dat je het niet in een wiskundig algoritme kunt stoppen.’
Geneviève Vanderstichele: ‘Het behoort tot de verantwoordelijkheid van advocaten en rechters mee te denken over het design van de informatiemaatschappij en van de rechtspraak.’ ‘Door de digitale technologie verschuift voor de mens het belang van kennis en geheugen naar wat de persoon in staat is te doen met de informatie. Dat geldt zeker voor het gebruik van AI in de rechtspraak.’

The court of the future volgens minister van Justitie Geens

[...]

Met datamining kun je ook voor eenvormigheid van rechtspraak en dus rechtszekerheid zorgen. ‘Je kunt op die manier zelfs gerechtelijke procedures voorkomen’, vult Van Der Haegen aan.
Minister Geens lijkt die mening ook toegedaan, lezen we in ‘The court of the future’. Daarin gaat hij ook in op artificiële intelligentie en hoe die te gebruiken in die rechtbank van de toekomst. Nu de digitale dossiers, ketens en databanken alsmaar verder worden uitgerold en het nodige cijfermateriaal aanleveren, kan de operationalisering van het strategisch plan voor Business Intelligence voor Justitie worden opgestart, zo zegt hij. De minister wil op de kar van de artificiële intelligentie springen: [...]

Een aantal projecten waar AI bij gebruikt wordt, zijn al in opstart, zegt de minister. ‘Zo is er bijvoorbeeld de ontwikkeling van een bestand met als basisdata de rechtspraak van België waar artificiële intelligentie op kan worden geënt. Zo’n project kan leiden tot een nationaal meer gelijklopende rechtspraak en strafmaat.’ Hij ziet het bovendien ruimer dan alleen datamining van rechtspraak: ‘Niet alleen in de procedure voor de rechtbank maar ook in het strafonderzoek, zowel het opsporings- als gerechtelijk onderzoek, is er een hoge en dringende nood aan meer zoek- en analysecapaciteit. De inzet van nieuwe en performantere digitale middelen, artificiële intelligentie en big data, zal toelaten met veel grotere efficiëntie en doelgericht misdaad op te sporen, een dossier op te bouwen en daders te vervolgen.’

Rule of law verzekeren

[...]

Stafhouder van de Gentse Balie Christian Cauwe: '[...] Voor studenten en jonge confraters is het een evidentie dat digitalisering, AI en big data ons beroep zullen beïnvloeden. De robot legt geen eed af, heeft geen geweten om te oordelen of een zaak rechtvaardig is, en is niet onafhankelijk. De advocaat wel. Misschien is dat juist wat de advocaat in de toekomst moet koesteren: zijn onafhankelijk optreden om de staat van recht en rechtvaardigheid, de rule of law te verzekeren. Als we onze eed getrouw blijven, zijn we onvervangbaar.’

Uitspraken met duidelijke structuur en strikte logica

[...]

Het zal waarschijnlijk niet eenvoudig worden om de neuzen van alle magistraten over alle hoven en rechtbanken in heel België in dezelfde richting te krijgen. Van Der Haegen: ‘We moeten nu een inspanning doen om later minder werk te hebben.’ Hoe zou kunnen coderen dan helpen bij de uitbouw van een gestandaardiseerde structuur? Van Der Haegen: ‘Een computerprogramma is opgebouwd uit code, met een duidelijke structuur en strikte logica. Als je een uitspraak op eenzelfde manier opbouwt, maak je het voor de computer gemakkelijker om die te analyseren. Bepaalde parameters moeten ingevuld worden op dezelfde plaatsen, dezelfde formuleringen moeten terugkomen… Het moet er natuurlijk niet uitzien als de code voor een computerprogramma, het blijft een rechterlijke uitspraak. Maar als de magistraat iets kent van coderen en weet hoe computersystemen werken, of hoe informatici denken, kan dat helpen om het nut van een uniforme structuur in te zien en die ook correct toe te passen.’

[...]

 

  767