Kamercommissie Justitie kan aan huiswerk beginnen na hoorzittingen over potpourri

In de Kamercommissie Justitie zijn de afgelopen twee dagen hoorzittingen gehouden over de ‘potpourri’-wetvoorstellen van minister van Justitie Geens. Vooral de invoering van de alleenzetelende rechter, de beperking van het optreden van het OM in burgerlijke zaken, en het betalingsbevel voor onbetwiste schuldvorderingen waren onderwerp van debat tussen de parlementsleden en de sprekers.

Alleenzetelende rechters

Een alleenzetelende rechter zorgt niet noodzakelijk voor vonnissen van een mindere kwaliteit, maar drie rechters weten meer dan één. Dat stelden Dirk Chabot van de Orde van Vlaamse Balies en de voorzitter van de Franstalige evenknie Advocats.be, Patrick Henry, woensdag tijdens de tweede dag van de hoorzittingen over het eerste pakket van de hervormingen van het justitieplan in de Kamercommissie Justitie.
Minister van Justitie Koen Geens wil het principe van de alleenzetelende rechter veralgemenen voor misdaden met een straf van hoogstens twintig jaar. Voor ingewikkelde of delicate zaken kan de korpschef beslissen om deze toch voor een kamer met drie rechters te brengen. "Dit betekent dat de korpschef zijn magistraten in de toekomst nog efficiënter zal kunnen inzetten. Meer alleenzetelende rechters laat hem immers toe om meer kamers te creëren en de specialisatie van elke kamer te verhogen, hetgeen de gerechtelijke achterstand terugdringt en de rechtsgang versnelt", luidt het in de toelichting.

Maar zowel de Nederlandstalige als Franstalige advocaten plaatsen daar een aantal kanttekeningen bij. Aangezien het wetsontwerp ook bepaalt dat de alleenzetelende rechter slechts één jaar anciënniteit moet hebben in plaats van drie vandaag, kan een rechter van jonger dan 30 jaar straffen tot 20 jaar uitspreken, waarschuwde Patrick Henri. Volgens hem kan daardoor de rechtszekerheid in het gedrang komen. Daarom is het voor Dirk Chabot noodzakelijk dat er begeleidende maatregelen komen voor de alleenzetelende rechters.
Henri en Chabot erkende wel dat de alleenzetelende rechter de productiviteit van de rechtbank kan verhogen, maar dan dienen er ook bijkomende griffiers en ander personeel te worden voorzien. Positief is ook dat de praktijk van de alleenzetelende rechters kan leiden tot een grotere specialisatie.

De uitgenodigde magistraten waren minder te vinden voor een veralgemening van de alleenzetelende rechter. Christine Matray, eremagistrate bij het Hof van Cassatie, vond alleszins dat magistraten die dat nodig achten, in probleemdossiers zelf om een collegiale kamer moeten kunnen vragen.

Het idee om die keuze aan de korpschef over te laten, vond geen genade bij Manuela Cadelli van de ASM (Association Syndicale des Magistrats). Wel werd het idee geopperd om die keuze eventueel mogelijk te maken voor de kamervoorzitters. Dit om te vermijden dat rechters ‘gekozen’ of ‘uitgesloten’ zouden kunnen worden voor bepaalde high profile rechtszaken.
Ook de Hoge Raad voor de Justitie herhaalde zijn verzet tegen de invoering van meer alleenzetelende rechters.

Onbetwiste schuldvorderingen

Ook het voorstel tot invoering van een betalingsbevel voor onbetwiste schulden tussen ondernemers, met een prominente (volgens sommigen monopolie-) rol voor de gerechtsdeurwaarders, was voer voor discussie. De advocatuur zag daarin een aantasting van de rechten van verdediging, die bovendien die kost van de procedure zou doen stijgen. Vooral kleine ondernemers en zelfstandigen zouden in de problemen kunnen komen.

Dries Storme, die de gerechtsdeurwaarders vertegenwoordigde in het parlement, weerlegde die kritiek, en stelde dat er voldoende waarborgen zijn voor de rechten van schuldenaars. ‘De gerechtsdeurwaarder is er zowel voor de schuldeisers als de schuldenaars’, klonk het. Ook betwistte hij dat dit een duurder systeem zou zijn.

Ook Hakim Boularbah, advocaat en prof aan de ULB, heeft weinig problemen met de invoering van het betalingsbevel 'De kritiek is niet gefundeerd, het werkt goed in Duitsland en Frankrijk'), al pleitte hij vooral voor de invoering in België van het systeem van het Europese betalingsbevel. ‘Rechters kennen het, ze werken er dagelijks mee’, stelde hij. Al maakte één kamerlid wel de opleiding dat het Europees betalingsbevel een rechterlijke tussenkomst vereist, terwijl net dat vermeden zou moeten worden met het systeem dat Geens wil.

OM in burgerlijke zaken

Het openbaar ministerie toonde zich alvast blij dat magistraten na de hervormingen van justitieminister Koen Geens minder vaak “als bloempot” aanwezig zouden moeten zijn bij bepaalde burgerlijke zaken. Dat zal tijd vrijmaken voor ander werk, klonk het dinsdag.
Minister Geens wil de overbodige tussenkomsten van het openbaar ministerie vermijden, door adviezen in de meeste burgerlijke zaken niet langer verplicht te maken.

De parketten zelf reageren tevreden. Volgens de Namense procureur Vincent Macq zijn de adviezen slechts in vier à zes op de tien gevallen nuttig. “In sommige zaken vervullen we niet meer dan een bloempotfunctie, en die luxe kunnen we ons niet meer veroorloven”, aldus Macq, verwijzend naar de besparingen waar ook justitie niet aan ontsnapt.
Vier  à zes op tien gevallen, dat vond parlementslid Van Hecke toch een behoorlijk hoog getal. En rechter Isabelle Schyns (familierechtbank Brussel), die een geëmotioneerd betoog hield voor het behoud van de tussenkomst van het OM, stelde eerder akkoord te gaan met 6 op tien. Zij vond de tussenkomst van het OM in veel gevallen onontbeerlijk, en smeekte de parlementsleden dan ook om met aandacht haar nota te lezen waarin een keur aan voorbeelden was opgenomen van gevallen waar het bijna was misgelopen, had het OM niet aan de alarmbel getrokken.

Hoewel het wetsontwerp nog een hele parlementaire weg moet afleggen, heeft het College van procureurs-generaal al een ontwerp van omzendbrief klaar met een onderverdeling van zaken die al dan niet nog advies vereisen. Onder meer in zaken rond transseksualiteit, vzw’s, valsheidsvorderingen, de loting van assisenjury’s of onteigeningen is volgens het college in principe geen advies meer nodig. Gaat het bijvoorbeeld om de vernietiging van een huwelijk, scheidingen, beroepen rond huwelijken of nationaliteitsverkrijging, of om zaken rond staatlozen, pleegvoogdij of de afstamming door adoptie, dan is steeds een advies vereist.

Hoe dan ook zal het parket steeds geïnformeerd worden over alle zaken. En rechters hebben middelen genoeg om desnoods alsnog een advies te vragen, onderstreepten Macq en de Bergense procureur-generaal Ignacio de la Serna nog in naam van het College van het openbaar ministerie.
"Laat ons de verantwoordelijkheid om te beslissen of advies echt nodig is", besloten ze. "Want terwijl de magistraten uren aanwezig blijven tijdens een zitting, kunnen ze niet werken aan de andere zaken die liggen te wachten op hun bureau." Waarop Jean-Louis Desmecht van het College van hoven en rechtbanken inpikte dat best ook kan worden nagedacht over “de verloren tijd van griffiers die bijvoorbeeld uren naast een rechter moeten zitten tijdens de pleidooien".

(Belga/eigen berichtgeving)

Hier kunt u de poptpourrivoorstellen van minister Geens nalezen. 

Gepubliceerd op 27-08-2015

  93