‘Een doeltreffende justitie is meer dan alleen maar een efficiënte justitie’

De afgelopen weken hebben de Belgische magistraten zich opnieuw collectief geroerd tegen de besparingen en slechte werkomstandigheden op justitie. Opvallend daarbij is de vrees van vooral de Franstalige magistraten voor het verzelfstandigd beheer, dat vanaf 2018 ingevoerd zou worden, en de hoven en rechtbanken via beheersovereenkomsten verantwoordelijkheid zou geven over hun eigen middelen. ASM-voorzitter Manuela Cadelli hekelde de neoliberale insteek van die hervorming. In Nederland werd zo’n verzelfstandiging al tien jaar geleden ingevoerd, met de oprichting van de Raad van de Rechtspraak. Voor al wie geneigd is met-een enthousiast ‘gidsland’ te roepen, heeft advocaat en ULB-assistent Kevin Munungu een caveat. Hij onderzocht het Nederlandse systeem: ‘Ook in Nederland vinden veel magistraten dat het neoliberale marktdenken te veel de overhand neemt en de verzelfstandiging te veel de nadruk legt op de burger als tevreden consument van justitie.’

Ruth Boone

(foto's: Wouter Van Vaerenbergh)

Kevin  Munungu[...]

‘Het idee van de Nederlandse hervorming is vergelijkbaar met de Belgische: we geven autonoom beheer, en daartegenover staat dat de magistraten bepaalde doelstellingen moeten halen. In functie van de resultaten die ze boeken, zal hun financiering dan aangepast worden in het volgende budgettaire jaar.’
‘Maar de basisfilosofie in Nederland was wel anders: de verzelfstandiging van het beheer was een tegengewicht voor een herfinanciering van justitie. Men heeft de magistratuur meer geld gegeven, op voorwaarde dat het geld beter gebruikt zou worden, en dat de bereikte resultaten achteraf geverifieerd zouden worden.’

[...]

'[...] In een managementbenadering van de rechtsprekende functie staat de tevredenheid van de rechtzoekende centraal. Dat is in Nederland geobjectiveerd via een aantal instrumenten. Men is er heel erg bezig met de vraag hoe je productiviteit en tevredenheid met elkaar kan verenigen. Er wordt veel aandacht besteed aan evaluatie van de werking van de rechtbanken. Er zijn werkgroepen die zich buigen over de kwaliteit van de wetgeving.’

[...]

‘Ik ben er inderdaad een voorstander van de burger meer als een gebruiker wordt gezien. Ik ben akkoord met de visie dat de burger recht heeft op een goede toegang tot justitie en een uitspraak binnen een redelijke termijn. Daar kun je ook niet tegen zijn. Maar het managementdenken in Nederland gaat veel verder dan dat. De burger is er een klant geworden die tevreden moet zijn, en efficiëntie is de enige prioriteit geworden. Justitie moet meer zijn dan alleen maar efficiënt. Een doeltreffende justitie is meer dan alleen maar een efficiënte justitie.’

[...]

Dit zijn een aantal citaten uit het interview. U leest het volledige artikel in De Juristenkrant van 29 juni 2016 (nr. 332), digitaal of op papier, of via Jura.

Gepubliceerd op 30-06-2016

  114