‘Dossiers afgenomen nadat ik avances van mannen afwees’ - Advocaten na heisa over #metoo-uitspraak Sven Mary

Uit De Juristenkrant nr. 406 van 25 maart 2020

Een week lang ophef en een resem klachten bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. Dat was het resultaat van de uitspraak van strafpleiter Sven Mary in NINA. ‘Wij nemen op het advocatenkantoor geen vrouwen meer aan’, zei Mary in de weekendbijlage van Het Laatste Nieuws. ‘Ik heb een probleem gehad met een stagiaire die beweerde dat ze haar slechte evaluatie te danken had aan het feit dat ze niet op mijn avances was ingegaan.’ In de stortvloed aan reacties kwam bovendrijven dat #MeToo in de advocatuur best wel meevalt. Maar uit een rondvraag blijkt dat ook de balie niet ontsnapt aan seksueel grensoverschrijdend gedrag. Meer zelfs: het bestaat verdoken, op een zeldzame openlijke getuigenis na.

Gepubliceerd op 26-03-2020

Bart Aerts
Zelfstandig journalist

Nele Somers - Oprichter advocatenkantoor Artes

'Paar keer ernstig last gehad van seksisme'

[...] Twee jaar geleden richtte Somers haar eigen kantoor op. ‘Ik moest wel. Vandaag durf ik als één van de weinigen zeggen dat er een gigantisch probleem is, omdat ik op mijn eigen benen sta. Zwijgen en settelen weiger ik te doen. Voor de collega’s die hetzelfde meemaken als ik. Veel vrouwen komen mij opzoeken om hun ervaringen te vertellen. De ongelijkheid zit diepgeworteld in de advocatuur. Dat we dit debat voeren is op zich al een bevestiging van het probleem. De voorbije dagen heb ik hierover met veel vrouwelijke collega’s gepraat en velen worden echt kwaad als ze horen dat het probleem geminimaliseerd wordt.’

mihai-surdu-dei2bmimdfa-unsplash

[...] Samen met enkele confraters wil Somers binnenkort een open brief publiceren. ‘Er moet een meldpunt komen waar een slachtoffer discreet een verhaal kan droppen. Geen heisa, geen slachtofferrol, maar wel een melding. Zodat we statistieken kunnen bijhouden. Die kunnen ze dan overdragen aan het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen.’

Mieke Van den Broeck - Advocate Progress Lawyers Network

‘Iedere advocate kan verhalen vertellen’

[...] Dat de OVB het probleem zou minimaliseren komt volgens Van Den Broeck omwille van het dark number. ‘Jonge advocates werken als zelfstandigen in relatief kleine bedrijven in een ondergeschikte relatie. Ze genieten geen bescherming als werknemer. Wanneer ze slachtoffer worden, kunnen daar niet mee naar buiten treden zonder het kantoor zwart te maken. Het probleem is dat er geen structuren zijn. Dan is het gemakkelijk om te zeggen dat er geen klachten zijn. Dat heeft alles te maken met de eigenheid van de advocatuur. Ik begrijp niet dat de OVB daar blind voor kan zijn. De drempel is heel hoog om met zulke klachten naar de stafhouder te stappen, uit schrik dat de carrière gefnuikt zal worden. Je ziet dat advocates zelfs stoppen nadat ze zoiets meemaken.’

Net als Somers pleit Van Den Broeck voor een meldpunt. [...]

Een collega die vijf maanden zwangerschapsverlof had genomen, had niet genoeg punten voor vorming. De stafhouder zei haar: ‘Als je het leven niet aankunt met een baby, moet je maar een andere job kiezen.’ Er heerst een ware machocultuur aan de balie. En dat terwijl het beroep volop aan het vervrouwelijken is.’

Walter Damen - Kantoorhouder Damen & Partners

‘Vrouwen: blijf kiezen voor de advocatuur’

[...] Op het kantoor van Damen werken sterke vrouwen die het goed met elkaar kunnen vinden. ‘(...) Ik heb ooit gezegd dat een bouwvakker nog steeds onschuldig naar een vrouw moet kunnen fluiten. Niet alles is grensoverschrijdend gedrag. Waarmee ik niet wil zeggen dat we niet alert moeten zijn voor excessen. In ieder geval wil ik tegen de vrouwen zeggen: blijf kiezen voor de advocatuur en signaleer het als het er iets niet door de beugel kan.’

Nina Van Eeckhaut - Strafadvocate

‘Het is een onzichtbaar probleem’

‘Nog voor het losbarsten van de #MeToo-beweging hoorde je verhalen over té familiaire patrons die hun stagiaires kussen bij aankomst en vertrek’, vertelt Nina Van Eeckhaut. ‘Mensen en vooral mannen voelen niet altijd aan dat zoiets wel eens ongepast kan zijn. Het is een grijze zone. En omdat jonge advocates die zulke zaken meemaken zich niet durven uitspreken, is het een onzichtbaar probleem. De krenking van een afwijzing kan gevolgen hebben voor de beoordeling van een stage. Dat is een reëel risico. Het heeft veel te maken met het hybride statuut van stagiaire. Het is een vrij beroep, je bent zelfstandige en je hebt dus geen recht op beschermende maatregelen zoals een werknemer. Er is tegelijk een positie van machtsongelijkheid tegenover de patron.’ [...]

Kati Verstrepen - Voorzitter van de Liga voor Mensenrechten en ex-stafhouder Antwerpen

‘Slechts één klacht gehoord’

[...] Zou het dan kunnen dat vrouwen geen klacht durven indienen? Verstrepen: ‘Ik denk dat er voldoende instanties zijn om problemen te melden: de stafhouder, de voorzitter van de stagecommissie, de commissie sociale zaken aan de Antwerpse Balie en de ombudspersoon. Maar dat is duidelijk nog niet voldoende: de drempel moet nog lager. En dan is een anoniem meldpunt een goed idee. Er kan ook meer ingezet worden op preventie, zoals aan Franstalige kant. Daar hangen ze posters die waarschuwen voor grensoverschrijdend gedrag. Want als vrouw mag je op zo’n manier niet behandeld worden. Nooit.’

Anne Ariën - Partner advocatenkantoor en ex-stafhouder Turnhout

‘Gezonde mix tussen vrouwen en mannen nodig’

[...] Ongelijkheid tussen mannelijke en vrouwelijke advocaten ziet Ariën ook ontstaan in de visie van burgers op de advocatuur. ‘Zolang klanten, firma’s en verzekeringsmaatschappijen de voorkeur geven aan een mannelijke advocaat omdat ze van oordeel zijn dat die beter zal opkomen voor hun rechten, blijft dat een structureel probleem. Maar één dat zich op termijn vanzelf zal oplossen. Want de stiel is enorm aan het vervrouwelijken. Dat is op zich dan ook weer geen goeie zaak. Er moet een balans zijn en er zouden opnieuw meer jonge mannen aan de stage moeten beginnen. Ik zie dat onevenwicht niet graag. Er is wel nog een inhaalbeweging aan de top nodig. Maar dan moeten vrouwen wel opkomen en dat blijkt nu net het moeilijke. Zou het kunnen dat de combinatie van de job als kantoorhouder of stafhouder nog steeds vrouwelijke confraters afschrikt? Het vereist in elk geval een goed organisatietalent. Ik weet dat er veel goede vrouwen zijn die de verantwoordelijkheid kunnen opnemen en dus voor een gezonde mix kunnen zorgen. Dat zou veel problemen kunnen vermijden.’

Peter Callens - Stafhouder Brussel

‘Er moet een vertrouwensadvocaat komen’

Sinds september 2018 is Callens stafhouder. ‘In al die tijd heb ik niet één enkele klacht ontvangen. Ik wil het zeker niet minimaliseren. Ik sluit niet uit dat er situaties van misbruik zijn aan de Brusselse balie. Maar ze geraken niet tot bij mij. Wetenschappelijk kunnen we er dus weinig over zeggen.’

Daarom heeft Callens een plan. ‘Ik ga aan de raad van de orde voorstellen om een nieuwe figuur in te voeren aan de balie Brussel: de vertrouwensadvocaat. Bij voorkeur is dat een vrouw. (...)’

Marco Schoups - Stafhouder Antwerpen

‘Tijd voor een vertrouwenspersoon die klachten ontvangt’

‘We zijn al honderd jaar niet anders dan de weergave van de samenleving’, zegt Marco Schoups. ‘Dus ook aan de balie komen helaas seksisme, racisme en pestgedrag voor. Het is normaal gezien niet het onderwerp van de dag, maar ik ben ervan overtuigd dat er ook onder advocaten slimme en domme mannen zijn. Het is duidelijk dat je een ezel moet zijn om vrouwen op welke manier ook te discrimineren, maar het gebeurt.’ [...]

Hugo Lamon - Woordvoerder Orde van Vlaamse Balies

‘Stress is een groter probleem’

[...] Lamon hoopt dat in Vlaanderen het debat over #MeToo aan de balie met nuance verloopt. Hij verwijst naar een recente, grootschalige enquête van de OVB over het welzijn aan de balie. Daaruit zou blijken dat grensoverschrijdend seksueel gedrag bij advocaten veel minder een probleem is dan stress op het werk. ‘Volgens de analyses van specialisten kwam ongewenst gedrag daar niet meer aan bod dan in andere sectoren’, zegt Lamon. ‘In tegenstelling tot bijvoorbeeld stress. Kunnen we het debat dan ook verder sereen voeren, zonder getwitter of flash mobs op de trappen van het justitiepaleis onder het scanderen van een Chileens strijdlied?’

[...] We gaan een stuurgroep oprichten om opleidingen te geven om dat soort gedrag vroeg te detecteren, zegt Lamon. ‘Maar we hebben uit de rondvraag ook ontdekt dat 90 procent stress ondervindt. Dus dat lijkt ons toch een groter probleem.’

Sven Mary - Strafpleiter en kantoorhouder Mary Law

Reageert bij monde van zijn confrater Hans Rieder

‘Het standpunt van Mary is zeer duidelijk: de boutade ‘Wij nemen op het advocatenkantoor geen vrouwen meer aan’ ent zich op een nare ervaring, werd opgepikt, uit zijn context gehaald en ging een eigen leven lijden. Mary wil en zal geen vrouwelijke collega’s discrimineren. Hij heeft dat niet gedaan in het verleden en zal dat ook niet doen in de toekomst. Wie zou Sven, hem kennende, trouwens zoiets kunnen toedichten?’

[...] ‘We komen dus bij de essentie van de advocatuur. Een cliënt moet in volle vertrouwen, in het licht van de zijns inziens te verdedigen belangen een advocatenkantoor kunnen kiezen waar de advocaten - alhoewel onafhankelijk - ook van gelijkgestemde overtuiging zijn of tegenovergesteld. Dat recht van de cliënt maakt deel uit van zijn fundamenteel recht op verdediging. Eigenlijk komt het er dus op neer dat een advocatenkantoor het recht heeft advocaten of medewerkers te kiezen die passen in het profiel van het kantoor en van de te verdedigen zaken. Wat is daar mis mee? Waarom zou een joods kantoor dat niets anders doet dan de belangen van joodse rechtszoekenden verdedigen tegen daden van islamitische extremisten geen politiek mogen voeren om geen gedeclareerde islamitische advocaten aan te nemen, en omgekeerd? Waarom zou een kantoor dat zich specialiseert in het verdedigen van belangen van vrouwen slachtoffer van grensoverschrijdend gedrag niet mogen beslissen om geen mannelijke leden van de balie aan te nemen?’ [...]

  825