Corpuslinguïstiek en recht

Cécile Vandewoude legt uit wat corpuslinguïstiek is en op welke manier dit toegepast wordt in de Verenigde Staten. Ook voor België kan deze techniek nuttig zijn als wetenschappelijke onderzoekstechniek. Haar bijdrage verscheen op 4 november 2020 in aflevering 430 van het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW).

Gepubliceerd op 10-11-2020

Wat is corpuslinguïstiek?

bibliotheek

Corpuslinguïstiek in de Verenigde Staten

Corpuslinguïstiek bestaat al eeuwenlang en is zeer controversieel. Sinds kort bepleiten voorstanders, waaronder Harvard professor Thomas Rex Lee die ook rechter is in de Utah Supreme Court, de techniek als een nieuw interpretatiemiddel om de gangbare betekenis te achterhalen van woorden. Rechter Lee schrijft zijn pleidooi onder andere neer in een concurring opinion bij het arrest Rasabout. In de meerderheidsopinie, treedt de Utah Supreme Court als het ware met hem in debat. Dit arrest vormt de rode draad doorheen deze bijdrage.

In het arrest staat de vraag centraal of “to discharge any kind of dangerous weapon or firearm” verwijst naar het louter afvuren van het wapen (ongeacht hoeveel kogels er gelost worden) of naar elk gelost schot? Het Hof wil de letterlijke betekenis van het woord 'discharge' achterhalen door gebruik te maken van de traditionele interpretatiemiddelen hetzij woordenboeken, de etymologie van het woord en de juridische intuïtie van de rechters. Rechter Lee meent dat deze traditionele technieken aan rechters een te grote beoordelingsvrijheid geven. Rechtzoekenden hebben hierdoor te weinig of geen inzicht in het redeneerproces. Daarom schuift hij corpuslinguïstiek naar voor als een wetenschappelijke onderbouwde methode die tegemoetkomt aan deze bezorgdheden. 

Rechter Lee analyseert het gebruik van het woord 'discharge' in de corpora 'Google News' en 'the Corpus of Contemporary American Usage'. De corpuslinguïstische analyse heeft tot doel na te gaan in welke betekenis het woord het vaakst gebruikt wordt. De betekenis de het vaakst voorkomt, geldt als gangbare betekenis. De analyse die rechter Lee uitvoert, roept vele vragen op zowel bij het Hof als bij commentatoren. Er bestaat niet alleen discussie omtrent de meerwaarde en het statuut van de techniek, ook de bekwaamheid van rechters om dergelijke analyses uit te voeren en de betrouwbaarheid van de gegenereerde resultaten staan ter discussie. De auteur bespreekt al deze discussiepunten en overloopt de voor- en nadelen.

Belang voor België?

Ondanks de kritiek neemt het belang van corpuslinguïstiek toe zowel in de Amerikaanse rechtspraak als in de Amerikaanse en Europese rechtsleer. De techniek staat nog in zijn kinderschoenen. Het is weinig waarschijnlijk dat corpuslinguïstiek in België als interpretatietechniek door rechters zal gebruikt worden. Niettemin identificeert de auteur verschillende manieren waarop de techniek toch een constructieve bijdrage kan leveren aan de verdere ontwikkeling van het Belgische rechtssysteem.

De auteur

vandewoude-cécil

Cécile Vandewoude is jurist.

  467