De Juristenkrant sprak met Christophe Bush, directeur Dossinkazerne, over juridische logica

‘Rechtspraak is gewillig, dat bewijst ons de geschiedenis.’ Dat zegt Christophe Bush, directeur van de Dossinkazerne in Mechelen in De Juristenkrant. Honderden politiemensen en magistraten volgden er al een opleiding. Een gesprek over de holocaust, mensenrechten, macht, tegenmacht en de drie N’en. ‘Juridische logica leidt soms tot heel vreemde zaken.’

Gepubliceerd op 17-05-2018

Dirk Leestmans
Journalist bij VRT nieuwsdienst
bushchristophe-2414
op de foto: Christophe Bush - (c) Elisabeth Broekaert

[...]

Moet een rechter niet gewoon de wet toepassen?

‘Ja maar een rechter moet de zaak toch vooral ook interpreteren.’

‘Dat is ook zo met terrorismezaken. Een rechter maakt deel uit van een samenleving waar angst heerst en waar er een illusie van totale controle is. En, daarmee trap ik een open deur in, magistraten zijn ook maar mensen, onderhevig aan tal van invloeden. Wij trachten technieken aan te reiken om je je daarvan bewust te worden. Het minste dat je kan verwachten is dat een magistraat zich bewust is van die context. En dat hij op het moment dat hij recht spreekt, abstractie tracht te maken van zijn eigen ideeën. Een professioneel iemand houdt zijn eigen mening buiten de zaak.’

[...]

‘Dat is ook ons verhaal in de Dossinkazerne. Rechtspraak is gewillig. Justitie bekijkt de dingen vanuit een logica. Maar dat logische referentiekader kan ook gemakkelijk omgevormd worden en zelfs in de richting van terreur gaan. Denk aan de magistraten onder Hitler die zijn terreur bestendigden, zij het vanuit een juridische logica.’

‘Hoe bepaal je of iemand jood is of niet? Vanaf welke generatie begin je te tellen? Die definities zijn door juristen gemaakt. Maar zodoende legaliseren die juristen ook wel de apartheidsstaat van nazi-Duitsland. Denk aan de Neurenberger wetten uit 1935.’

‘Belangrijk is duidelijk te maken dat een rechtssysteem gemaakt is om ons te beschermen, maar het systeem kan je makkelijk doen omglijden als een ideologie daar om vraagt.’

[...]

Hoe beoordeelt u de polariserende uitspraken van politici richting rechterlijke macht, denk aan het verwijt van de wereldvreemde rechters?

‘Ook dat is niet nieuw. Als experts van de Dossinkazerne zien we hoe die nazi-ideologie zich verspreid maar de inhoud was gekend. Sommige antisemitische verhalen zijn al eeuwen oud. Maar de nazi’s waren bijzonder sterk in het vermarkten van hun Jodenhaat. Zij deden dat met de nieuwe media die er toen waren: radio, bioscoopfilms, drukpers, de beeldcultuur. In de jaren ’20 was er een informatiestorm waarin de machthebbers de media trachten te gebruiken om die massa achter zich te krijgen.’

 

Wat zijn de parallellen?

‘Vandaag zien we hetzelfde mechanisme. In de jaren ’90 krijg je het internet en in de jaren 2000 komen daar de sociale media bij. Het grote verschil is dat in de jaren ’20 dat vanuit het centrum kwam. Want een radiostation hebben of een drukpers, dat kostte erg veel geld. Enkel een staat kon dat organiseren. Nu volstaan een internetverbinding en een iPhone. De uithaal van politici richting magistratuur heeft volgens mij te maken met de zoektocht van deze samenleving in een gedecentraliseerde informatiecultuur waarin we eigenlijk nog niet weten hoe daarmee om te gaan.’

[...]

  855