Betere justitie voor de toekomst

Emilie MichauxGeert VervaekeIs de werking van justitie nog aangepast aan de huidige maatschappij en wordt justitie als legitiem ervaren? Emilie Michaux en Geert Vervaeke lichten twee recente onderzoeken toe waarbij professionals en ketenpartners van justitie de huidige werking van justitie evalueren en voorstellen formuleren voor justitie van de toekomst. Hun bijdrage verscheen in aflevering 355 van 1 februari 2017 van het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW). Hierna vindt u een samenvatting van deze bijdrage.

Legitimiteit van justitie: enquête bij burgers en professionals van justitie

Met de medewerking en de financiële steun van Wolters-Kluwer werden zes vragen over het huidig functioneren van justitie voorgelegd aan 1.000 burgers en 1.000 professionals van justitie (advocaten, magistraten, en bedrijfsjuristen). De keuze van de vragen werd deels gebaseerd op vragen van de Belgische Justitiebarometer. De meest opvallende resultaten van deze bevraging hebben betrekking op de ongelijke behandeling van burgers door rechters en de onbegrijpelijke juridische taal. Voor het eerst beschikken we over resultaten waaruit blijkt dat ook insiders van justitie erg kritisch staan ten aanzien van deze twee thema’s. Vier op tien bevraagde advocaten vindt immers dat niet alle burgers op een gelijke manier worden behandeld door rechters, en zelfs één op tien rechters in deze steekproef heeft deze mening. Daarnaast klagen twee van de drie professionals-juristen de onbegrijpelijke juridische taal aan. Men kan zich dus de vraag stellen of burgers überhaupt de taal nog kunnen begrijpen indien specialisten ook op deze lang gekende verzuchting stuiten.

Justitie kan beter: participatieve overlegplatformen met professionals en ketenpartners van justitie

Naast een bevraging inzake de legitmiteit via een ‘websurvey’ reflecteerden 478 professionals van justitie en ketenpartners via participatieve overlegplatformen in Vlaanderen over de huidige problemen in het huidig functioneren van justitie en welke oplossingen ervoor geboden kunnen worden. Naast de innovatieve methodologie, ligt het vernieuwende karakter van deze studie in de keuze om professionals en ketenpartners van justitie samen aan het woord te laten over hun ervaringen met en oplossingen voor justitie, wat allen als ernorm verrijkend hebben ervaren.

Ondanks de grote verschillen in de beoordeling van de huidige werking van justitie, kwamen twee elementen die een goede werking van justitie verhinderen systematisch naar voren: het gebrek aan een eenduidige missie waardoor veel goedbedoelde acties hun doel missen en een onaangepaste dienstverlening naar de burger. Vervolgens werden dertig voorstellen ter verbetering van justitie uitgewerkt die in drie categorieën kunnen worden verdeeld:

  • voorstellen die het bestaande justitiële systeem trachten te optimaliseren,
  • voorstellen die het bestaande justitiële systeem radicaal veranderen, en
  • voorstellen die buiten het justitiële systeem zelf vallen en oproepen tot een gedeelde verantwoordelijkheid van de vele geledingen en instellingen in de samenleving.



Conclusie

De resultaten uit beide onderzoeken dragen bij tot een bevestiging dat de legitimiteit van justitie onder druk staat. Niet alleen burgers, maar ook professionals en ketenpartners van justitie wijzen op fundamentele tekortkomingen in het huidig functioneren van justitie. Echter, de onderzoeken beperken zich niet tot het uiten van kritiek op het systeem maar trachten de waan van de dag te overstijgen door samen na te denken over een betere justitie voor de toekomst die kunnen leiden tot concrete acties voor de actoren van justitie, het beleid en de wetenschap.



Emilie Michaux is doctoraatsonderzoeker Leuvens instituut voor criminologie (LINC) (KU Leuven).
Geert Vervaeke is gewoon hoogleraar (KU Leuven).

Bron: Emilie MICHAUX en Geert VERVAEKE, “Innovatie binnen justitie. Professionals en ketenpartners aan het woord”, NjW 2017, afl.  355, 50-59.

De volledige tekst vindt u in het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW). Klik hier voor meer informatie over het Nieuw Juridisch Weekblad (NjW), alsook voor de abonnementsvoorwaarden.

NjW kan ook gelezen worden op smartphone en tablet. Wie al een abonnement heeft op de papieren versie geniet van een voordeeltarief. Klik hier voor meer informatie over NjW mobiel.

>>> Als u nu een jaarabonnement neemt op NjW ontvangt u gratis het volledige artikel van Emilie Michaux en Geert Vervaeke in pdf-formaat. Zend hiervoor een e-mail met vermelding van alle vereiste contactgegevens voor de levering en facturatie van uw abonnement naar: njw@wolterskluwer.be.

De website van NjW: www.e-njw.be

Op Jura vindt u meer rechtsleer over de werking van justitie.


Gepubliceerd op 01-02-2017

  155